14 · 2/2. Айнияти асосии логарифмӣ - Алгебра — синфи 11
Айнияти асосии логарифмӣ
Таърифи логарифм ду навиштро мепайвандад: log a b = c \log_a b = c log a b = c ва a c = b . a^c = b. a c = b . Дар баробарии дуюм ба ҷои c c c ифодаи -ро мегузорем. Ҳосил мешавад:
навбатӣ 15 · 1/3. Логарифми ҳосили зарб, ҳосили тақсим ва дараҷа 1 соат
log a b
Маънояш: log a b \log_a b log a b — нишондиҳандаест, ки a a a -ро ба он баланд кунем, b b b мешавад. Пас a a a -ро ба ҳамин нишондиҳанда баланд кунем, b b b -ро боз мегирем. Мисолҳо: 5 log 5 7 = 7 , 5^{\log_{5}7} = 7, 5 l o g 5 7 = 7 , 10 lg 4 = 4 , 10^{\lg 4} = 4, 1 0 l g 4 = 4 , ( 1 3 ) log 1 / 3 2 = 2. \left(\dfrac{1}{3}\right)^{\log_{1/3} 2} = 2. ( 3 1 ) l o g 1/3 2 = 2.
Одатан дар нишондиҳанда ҷамъ ё тафриқа меояд. Дараҷаро ба зарб ё тақсим ҷудо мекунем ва ба айният истифода мебарем.
Мисоли 1. 3 3 − log 3 18 3^{3 - \log_{3}18} 3 3 − l o g 3 18 -ро ҳисоб мекунем.
3 3 − log 3 18 = 3 3 3 log 3 18 = 27 18 = 3 2 . 3^{3 - \log_{3}18} = \dfrac{3^3}{3^{\log_{3}18}} = \dfrac{27}{18} = \dfrac{3}{2}. 3 3 − l o g 3 18 = 3 l o g 3 18 3 3 = 18 27 = 2 3 .
Мисоли 2. 10 2 + lg 3 10^{2 + \lg 3} 1 0 2 + l g 3 -ро ҳисоб мекунем.
10 2 + lg 3 = 10 2 ⋅ 10 lg 3 = 100 ⋅ 3 = 300. 10^{2 + \lg 3} = 10^2 \cdot 10^{\lg 3} = 100 \cdot 3 = 300. 1 0 2 + l g 3 = 1 0 2 ⋅ 1 0 l g 3 = 100 ⋅ 3 = 300.
Мисоли 3. 25 log 5 3 25^{\log_{5}3} 2 5 l o g 5 3 -ро ҳисоб мекунем. Аввал асосро баробар мекунем: 25 = 5 2 . 25 = 5^2. 25 = 5 2 .
25 log 5 3 = ( 5 2 ) log 5 3 = ( 5 log 5 3 ) 2 = 3 2 = 9. 25^{\log_{5}3} = \left(5^2\right)^{\log_{5}3} = \left(5^{\log_{5}3}\right)^2 = 3^2 = 9. 2 5 l o g 5 3 = ( 5 2 ) l o g 5
Ададро ҳамчун логарифм навиштан Ҳар як адади ҳақиқӣ c c c -ро ҳамчун логарифм бо асоси додашудаи a a a навиштан мумкин: аз a c = a c a^c = a^c a c = a c ва таъриф бармеояд
c = log a a c . c = \log_a a^c. c = log a a c .
Масалан, 2 = log 4 4 2 = log 4 16 , 2 = \log_{4}4^2 = \log_{4}16, 2 = log 4 4 2 = log 4 16 , − 1 = log 3 1 3 , -1 = \log_3 \dfrac{1}{3}, − 1 = log 3 3 1 , 0 = log 5 1 , 0 = \log_{5}1, 0 = log 5 1 , 3 = log 2 8. 3 = \log_{2}8. 3 = log 2 8. Ин навишт ҳангоми муқоисаи логарифмҳо ва ҳалли муодилаҳо ба кор меояд.
