32 · 2/2. Масъалаҳо оид ба кор ва ҳосилнокӣ - Алгебра — синфи 8
Асосӣ Курсҳо Алгебра — синфи 8 3. Муодилаи квадратӣ
32 · 2/2. Масъалаҳо оид ба кор ва ҳосилнокӣ 1 соат
Назария Дарси 16 аз 20 Хониш: 11 дақиқа Саволҳо: 5
Масъалаҳои кор
Дар масъалаҳои кор тамоми кор ба 1 1 1 баробар гирифта мешавад. Агар кор x x x соатро талаб кунад, он гоҳ дар 1 1 1 соат 1 x \dfrac{1}{x} x 1 қисми кор иҷро мешавад. Ин «қисми кор дар як соат» — суръати кор аст. Бо он муодила тартиб медиҳем: суръатҳои якҷоя ҷамъ мешаванд.
Масъалаи 2. Ду ҷумак ҳавзро дар 16 16 16 соат аз об пур мекунанд. Пас аз соат ҷумаки якумро бастанд ва ҷумаки дуюм ҳавзро дар муддате пур кард, ки он аз муддати пур кардани тамоми ҳавз аз тарафи ҷумаки якум соат зиёд аст. Дар алоҳидагӣ ҳар як ҷумак ҳавзро дар чанд соат аз об пур карда метавонист?
навбатӣ 33. Тарзи графикии ҳалли муодилаҳо 1 соат
4
Ҳал. Фарз мекунем, ки ҷумаки якум ҳавзро дар x x x соат пур мекунад. Пас, дар 1 1 1 соат вай 1 x \dfrac{1}{x} x 1 қисми ҳавзро пур мекунад. Ҳар ду якҷоя дар 1 1 1 соат 1 16 \dfrac{1}{16} 16 1 қисм пур мекунанд (ва дар 4 4 4 соат 1 4 \dfrac{1}{4} 4 1 қисм). Бинобар ин ҷумаки дуюм дар 1 1 1 соат 1 16 − 1 x \dfrac{1}{16} - \dfrac{1}{x} 16 1 − x 1 қисм пур мекунад.
Аз тарафи дигар, ҷумаки дуюм дар ( x + 12 ) (x + 12) ( x + 12 ) соат қисми боқимондаи ҳавзро, яъне 3 4 \dfrac{3}{4} 4 3 қисмро пур кард. Пас, дар 1 1 1 соат вай 3 4 : ( x + 12 ) = 3 4 ( x + 12 ) \dfrac{3}{4} : (x + 12) = \dfrac{3}{4(x + 12)} 4 3 : ( x + 12 ) = 4 ( x + 12 ) 3 қисм пур мекунад.
Ду ифодаи суръати ҷумаки дуюмро баробар мекунем:
1 16 − 1 x = 3 4 ( x + 12 ) . \dfrac{1}{16} - \dfrac{1}{x} = \dfrac{3}{4(x + 12)}. 16 1 − x 1 = 4 ( x + 12 ) 3 . Ба 16 x ( x + 12 ) 16x(x + 12) 16 x ( x + 12 ) зарб мекунем: x ( x + 12 ) − 16 ( x + 12 ) = 12 x , x(x + 12) - 16(x + 12) = 12x, x ( x + 12 ) − 16 ( x + 12 ) = 12 x , яъне x 2 − 16 x − 192 = 0. x^2 - 16x - 192 = 0. x 2 − 16 x − 192 = 0. Аз ин ҷо x = 8 ± 64 + 192 = 8 ± 16 , x = 8 \pm \sqrt{64 + 192} = 8 \pm 16, x = 8 ± 64 + 192 = 8 ± 16 , x 1 = − 8 , x_1 = -8, x 1 = − 8 , x 2 = 24. x_2 = 24. x 2 = 24.
Решаи якум шарти масъаларо қонеъ намекунад: вақт манфӣ шуда наметавонад. Пас, ҷумаки якум ҳавзро дар 24 24 24 соат пур мекунад. Ҷумаки дуюм дар 1 1 1 соат 1 16 − 1 24 = 1 48 \dfrac{1}{16} - \dfrac{1}{24} = \dfrac{1}{48} 16 1 − 24 1 = 48 1 қисм пур мекунад, яъне ҳавзро дар 48 48 48 соат пур мекунад.
