33. Тарзи графикии ҳалли муодилаҳо - Алгебра — синфи 8
Решаҳо — абсиссаҳои нуқтаҳои буриш
Муодилаи x 3 = 4 x^3 = 4 x 3 = 4 -ро дида мебароем. Ҳар ду қисми онро ба x ≠ 0 x \ne 0 x = 0 тақсим мекунем (адади 0 0 0 решаи ин муодила нест). Муодилаи баробарқувва ҳосил мешавад:
x 2 = 4 x . x^2 = \dfrac{4}{x}.
навбатӣ Такрор ва санҷиш: боби 3 · 1/3. Муодилаҳои ратсионалӣ ва масъалаҳо 1 соат
x 2 =
x 4 .
Дар як ҳамвории координатӣ графики функсияҳои y = x 2 y = x^2 y = x 2 ва y = 4 x y = \dfrac{4}{x} y = x 4 -ро месозем. Ин графикҳо ҳамдигарро дар як нуқта мебуранд. Абсиссаи нуқтаи буриш — ҳамон қимати x x x мебошад, ки дар он ифодаҳои x 2 x^2 x 2 ва 4 x \dfrac{4}{x} x 4 қиматҳои якхела мегиранд. Пас, абсиссаи нуқтаи буриш — решаи муодилаи x 2 = 4 x x^2 = \dfrac{4}{x} x 2 = x 4 ва ба он баробарқувваи x 3 = 4 x^3 = 4 x 3 = 4 аст.
Аз расм бармеояд, ки қимати тақрибии реша ба 1,6 1{,}6 1 , 6 баробар аст. (Санҷиш: 1,6 3 = 4,096 , 1{,}6^3 = 4{,}096, 1 , 6 3 = 4 , 096 , ва қимати аниқи реша 4 3 ≈ 1,587. \sqrt[3]{4} \approx 1{,}587. 3 4 ≈ 1 , 587. ) Ин тарзи ҳалли муодилаҳо тарзи графикии ҳалли муодила ном дорад.
Боз як мисол. Муодилаи x = 6 − x \sqrt{x} = 6 - x x = 6 − x -ро ҳал мекунем.
Соҳаи муайянии функсияи y = x y = \sqrt{x} y = x — маҷмӯи ададҳои ғайриманфӣ (x ≥ 0 x \ge 0 x ≥ 0 ). Графики ин функсияро дар ҳамон ҳамворӣ бо хати рости y = 6 − x y = 6 - x y = 6 − x месозем. Графикҳо ҳамдигарро дар як нуқта мебуранд.
Аз расм маълум аст, ки абсиссаи нуқтаи буриш x = 4 x = 4 x = 4 аст. Пас, x = 4 x = 4 x = 4 решаи матлуби муодилаи мазкур аст. Санҷиш бо гузоштан: 4 = 2 \sqrt{4} = 2 4 = 2 ва 6 − 4 = 2. 6 - 4 = 2. 6 − 4 = 2. Баробар аст, пас 4 4 4 — решаи аниқ.
Нуқтаи дигар нест: функсияи y = x y = \sqrt{x} y = x меафзояд, хати y = 6 − x y = 6 - x y = 6 − x мекоҳад, бинобар ин онҳо зиёда аз як маротиба намебуранд.
Худатон кӯшиш кунед: ҳар як ҷуфт графикро аз назар гузаронед ва абсиссаҳои нуқтаҳои умумиро нависед.
Нуқтаҳои буриши графикҳо санҷида бин! Аз нав
Кор дар синф
Машқҳо
Дар синф 1. Бо тарзи графикӣ решаи мусбати муодиларо ёбед:
а) x 2 = x + 2 ; x^2 = x + 2; x 2 = x + 2 ;
б) x 2 + 1,5 x − 2,5 = 0. x^2 + 1{,}5x - 2{,}5 = 0. x 2 + 1 , 5 x − 2 , 5 = 0.
2. Муодиларо аввал бо тарзи графикӣ, баъд бо ёрии формулаи решаҳо ҳал кунед:
а) x 2 = 0,5 x + 3 ; x^2 = 0{,}5x + 3; x 2 = 0 , 5 x + 3 ;
б) x 2 − 4 x + 3 = 0. x^2 - 4x + 3 = 0. x 2 − 4 x + 3 = 0.
