Дарси 60. Афзори ҷадвалсозӣ дар СИММ - Технологияи иттилоотӣ — синфи 11
Ду қадам
Ҷадвал дар махзан афзори асосии коркарди иттилоот аст. Дар як махзан якчанд ҷадвал буда метавонад. Барои сохтани ҷадвали мушаххас ду қадамро иҷро мекунем:
амсиласозии сохтори ҷадвал – майдонҳо, навъ ва хосиятҳояшро муайян мекунем;пуркунии ҷадвал бо маълумот.
Сохторро дар реҷаи «Тарроҳи ҷадвалҳо» (Конструктор таблиц) месозем. Дар он тарҳи (бланкаи) сохтор пайдо мешавад: се сутун – «Номи майдон» (Имя поля), «Навъи маълумот» (Тип данных), «Тавсиф» (Описание) – ва дар поён қисми «Хосиятҳои майдон» (Свойства поля). Пур кардани «Тавсиф» ҳатмӣ нест; ҳангоми воридшавӣ ба «Навъи маълумот» система номгӯи навъҳоро пешниҳод мекунад.
Мисол: Карим ҷадвалеро месозад, ки аз майдонҳои «Рақами парвандаи шахсӣ», «Насаб», «Ном», «Номи падар» ва «Санаи таваллуд» иборат аст. Ин ҷадвали синфи ӯ – «Ҷадвали 2» дар махзани «Карим».
Навъҳои маълумот
Навъ Тавсиф Матнӣ як сатри матнӣ Майдони MEMO матни иборат аз якчанд сатр Ададӣ адад Сана/вақт сана ё вақт Пулӣ қимат бо воҳиди пул (сомонӣ, рубл, доллар ва ғайра) Ҳисобкунак адади бутуне, ки онро система худкор пас аз ҳар навиштаи нав ворид мекунад
навбатӣ Дарси 61. Афзори идоракунии намуди маълумот. Шаклҳо 1 соат
TRUE (дуруст) ё FALSE (нодуруст)
Майдони объекти OLE объекти дигар муҳити барномавӣ (расм, парвандаи садо, ҷадвал, санад ва ғайра)
Абарпайванд абарпайванди парвандаи компютер ё вебсаҳифаи Интернет
Ҳар як навъ хосиятҳои худро дорад; онҳоро аз қисми поёнии равзана интихоб мекунанд:
Навъ Иловагӣ Матнӣ андозаи пешфарз 50 аломат (дар Access 2010 – 255); андозаро аз 1 то 255 муайян кардан мумкин аст Майдони MEMO андоза то 65 535 аломат Ададӣ андозаро (байт, бутун, бутуни дароз, ҳақиқӣ) муайян кардан мумкин аст Сана/вақт форматҳо: пурра (17.07.2014 15:34:20), дароз (17 июли 2014), миёна (17-июл-2014), кӯтоҳ (17.07.2014); барои вақт низ ҳамин гуна Пулӣ формати асосӣ (адади даҳӣ), бо «сомонӣ» ва ғайра Ҳисобкунак барои калидмайдон пешбинӣ шудааст; адад такрор намешавад
Масалан, барои «Насаб» Access навъи «Матнӣ»-ро пешниҳод мекунад, ва андоза 255 аст. Ин зиёдатӣ аст: насаби аз 20 аломат дароз кам вомехӯрад, пас андозаро ба 20 иваз мекунем. Ин маънои онро дорад, ки шумораи аломатҳои насаб аз 20 зиёд буда наметавонад. Барои «Санаи таваллуд» навъи «Сана/вақт» ва формати кӯтоҳро (19.06.2007) интихоб мекунем. Андозаи майдонҳои «Ҳисобкунак», «MEMO», «Сана/вақт» ва «OLE»-ро Access худаш муайян мекунад.
Навъи маълумотро таҳиягари махзан на ҳангоми сохтани ҷадвал, балки ҳангоми тарҳрезии амсилаи маълумот муайян мекунад. Агар ба махзан расм илова кардан бошад, онро пешакӣ тайёр кунед (дар виростори график, бо дастгоҳи рақамӣ ё бо сканер).
Калидмайдон ва пуркунӣ Пас аз он ки сохтор бо ҳамаи майдонҳо ва хосиятҳо пурра шуд, майдони «Рақами парвандаи шахсӣ»-ро калидмайдон мекунем: ба номи майдон мушнамо гузошта, дар банди «Тарроҳ»-и меню тугмаи «Калидмайдон» (Ключевое поле)-ро пахш мекунем. Дар чапи ном расми калид пайдо мешавад. Сохтори ҳосилшударо бо ном (масалан, «Ҷадвали 2») сабт мекунем.