Ҷавоб: 24 24 24 ва 48 48 48 соат.
Масъалаҳо оид ба ҳосилнокӣ Масъалаи 3. Коргар дар муддати муайян бояд 200 200 200 детал истеҳсол кунад. Вай ҳар соат аз нақша 5 5 5 -тогӣ зиёд детал истеҳсол карда, супоришро 2 2 2 соат пеш аз муҳлат иҷро кард. Супоришро коргар дар чанд соат иҷро кардааст?
Ҳал. Бигузор коргар дар як соат аз рӯйи нақша x x x детал истеҳсол кунад. Он гоҳ нақша 200 x \dfrac{200}{x} x 200 соатро талаб мекард. Дар ҳақиқат вай ҳар соат ( x + 5 ) (x + 5) ( x + 5 ) детал истеҳсол кард ва 200 x + 5 \dfrac{200}{x + 5} x + 5 200 соат сарф намуд. Фарқ — 2 2 2 соат:
200 x − 200 x + 5 = 2. \dfrac{200}{x} - \dfrac{200}{x + 5} = 2. x 200 − x + 5 200 = 2. Ба x ( x + 5 ) x(x + 5) x ( x + 5 ) зарб мекунем: 200 ( x + 5 ) − 200 x = 2 x ( x + 5 ) , 200(x + 5) - 200x = 2x(x + 5), 200 ( x + 5 ) − 200 x = 2 x ( x + 5 ) , яъне 1000 = 2 x 2 + 10 x , 1000 = 2x^2 + 10x, 1000 = 2 x 2 + 10 x , x 2 + 5 x − 500 = 0. x^2 + 5x - 500 = 0. x 2 + 5 x − 500 = 0. Решаҳо: x 1 = − 25 , x_1 = -25, x 1 = − 25 , x 2 = 20. x_2 = 20. x 2 = 20. Миқдори детал манфӣ шуда наметавонад, бинобар ин x = 20. x = 20. x = 20.
Ҳақиқатан вай ҳар соат 20 + 5 = 25 20 + 5 = 25 20 + 5 = 25 детал истеҳсол карда, супоришро дар 200 25 = 8 \dfrac{200}{25} = 8 25 200 = 8 соат иҷро кард.
Ҷавоб: 8 8 8 соат. Диққат: пурсида шудааст, ки коргар чанд соат кор кардааст, на суръати нақшавӣ (20 20 20 детал/соат).
Кор дар синф
Машқҳо
Дар синф 1. Ҳавзро ду ҷумак дар 1 7 8 1\dfrac{7}{8} 1 8 7 соат аз об пур мекунанд. Ҷумаки якум дар алоҳидагӣ назар ба ҷумаки дуюм ҳавзро 2 2 2 соат зудтар пур менамояд. Ҳар як ҷумак алоҳида ҳавзро дар чанд соат аз об пур мекунад?
2. Ду кас алафзорро дар 12 12 12 соат медараванд. Агар нисфи алафзорро шахси якум даравида, баъд нисфи дигарашро шахси дуюм даравад, 25 25 25 соат вақт сарф мешавад. Ҳар кадоми онҳо дар алоҳидагӣ алафзорро дар чанд соат медараванд?
3. Ду қатора аз ду шаҳри масофаи байнашон 720 720 720 км ба пешвози якдигар ҳаракат карданд ва дар нимроҳа дучор омаданд. Агар қатораи дуюм нисбат ба қатораи якум 1 1 1 соат дертар равон шуда, бо суръати 4 4 4 км/соат зиёдтар (нисбат ба суръати қатораи якум) ҳаракат карда бошад, суръати ҳар як қатора чӣ қадар аст?
4. Ду бригада ба дарахтшинонӣ машғул буданд. Бригадаи якум назар ба дуюм ҳар рӯз 40 40 40 дарахт зиёд мешинонд ва ҳамагӣ 270 270 270 дарахт шинонд. Бригадаи дуюм ду рӯз зиёд кор карда, ҳамагӣ 250 250 250 дарахт шинонд. Ҳар як бригада чандрӯзӣ ба дарахтшинонӣ машғул шудааст?
5. Якчанд кас хӯрок хӯрда, бояд 175 175 175 сомонӣ медоданд. Азбаски дутои онҳо пул надоштанд, дигарон маҷбур шуданд, ки 10 10 10 сомонӣ зиёд диҳанд. Чанд кас хӯрок хӯрдааст?