3. Графики функсияҳои y = 1 x y = \dfrac{1}{x} y = x 1 ва y = a x + b y = ax + b y = a x + b -ро, ки дар ин ҷо a a a ва b b b ягон адад аст, дар як системаи координатӣ кашида, аз рӯйи онҳо муайян намоед, ки муодилаи
1 x = a x + b \dfrac{1}{x} = ax + b x 1 = a x + b дорои чанд реша буда метавонад.
4. Муодиларо графикӣ ҳал намоед:
а) x = x − 6 ; \sqrt{x} = x - 6; x = x − 6 ;
б) x = − x + 2 ; \sqrt{x} = -x + 2; x = − x + 2 ;
в) x = 4 x . \sqrt{x} = \dfrac{4}{x}. x = x 4 .
Дар хона 5. Муодиларо бо тарзи графикӣ ҳал намоед:
а) 10 x = − x + 7 ; \dfrac{10}{x} = -x + 7; x 10 = − x + 7 ;
б) 8 x = x 2 ; \dfrac{8}{x} = x^2; x 8 = x 2 ;
в) 6 x = x 2 . \dfrac{6}{x} = x^2. x 6 = x 2 .
Такрор 6. Маълум, ки ( 3 2 5 − x ) : 4,2 = 6,24 − x . \left(3\dfrac{2}{5} - x\right) : 4{,}2 = 6{,}24 - x. ( 3 5 2 − x ) : 4 , 2 = 6 , 24 − x . Қимати x x x -ро ёбед.
7. Аҳмад ва Алӣ дар як вақт ба шаҳр, ки дар масофаи 30 30 30 км воқеъ аст, равон шуданд. Аҳмад дар як соат назар ба Алӣ 1 1 1 км зиёд роҳ гашта, ба шаҳр 1 1 1 соат пештар расид. Суръати онҳоро муайян кунед.
а) x x − y − y x + y ; \dfrac{\sqrt{x}}{\sqrt{x} - \sqrt{y}} - \dfrac{\sqrt{y}}{\sqrt{x} + \sqrt{y}}; x − y x − x + y
б) a + 7 a − 7 . \dfrac{\sqrt{a} + \sqrt{7}}{a - 7}. a − 7 a + 7
9. Дар фурудгоҳ 800 800 800 кас интизори тайёраанд. 35 % 35\% 35% -и онҳо мардҳо мебошанд. Аз миқдори умумии занҳову кӯдакон 75 % 75\% 75% -ро занҳо ташкил медиҳад. Дар фурудгоҳ чандто зан ва чандто кӯдак интизор мебошад?
10. Маълум, ки адади 3 3 3 решаи муодилаи 4 x 2 + b x + 9 = 0 4x^2 + bx + 9 = 0 4 x 2 + b x + 9 = 0 аст. Коэффитсиенти b b b -ро ёбед.
Вазифаи хонагӣ
Машқҳои 5–10.
Ҳар ду мисоли ин дарсро дар дафтар дубора ҳал кунед ва графикҳоро кашед.
Хулоса
Решаҳои муодилаи f ( x ) = g ( x ) f(x) = g(x) f ( x ) = g ( x ) — абсиссаҳои нуқтаҳои буриши графикҳои y = f ( x ) y = f(x) y = f ( x ) ва y = g ( x ) . y = g(x). y = g ( x ) .
Агар графикҳо нуқтаи умумӣ надошта бошанд, муодила реша надорад.
Тарзи графикӣ одатан қимати тақрибӣ медиҳад; решаҳои «хуб»-ро бо гузоштан санҷед.
Муодилаи x 3 = 4 x^3 = 4 x 3 = 4 -ро ба x 2 = 4 x x^2 = \dfrac{4}{x} x 2 = x 4 оварда, бо графикҳои парабола ва гипербола ҳал мекунанд; — бо графики реша ва хати рост.
Дар ин дарс
Ман мефаҳмам , ки решаҳои муодила — абсиссаҳои нуқтаҳои буриши ду график мебошанд.