Кор дар синф
Машқҳо
Дар синф 1. Ададро дар намуди логарифми асосаш a a a нависед:
а) 2 ; 2; 2 ; − 2 ; -2; − 2 ; 1 ; 1; 1 ; 0 0 0 ҳангоми a = 4 ; a = 4; a = 4 ;
б) 1 ; 1; 1 ; − 1 ; -1; − 1 ; 0 ; 0; 0 ; 4 4 4 ҳангоми a = 2 ; a = 2; a = 2 ;
в) 4 ; 4; 4 ; − 1 ; -1; − 1 ; 1 ; 1; 1 ; 2 2 2 ҳангоми a = 3 ; a = 3; a = 3 ;
г) − 3 ; -3; − 3 ; − 2 ; -2; − 2 ; 2 ; 2; 2 ; 1 1 1 ҳангоми a = 5. a = 5. a = 5.
Аз айнияти асосии логарифмӣ истифода карда, ифодаро сода кунед (2–3):
а) 1,2 log 1,2 3 ; 1{,}2^{\log_{1{,}2} 3}; 1 , 2 l o g 1 , 2 3 ;
б) π log π 3,14 ; \pi^{\log_\pi 3{,}14}; π l o g π 3 , 14 ;
в) 2 log 2 1 ; 2^{\log_{2}1}; 2 l o g 2 1 ;
г) 2,8 log 2,8 1,4 . 2{,}8^{\log_{2{,}8} 1{,}4}. 2 , 8 l o g 2 , 8 1 , 4 .
а) 3 2 log 3 2 ; 3^{2\log_{3}2}; 3 2 l o g 3 2 ;
б) 2 − 2 log 2 4 ; 2^{-2\log_{2}4}; 2 − 2 l o g 2 4 ;
в) ( 1 4 ) 2 log 1 / 4 2 ; \left(\dfrac{1}{4}\right)^{2\log_{1/4} 2}; ( 4 1 ) 2 l o g 1/4 2 ;
г) ( 1 12 ) 2 log 1 / 12 1 . \left(\dfrac{1}{12}\right)^{2\log_{1/12} 1}. ( 12 1 ) 2 l o g 1/12 1 .
Дар хона 4. Аз айнияти асосии логарифмӣ истифода карда, ифодаро сода кунед:
а) 4 1 + log 4 3 ; 4^{1 + \log_{4}3}; 4 1 + l o g 4 3 ;
б) 10 1 − lg 3 ; 10^{1 - \lg 3}; 1 0 1 − l g 3 ;
в) ( 1 8 ) 1 + log 1 / 8 4 ; \left(\dfrac{1}{8}\right)^{1 + \log_{1/8} 4}; ( 8 1 ) 1 + l o g 1/8 4 ;
г) 2 2 − log 2 8 . 2^{2 - \log_{2}8}. 2 2 − l o g 2 8 .
5. Нобаробариро ҳал кунед: ( 1 3 ) 7 x − 1 ≤ 27. \left(\dfrac{1}{3}\right)^{7x - 1} \le 27. ( 3 1 ) 7 x − 1 ≤ 27.
6. Ба маҳлули 18 18 18 фоизаи намаки вазнаш 2 2 2 кг 0,25 0{,}25 0 , 25 кг об рехтанд. Маҳлули чандфоизаи намак ҳосил шуд?
7. Ҳисоб кунед: 10 + 11 + 12 + … + 98 + 99. 10 + 11 + 12 + \ldots + 98 + 99. 10 + 11 + 12 + … + 98 + 99.
8. Муодилаи тригонометриро ҳал кунед: 2 cos 2 x + 5 sin x − 4 = 0. 2\cos^2 x + 5\sin x - 4 = 0. 2 cos 2 x + 5 sin x − 4 = 0.
9. Муодилаи ратсионалиро ҳал кунед:
x x + 2 + x + 2 x − 2 = 8 x 2 − 4 . \dfrac{x}{x + 2} + \dfrac{x + 2}{x - 2} = \dfrac{8}{x^2 - 4}. x + 2 x + x − 2 x + 2 = x 2 − 4 8 .
Вазифаи хонагӣ
Машқҳои 4–9 («Такрор»-ро дохил карда).
Агар дар синф ҳамаи бандҳои машқҳои 1–3 иҷро нашуда бошанд, онҳоро низ иҷро кунед.