6. Миқдори тухмҳои ду зани ба бозор омада 100 100 100 -то аст. Миқдори тухмҳои ҳар кадом гуногун аст, вале аз фурӯш ҳар ду пули баробар ба даст оварданд. Яке аз онҳо ба дигараш гуфт: «Агар тухмҳои ту дар дасти ман мебуданд, ҳамаашро ба 15 15 15 сомонӣ мефурӯхтам». Дигарӣ ҷавоб гардонд: «Агар тухмҳои ту дар дастам мебуданд, ман онҳоро ба 6 2 3 6\dfrac{2}{3} 6 3 2 сомонӣ мефурӯхтам». Ҳар як зан чанд дона тухм дошт?
Дар хона 7. Рустам дар 6 6 6 соат ва Суҳроб дар 8 8 8 соат қитъаи заминро нарм карда метавонанд. Агар онҳо ҳамроҳ кор кунанд, замин дар чанд соат нарм карда мешавад?
Такрор 8. Исбот кунед, ки баробарӣ дуруст аст:
а) 17 + 4 17 − 4 + 17 − 4 17 + 4 = 66 ; \dfrac{\sqrt{17} + 4}{\sqrt{17} - 4} + \dfrac{\sqrt{17} - 4}{\sqrt{17} + 4} = 66; 17 − 4 17 + 4 + 17 + 4 17 66 ;
б) 1 13 + 2 40 + 1 13 − 2 40 = 26 9 . \dfrac{1}{13 + 2\sqrt{40}} + \dfrac{1}{13 - 2\sqrt{40}} = \dfrac{26}{9}. 13 + 2 40 1 +
9. Баробарӣ барои кадом қиматҳои x x x дуруст аст:
а) ( 5 x + 1 ) 2 = 5 x + 1 ; (5x + 1)^2 = 5x + 1; ( 5 x + 1 ) 2 = 5 x + 1 ;
б) 4 ( x + 3 ) 2 = ( 2 x + 6 ) 2 ? 4(x + 3)^2 = (2x + 6)^2? 4 ( x + 3 ) 2 = ( 2 x + 6 ) 2 ?
10. Касрро ихтисор намоед:
а) a 3 − 1 1 − 2 a + a 2 ; \dfrac{a^3 - 1}{1 - 2a + a^2}; 1 − 2 a + a 2 a 3 − 1 ;
б) a x − 2 x − 4 a + 8 3 a − 6 − a x + 2 x . \dfrac{ax - 2x - 4a + 8}{3a - 6 - ax + 2x}. 3 a − 6 − a x + 2 x a x − 2 x − 4 a + 8 .
11. Қимати q q q -ро ёбед, ки барояш фарқи решаҳои муодилаи x 2 − 4 x + q = 0 x^2 - 4x + q = 0 x 2 − 4 x + q = 0 ба 2 2 2 баробар аст.
12. Муодилаи квадратии ислоҳшударо созед, ки ададҳои 2 − 1 2 \dfrac{\sqrt{2} - 1}{2} 2 2 − 1 ва 2 + 1 2 \dfrac{\sqrt{2} + 1}{2} 2 2 + 1 решаҳояш мебошанд.
13. Махраҷи касри 3 2 − 3 \dfrac{3}{2 - \sqrt{3}} 2 − 3 3 -ро аз ирратсионалӣ озод кунед.
Вазифаи хонагӣ
Машқҳои 7–13.
Вазифаи онлайн оид ба банди 32 дар саҳифаи «Супоришҳо» аст, агар омӯзгор онро супорида бошад.
Хулоса
Масъалаи ҳаракат: s = v t , s = vt, s = v t , вақт t = s v . t = \dfrac{s}{v}. t = v s . Киштӣ ба самти ҷараён v + u , v + u, v + u , ба муқобили ҷараён v − u v - u v − u суръат дорад.
Масъалаи кор: кор = 1 , = 1, = 1 , дар як соат 1 x \dfrac{1}{x} x 1 қисми кор; суръатҳои кор ҷамъ мешаванд.
Муодилаи касриро ҳал карда, решаҳоро бо маънои масъала (мусбат будан, ба сифр баробар набудани махраҷ) санҷед.
