Каталоги китобхона
Пеш аз омӯзиши тарзҳои компютерии сохтани махзани маълумот бояд тарзи сохтани амсилаҳои маълумот-ро донем. Мисолро аз соҳаи мавзуии Китобхонаи мактаб мегирем. Дар китобхонаҳои имрӯза ба ғайр аз каталогҳои электронӣ каталогҳои маъмулӣ низ ҳастанд.
Каталогҳо аз рӯйи мазмун ду навъ мешаванд: алифбоӣ ва мавзуӣ. Ҳар каталог аз маҷмуи кортҳо (варақаҳо) иборат аст; дар ҳар корт дар бораи як китоб маълумот ҳаст. Кортҳоро дар ду нусха мекунанд: яке дар каталоги алифбоӣ, дигаре дар мавзуӣ. Кортҳо яксонанд, танҳо тартиби ҷойгиршавиашон фарқ мекунад.
| Майдон | Қимат |
|---|---|
| Номи китоб | Гулистон |
| Муаллиф | Саъдӣ |
| Мавзӯъ | адабиёти бадеӣ |
Ҳар корт – навишта-и махзани маълумот, ҳар майдони корт – майдон-и он.
Каталог ҳамчун амсилаи иттилоотӣ
Каталогро ҳамчун объект бо амсилаи иттилоотӣ дар шаклҳои гуногун тасвир мекунанд.
Шакли графикӣ – дарахт. Дар зер каталоги мавзуии китобхонаи мактаб бо сохтори иерархӣ нишон дода шудааст.
Шакли ҷадвалӣ. Дар ҷадвал ба ғайр аз объектҳо хосиятҳои онҳо низ нишон дода мешаванд. Барои хосиятҳои объектҳои китобхонаи мактаб ду ҷадвал истифода мебарем: Адабиёти бадеӣ ва Адабиёти таълимӣ. Иттилоотро ҳам муфассалтар тасвир кардан мумкин аст:
Ҳар сатри чунин ҷадвал мисли корти каталог аст: маълумот танҳо дар бораи як китоб. Як махзани маълумот метавонад якчанд ҷадвалро дар бар гирад, ва алоқамандсозии ҷадвалҳо аз рӯйи қоидаҳои муайян сурат мегирад.
Амсилаи маълумот
Муҳим танҳо дар як ҷо ҷамъ кардани иттилоот нест. Муҳимтар – иттилоотро сохторсозӣ кардан, яъне амсилаи иттилоотии маълумотро сохтан. Ин сохтори иттилоотии объектро равшан мекунад ва ҷудо кардани иттилооти зарурӣ аз махзанро осон мекунад.