Вазифаи онлайн оид ба мавзӯи 14 — дар саҳифаи «Супоришҳо» , агар омӯзгор онро супорида бошад.
Хулоса
Логарифми b b b аз рӯйи асоси a a a — ин нишондиҳандаи дараҷаест, ки a a a -ро ба он баланд кунем, b b b ҳосил мешавад: log a b = c ⟺ a c = b . \log_a b = c \iff a^c = b. log a b = c ⟺ a c = b .
Он танҳо ҳангоми a > 0 , a > 0, a > 0 , a ≠ 1 , a \ne 1, a = 1 , b > 0 b > 0 b > 0 вуҷуд дорад.
Таъриф муодилаҳои a x = b a^x = b a x = b ва x a = b x^a = b x a = b -ро ҳал мекунад.
Айнияти асосии логарифмӣ: a log a b = b . a^{\log_a b} = b. a l o g a b = b .
Ҳар як адади c c c -ро ҳамчун логарифм навиштан мумкин: c = log a a c . c = \log_a a^c. c = log a a c .
Дар ин дарс
Ман медонам айнияти асосии логарифмӣ a log a b = b a^{\log_a b} = b a l o g a b = b ва аз куҷо бармеояд.
Ман метавонам ифодаҳои намуди a k + log a b a^{k + \log_a b} a k + l o g a b ва a k − log a b a^{k - \log_a b} a k − l o g a b -ро ҳисоб кунам.
Ман метавонам ҳар як ададро ҳамчун логарифм бо асоси додашуда нависам.
Такрор (2 дақиқа)
Ҳисоб кунед: log 3 81 , \log_{3}81, log 3 81 , log 2 1 8 , \log_2 \dfrac{1}{8}, log 2 8 1 , log 25 5. \log_{25} 5. log 25 5.
Аз log x 49 = 2 \log_x 49 = 2 log x 49 = 2 асоси x x x -ро ёбед.
Кадом шартҳо барои log a b \log_a b log a b лозиманд?
Ҷавобҳо
4 ; 4; 4 ; − 3 ; -3; − 3 ; 1 2 . \dfrac{1}{2}. 2 1 . 2) x 2 = 49 , x^2 = 49, x 2 асос мусбат: 3)
Айнияти асосии логарифмӣ a log a b = b ( a > 0 , a ≠ 1 , b > 0 ) . a^{\log_a b} = b \qquad (a > 0,\ a \ne 1,\ b > 0). a l o g a b = b Дар хотир доред log a b = c ⟺ a c = b ; \log_a b = c \iff a^c = b; log a b = c ⟺ a c = b ; a log a b Ҳамаи инҳо аз як таъриф бармеоянд.
Калимаҳои калидӣ логарифм асоси логарифм таъриф айнияти асосии логарифмӣ нишондиҳанда
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Ду ҷумларо дар дафтар нависед: нишондиҳандаи log a b \log_a b log a b чист ва чаро log 2 ( − 4 ) \log_2 (-4) log 2 ( − 4 вуҷуд надорад?
Қимати 7 2 − log 7 14 7^{2 - \log_{7}14} 7 2 − l o g 7 14 -ро ёбед.
Як ҷавобро интихоб кунед A 7 7 7
B 4,5 4{,}5 4 , 5
C 2 2
D
3
=
( 5 l o g 5 3 ) 2 =
3 2 =
9.
=
49 ,
(
a
>
0 , a =
1 , b >
0 ) .
= b ; a^{\log_a b} = b; a l o g a b = b ;
log a a = 1 ; \log_a a = 1; log a a = 1 ; log a 1 = 0. \log_a 1 = 0. log a 1 = 0. )
Худро арзёбӣ кунед (✓ ё ✗):
Ман таърифи логарифмро бо мисолҳо шарҳ дода метавонам.
Ман медонам, ки муодилаҳои кадом намудро бевосита аз рӯйи таъриф ҳал мекунанд.
Ман ифодае оварда метавонам, ки барои ҳисоби он айнияти асосии логарифмӣ лозим аст.
Ман ҳамаи мавридҳоро медонам, ки логарифм вуҷуд надорад.
2