Қадами дуюм – пур кардани катакҳо. Аз реҷаи «Тарроҳ» ба реҷаи «Ҷадвал» (Таблица) мегузарем: система ҷадвали холиро бо майдонҳои номгузоришуда пешниҳод мекунад. Пас аз пур кардан ҷадвал чунин менамояд («Рақам» – ихтисори «Рақами парвандаи шахсӣ»):
Рақам Насаб Ном 1 Қаюмова Махсума 2 Мирзоев Додар 3 Абдуллоев Фаррух
Пас барои сохтан, аз назар гузаронидан ва тағйир додани сохтор «Тарроҳи ҷадвалҳо» истифода мешавад, ва пуркунӣ дар реҷаи «Ҷадвал» анҷом дода мешавад.
Таҳрир ва маҳдудиятҳо Ҷадвалро дар тамоми марҳалаҳо таҳрир кардан мумкин аст. Таҳрир ин амалҳоро дар назар дорад:
тағйирдиҳии сохтор – иловакунӣ ва ҳазфи майдонҳо;
тағйирдиҳии навъ ва хосиятҳои майдонҳо;
таҳрири маълумот – ислоҳи маълумоти нодуруст, иловаи навиштаҳо.
Ҳангоми таҳрир маҳдудиятҳо ҳаст: навъи майдонҳоеро, ки бо ҷадвалҳои дигар алоқаманд карда шудаанд, тағйир додан мумкин нест; қимати майдони «Ҳисобкунак»-ро низ тағйир намедиҳанд. Ҷадвал қимати такрории калид ва санаи нодурустро қабул намекунад: ин ҳам яке аз маҳдудиятҳост, ва онро дар лаборатория месанҷед.
Нақшаи маълумот Дар махзани бисёрҷадвала байни ҷадвалҳо алоқа барқарор мекунанд. Азназаргузаронӣ ва алоқамандсозии ҷадвалҳо бо афзори «Нақшаи маълумот» (Схема данных)-и тасмаи афзорҳои банди «Корбарӣ бо махзанҳои маълумот» амалӣ мешавад. Пас аз барқарор кардани робита барои санҷидани дурустии кори он якчанд навиштаи тестӣ дохил мекунанд. Бо ин дар Дарси 64 кор мекунем.
Лаборатория Дар лаборатория ҷадвали «Ҷадвали 2»-ро ҳамон тавр месозед, ки Карим сохт. Агар дар компютер MS Access ё LibreOffice Base бошад, ҳамин корро дар он ҳам кунед.
Ҷадвали «Ҷадвали 2» дар махзани «Карим» санҷида бин! Аз нав
Кор дар синф
Машқҳо Саволҳо. Шифоҳӣ ҷавоб гӯед.
1. Барои сохтани ҷадвал кадом амалҳоро бояд иҷро кард?
2. Дар як махзан чанд ҷадвал истифода бурдан мумкин аст?
3. Сохтори ҷадвалро чӣ тавр амсиласозӣ мекунанд?
4. Афзорҳои ҷадвалсозии СИММ MS Access кадомҳоянд?
5. Хосиятҳои маълумоти майдонҳо аз навъи онҳо чӣ фарқ дорад?
6. Оё корбар метавонад навъ ва хосиятҳои майдонро аз нав муайян кунад? Чӣ тавр?
7. Тартиби интихоб ва амалисозии калидмайдонро медонед? Агар ҳа, фаҳмонед.
8. Амалиёти ҷадвалпуркунӣ аз ҷадвалсозӣ чӣ фарқ дорад?
9. Таҳрири ҷадвал иҷрои кадом амалҳоро дар назар дорад?
10. Дар махзани бисёрҷадвала азназаргузаронӣ ва алоқамандсозии ҷадвалҳо бо кадом афзор амалӣ мешавад?
Супоришҳо. Мустақилона иҷро кунед.
11. Матни мавзӯъро бодиққат хонед ва онро нақл кунед.
12. Майдонҳои «Ҷадвали 2»-и махзани «Карим»-ро аз рӯи рӯйхати синфи худ пур кунед (лаборатория; ақаллан 5 хонанда).