Ман метавонам муодиларо бо тарзи графикӣ ҳал кунам ва ҷавобро бо гузоштан санҷам.
Ман медонам , ки тарзи графикӣ аксар вақт қимати тақрибӣ медиҳад.
Такрор (2 дақиқа)
Графики y = x 2 y = x^2 y = x 2 чӣ ном дорад ва аз кадом нуқта мегузарад?
Гиперболаи y = 4 x y = \dfrac{4}{x} y = x 4 дар кадом чорякҳо ҷойгир аст?
x \sqrt{x} x барои кадом x x x маъно дорад?
Ҷавобҳо
Парабола, аз нуқтаи ( 0 ; 0 ) . (0; 0). ( 0 ; 0 ) . 2) Дар чорякҳои I ва III (k = 4 > 0 k = 4 > 0 k = 4 > 0 ). 3) Барои x ≥ 0. x \ge 0. x ≥ 0.
Вазъият барои андешаронӣ Муодилаи x 3 = 4 x^3 = 4 x 3 = 4 -ро ҳал карда наметавонем: ададе, ки куби он 4 4 4 шавад, оддӣ нест. Вале бигӯед: ин адад аз 1 1 1 калон аст ё хурд? Аз 2 2 2 чӣ? (1 3 = 1 , 1^3 = 1, 1 3 = 1 , 2 3 = 8. 2^3 = 8. 2 3 = 8. ) Оё онро бо расм ёфтан мумкин аст?
Графикҳои y = x² ва y = 4/x ҳамдигарро дар як нуқта мебуранд; абсиссаи он тақрибан 1,6 аст. Қоида Муодилаи f ( x ) = g ( x ) f(x) = g(x) f ( x ) = g ( x ) -ро бо тарзи графикӣ ҳал мекунанд: дар як ҳамвории координатӣ графики y = f ( x ) y = f(x) y = f ( x ) ва y = g ( x ) -ро месозанд. Абсиссаҳои нуқтаҳои буриши онҳо — решаҳои муодила. Агар графикҳо нуқтаи умумӣ надошта бошанд, муодила реша надорад.
Графикҳои y = √x ва y = 6 − x дар нуқтаи (4; 2) мебуранд. Дар хотир доред Тарзи графикӣ аксар вақт қимати тақрибӣ медиҳад. Агар решаи «хуб» (бутун ё содда) ба назар расад, ба муодила гузошта санҷед. Графики дақиқ ва миқёси хуб дақиқии ҷавобро зиёд мекунад.
Калимаҳои калидӣ тарзи графикӣ нуқтаи буриш абсисса қимати тақрибӣ санҷиш бо гузоштан
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Чаро абсиссаи нуқтаи буриш решаи муодила аст? Кай тарзи графикӣ ҷавоби аниқ медиҳад ва кай — тақрибӣ?
Худро арзёбӣ кунед (✓ ё ✗):
Ман мефаҳмам, ки чаро решаҳо абсиссаҳои нуқтаҳои буриш мебошанд.
Ман муодиларо бо ду график ҳал карда метавонам.
Ман решаи ёфташударо бо гузоштан месанҷам.
Тарзи графикӣ ҳамеша решаҳои аниқи муодиларо медиҳад.
Кадом ҷуфти графикҳо муодилаи x 2 = 3 x − 2 x^2 = 3x - 2 x 2 = 3 x − 2 -ро ҳал мекунад?
Як ҷавобро интихоб кунед A y = x 2 y = x^2 y = x 2 ва y = 2 − 3 x y = 2 - 3x y
B C D
;
.
x = 6 − x \sqrt{x} = 6 - x y = g(x) y = g ( x )
y = 27 x y = \dfrac{27}{x} y = x 27
=
2 −
3 x
y = x 2 − 3 x y = x^2 - 3x y = x 2 − 3 x ва y = 2 y = 2 y = 2
y = x 2 y = x^2 y = x 2 ва y = 3 x − 2 y = 3x - 2 y = 3 x − 2
y = x 2 y = x^2 y = x 2 ва y = 3 x + 2 y = 3x + 2 y = 3 x + 2