Иттилоотро чӣ тавр нигоҳ медоштанд
Аввал иттилоот аз як насл ба насли дигар шифоҳӣ мегузашт: ҳикоя, ривоят, гуфтор. Баъд одамон нигаҳдорӣ ва интиқолро хаттӣ низ кардан гирифтанд. Китобчопкунӣ имконияти нигаҳдорӣ ва интиқолро хеле афзуд. Кашфиётҳо дар соҳаи барқ телеграф, телефон, радио ва телевизионро овард: иттилоотро фавран қабул, нигоҳ дошта ва фиристодан мумкин шуд.
Пешрафти минбаъда ҳаҷми иттилоотро якбора зиёд кард. Дар ҷомеа камёбии иттилоотӣ пайдо шуд, ки сабаби он норасоӣ не, балки барзиёдӣ буд: аз сели иттилооти гуногун ёфтани иттилооти зарурӣ душвор шуд. Компютер нигаҳдорӣ ва коркарди иттилоотро хеле осон кард. Бар пояи микропротсессорҳо барномаҳое пайдо шуданд, ки бо иттилооти зиёд кор мекунанд: ҳамин тавр системаҳои иттилоотӣ сохта шуданд.
Объектҳо ва синфҳо
Мақсади ҳар СИ – коркарди маълумоти объектҳои ҷаҳони воқеӣ ва расонидани онҳо ба корбар дар шакли зарурӣ. Агар маҷмуи объектҳоро дида бароем, аз байни онҳо ҳатман объектҳои дорои хосиятҳои яксонро ҷудо карда метавонем. Онҳоро дар синфҳо муттаҳид мекунанд: хонандагон, донишҷӯён, наботот, ҳайвонот, техника, моҳӣ, мебел ва ғайра.
Объектҳои як синфро аз рӯйи аломат (алифбо, ранг, андоза) ба тартиб меоранд, яъне гурӯҳбандӣ мекунанд. Гурӯҳбандӣ ҷустуҷӯ ва интихоби иттилоотро хеле осон мекунад.
Мисол: мизи чӯбини чормағз. Иттилоотро се роҳ дорад:
- Ба ҳамаи мағозаҳои мебел рафта, бо чашм дидан. Ин роҳ натиҷа медиҳад, лекин қувва, пул ва вақти зиёд меравад.
- Ба ҳамаи мағозаҳо занг задан. Беҳтар аст: ба ҷое рафтан лозим нест.
- Ба системаи иттилоотӣ муроҷиат кардан: харидор аз бахш ба бахш мегузарад – Мебел, Мизҳо, Компютерӣ, Чӯбин, Чормағзин – ва суроға ва телефони мағозаро худкор мегирад.
Имрӯз роҳи сеюм мувофиқтар аст.
Соҳаи мавзуӣ
Системаи иттилоотӣ бояд ба маълумоти соҳаи мавзуии мушаххас алоқаманд бошад. Барои тасвири СИ-и ҳар соҳа амсилаи иттилоотии он сохта мешавад.
Масалан, дар соҳаи мавзуии Мактаб синфҳои объектҳо инҳоянд: хонандагон, омӯзгорон, ҳайати ёрирасон, фанҳои таълимӣ, синфхонаҳо, биноҳо ва ғайра. Байни онҳо робитаҳо ҳастанд: омӯзгор фанро таълим медиҳад, хонанда дар синф таҳсил мекунад.
Дар соҳаи мавзуии Дармонгоҳ синфҳо инҳоянд: табибон, дардмандон, намуди бемориҳо, ихтисоси табибон.
Суруд: рӯйхат ва ҷадвал
Ҳамаи мо шунидани сурудро дӯст медорем. Барои нигоҳ доштан, ҷустуҷӯ ва интихоби суруди дӯстдошта аз СИ истифода бурдан мувофиқ мебуд. Ин СИ бояд барномаҳое дошта бошад, ки бо синфҳои объектҳои Суруд ва Иҷрочӣ кор кунанд. Чӣ тавр иттилоотро дар бораи онҳо тасвир кунем?
Мисол. Суруди «Эй сорбон» аввалин маротиба аз тарафи сарояндаи тоҷик Зафар Нозим соли 1970 садо дод; он бо сабки лирикӣ эҷод шудааст. Суруди «Рақс бикун ҷоно»-ро Кароматулло Қурбонов соли 1982 хондааст; он дар жанри эстрадӣ навишта шудааст.
