Хатти робита
Амсилаи релятсионӣ одатан аз якчанд ҷадвалҳои ба ҳам алоқаманд иборат аст. Тасаввур кунед, ки ду объект бо ресмон баста шудаанд: дар як сари ресмон объекти якум, дар сари дигар – дуюм. Ду ҷадвали ҳамсоя айнан ҳамин тавр пайваст мешаванд: як сари хатти робита ба як ҷадвал, сари дигараш ба ҷадвали дигар мепайвандад. Аз ин рӯ хатти робита ҳамеша танҳо ду ҷадвалро пайваст мекунад.
Робитаи байни ҷадвалҳо танҳо яке аз се навъ мешавад:
Ду ҷадвалро «Ҷадв1» ва «Ҷадв2» меномем ва ҳар як навъро бо мисол мебинем.
Робитаи 1:1
Ба як сатри «Ҷадв1» танҳо як сатри «Ҷадв2» ва ба як сатри «Ҷадв2» танҳо як сатри «Ҷадв1» мувофиқ меояд. Пас ҳар ду ҷадвал шумораи сатрҳои якхела доранд ва сатрҳо ба ҳамдигар якқимата мувофиқанд.
Мисол: «Мактаб» (рамзи мактаб, тамоюл, суроға, телефон) ва «Директор» (насаб, ном, номи падар, маълумоти шахсӣ). Ҳар мактаб танҳо як директор дорад ва ҳар шахс танҳо дар як мактаб директор аст, барои ҳамин байни онҳо фақат робитаи 1:1 мешавад. Ин навъи робита хеле нодир аст.
Робитаи 1:Б
Ба як сатри «Ҷадв1» (канори «як») якчанд сатри «Ҷадв2» (канори «бисёрӣ»), аммо ба як сатри «Ҷадв2» танҳо як сатри «Ҷадв1» мувофиқ меояд. Ҷадвали канори «як»-ро асосӣ, ҷадвали канори «бисёрӣ»-ро тобеъ меноманд.
Хусусияти ин навъ: сатри ҷадвали асосӣ метавонад сатри тобеъ надошта бошад, вале барои ҳар сатри ҷадвали тобеъ бояд сатри асосӣ вуҷуд дошта бошад. Ҳангоми тасвир аввал ҷадвали асосиро, баъд тобеъро нишон медиҳанд.
Мисол: «Хонаҳо» (кӯча ва рақами хона) ва «Манзилҳо» (рақами манзил, шумораи ҳуҷраҳо, масоҳат). Як хона якчанд манзил дорад, вале манзили мушаххас дар як хона аст. Канори «як» ба «Хонаҳо», канори «бисёрӣ» ба «Манзилҳо» мепайвандад. Ин навъи робита хеле паҳн шудааст.
Робитаи Б:Б
Ба як сатри «Ҷадв1» якчанд сатри «Ҷадв2» ва ба як сатри «Ҷадв2» якчанд сатри «Ҷадв1» мувофиқ меоянд.
Мисол: «Истгоҳҳо» (суроғаи истгоҳҳои нақлиёти шаҳрӣ) ва «Хатсайрҳо» (номгӯйи хатсайрҳо). Аз як истгоҳ якчанд хатсайр мегузарад ва ба ҳар як хатсайр якчанд истгоҳ мувофиқ аст.
Тасвири робитаҳо
Дар виҷети зерин се вазъият ҳаст. Ба хатҳо нигоҳ накарда, аввал навъи робитаро интихоб кунед, баъд хатҳои байни сатрҳо нишон дода мешаванд.