13. Ҷадвали навъҳои маълумот ва ҷадвали «Иловагӣ оид ба навъи маълумот»-ро ба дафтар кӯчонед ва онҳоро таҳлил кунед.
Вазифаи хонагӣ
Саволҳои 1–10-ро барои ҷавоби шифоҳӣ омода кунед.
Супоришҳои 12–13-ро иҷро кунед.
Вазифаи хонагии онлайнро («ТИ 11 · Вазифаи хонагӣ · Дарси 60») дар саҳифаи «Супоришҳо» иҷро кунед, агар омӯзгор таъин карда бошад.
Хулоса
Ҷадвалро ду қадам месозанд: сохтор («Тарроҳ») ва пуркунӣ («Ҷадвал»).
Барои ҳар майдон ном, навъ ва хосиятҳо (андоза, формат) муайян мешавад.
Калидмайдон нодир аст: Access қимати такрорӣ ва санаи нодурустро рад мекунад.
«Нақшаи маълумот» ҷадвалҳоро мепайвандад.
Дар ин дарс
ду қадами сохтани ҷадвалро фарқ мекунед: сохтор ва пуркунӣ;
дар реҷаи «Тарроҳ» майдон, навъ ва хосиятҳояшро муайян мекунед;
калидмайдон интихоб мекунед ва мефаҳмед, ки Access кадом қиматро рад мекунад;
бо виҷети дарс ҷадвали «Ҷадвали 2»-ро месозед ва пур мекунед.
Такрор (2 дақиқа)
Кадом чор объект дар Access аз ҳама асосӣанд?
Кадоми онҳо аз ҳама асосӣ аст?
Калидмайдон чист?
Ҷавоб
Ҷадвал, шакл, дархост, ҳисобот. 2. Ҷадвал. 3. Майдоне, ки қиматаш дар ҳар сатр дигар аст ва сатрро ягона муайян мекунад.
Вазъият барои андешаронӣ Карим мехоҳад маълумоти синфи худро нигоҳ дорад: рақами парванда, насаб, ном, номи падар, санаи таваллуд. Ҳар як хонандаро аз рӯйхат аввал дар дафтар навиштан осон аст. Аммо барои компютер лозим аст, ки пешакӣ фаҳмад: «санаи таваллуд» чӣ навъ аст ва чанд аломат мегирад. Чаро?
Имрӯз Дар Access-и кӯҳнатар андозаи пешфарзи майдони матнӣ 50 буд, дар Access 2010 – 255. Дар версияҳои нав номи баъзе навъҳо каме дигар шудааст, вале маъно ҳамон аст.
Калимаҳои калидӣ тарроҳ майдон навъи маълумот андозаи майдон формат калидмайдон реҷаи ҷадвал нақшаи маълумот
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Кадомашро аллакай метавонед ва кадомашро боз машқ мекунед?
✓ Ман барои ҳар як қимат навъи майдони мувофиқро интихоб мекунам.
✓ Ман калидмайдонро таъин мекунам.
✗ Ман ҳоло боз ба машқ ниёз дорам: ____________
Нависед: барои чӣ андозаи майдони «Насаб»-ро аз 255 ба 20 кам кардан бамаврид аст?
Барои майдони «Санаи таваллуд» кадом навъи маълумот мувофиқ аст?
Як ҷавобро интихоб кунед A Ҳисобкунак B Сана/вақт C Матнӣ
Пас аз он ки майдонро калид кардед, дар реҷаи тарроҳ дар чапи номи он чӣ пайдо мешавад?
Як ҷавобро интихоб кунед A рамзи «ҳа» B расми калид C ситорача
Барои иловаи майдони нав ба ҷадвали мавҷуд кадом реҷаро кушодан лозим аст?
Як ҷавобро интихоб кунед A Ҷадвал (реҷаи пуркунӣ) B Тарроҳи ҷадвалҳо C Ҳисобот
Дар ҷадвале, ки калидмайдони он «Рақами парванда» аст, шумо рақами 5-ро ба сатри дуюм нависед, дар ҳоле ки сатри аввал низ 5 дорад. Чӣ мешавад?
Як ҷавобро интихоб кунед A Access онро рад мекунад: калид такрор шуда наметавонад B Ҳарду сатр бе мушкил нигоҳ дошта мешаванд C Сатри аввал нест мешавад
Барои тавсифи варзишгар (тақрибан 500 аломат) кадом навъи майдонро интихоб мекунед?
Як ҷавобро интихоб кунед A Ададӣ B Матнӣ (то 255) C Майдони MEMO