Ҷавоб ба саволи масъала, на ба номаълум, нависта мешавад.
Дар ин дарс
Ман метавонам масъалаҳои кориро бо ёрии «қисми кор дар як соат» ба муодилаи касрӣ оварам.
Ман метавонам масъалаҳои ҳосилнокиро (детал дар як соат) ҳал кунам.
Ман метавонам ҷавоби масъаларо бо маънои он санҷам.
Такрор (2 дақиқа)
Коргар кореро дар 5 5 5 соат иҷро мекунад. Дар 1 1 1 соат чӣ қисми кор иҷро мешавад?
Муодилаи 1 16 − 1 x = 1 48 \dfrac{1}{16} - \dfrac{1}{x} = \dfrac{1}{48} 16 1 − x 1 = 48 1 -ро ҳал кунед.
Чаро суръат манфӣ шуда наметавонад?
Ҷавобҳо
1 5 . \dfrac{1}{5}. 5 1 . 2) 1 x = 1 16 − 1 48 = 2 48 = 1 24 , \dfrac{1}{x} = \dfrac{1}{16} - \dfrac{1}{48} = \dfrac{2}{48} = \dfrac{1}{24}, x 1 3) Суръат бузургии мусбат аст: решаи манфӣ ношоям аст ва хориҷ мешавад.
Вазъият барои андешаронӣ Ду нафар як хонаро ранг мекунанд: якум танҳо дар 6 6 6 соат, дуюм танҳо дар 3 3 3 соат. Чӣ қадар вақт мегиранд, агар якҷоя кор кунанд? Оё ҷавоб 4,5 4{,}5 4 , 5 соат шуда метавонад? Чаро?
Дар хотир доред Дар масъалаҳои кор: кор = 1 , =1, = 1 , қисми кор дар як соат = 1 вақт . = \dfrac{1}{\text{вақт}}. = вақт 1 . Суръатҳои кор ҷамъ мешаванд. Ҳамеша ҷавобро ба саволи масъала мувофиқ кунед: баъзан номаълум аз он чизе фарқ мекунад, ки пурсида шудааст.
Калимаҳои калидӣ суръат вақт масофа қисми кор дар як соат ҳосилнокӣ решаи ношоям
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Кадом бузургиро дар масъалаи кор бо x x x ишора кардан қулай аст? Чаро дар масъалаҳои кор «қисми кор дар як соат» ҷамъ мешавад, на вақтҳо?
Худро арзёбӣ кунед (✓ ё ✗):
Ман ҷадвали «масофа, суръат, вақт»-ро пур карда метавонам.
Ман масъалаи кор ва ҳосилнокиро ба муодилаи касрӣ меорам.
Ман решаи ношояро аз решаи мувофиқ фарқ карда метавонам.
Агар ҷумак ҳавзро дар x x x соат пур кунад, дар 1 1 1 соат вай x x x қисми ҳавзро пур мекунад.
Коргар кореро дар 8 8 8 соат иҷро мекунад. Дар 3 3 3 соат чӣ қисми кор иҷро мешавад?
Як ҷавобро интихоб кунед A 5 8 \dfrac{5}{8} 8 5
B 1 8 \dfrac{1}{8} 8
C D Ду ҷумак ҳавзро якҷоя дар 10 10 10 соат пур мекунанд. Якум танҳо дар x x x соат, дуюм дар x + 15 x + 15 x + 15 соат. Кадом муодилаҳо ин шартро дуруст нишон медиҳанд? (Ҳамаи дурустҳоро интихоб кунед.)
Ҳамаи мувофиқро интихоб кунед A 1 x + 1 x + 15 = 1 10 \dfrac{1}{x} + \dfrac{1}{x + 15} = \dfrac{1}{10} x 1
B C D
−
4
=
9 26 .
=
16 1 −
48 1 =
48 2 =
24 1 ,
1
+
x + 15 1 =
10 1
10 x + 10 x + 15 = 1 \dfrac{10}{x} + \dfrac{10}{x + 15} = 1 x 10 + x + 15 10 = 1
x + ( x + 15 ) = 10 x + (x + 15) = 10 x + ( x + 15 ) = 10
1 x − 1 x + 15 = 1 10 \dfrac{1}{x} - \dfrac{1}{x + 15} = \dfrac{1}{10} x 1 − x + 15 1 = 10 1