1 соат
Медонем, ки ҳосили ҷамъи ду касри одии махраҷашон якхела касрест, ки сураташ ба ҷамъи суратҳои касрҳо ва махраҷаш ба ҳамон махраҷи умумӣ баробар аст. Яъне, ҳангоми натуралӣ будани ва :
Касрҳои ратсионалии дилхоҳи махраҷашон аз ифодаҳои якхела иборатбуда низ ҳамин хел ҷамъ карда мешаванд:
Нишон медиҳем, ки барои қиматҳои дилхоҳи имконпазири тағйирёбандаҳо (яъне ҳангоми ) баробарии (1) ҷой дорад, яъне (1) айният аст.
Ҳангоми тарҳ махраҷ бетағйир мемонад: барои қиматҳои дилхоҳи имконпазир ()
Дурустии (2) аз (1) мебарояд: суммаи касрҳои ва ба баробар аст, яъне Пас — фарқи ва аст.
Эзоҳ. Дар назар дошта мешавад, ки баъди иҷрои амал касри натиҷавиро, агар имконпазир бошад, ихтисор мекунанд.
Мисоли 1. Касрҳои ва -ро ҷамъ мекунем:
Мисоли 2. Аз касри касри -ро тарҳ мекунем:
Баъзан иҷрои ҷамъ ва тарҳи касрҳо бо тарзи якҷоя нисбат ба тарзи пай дар пай осонтар мешавад.
Мисоли 3. Ифодаи -ро сода мекунем (қавсро барои тарҳ ба назар гирифтан лозим аст):
Мисоли 4. Касрҳои ва -ро ҷамъ мекунем.
Махраҷи касрҳо аз ифодаҳои ба ҳам муқобил иборатанд. Аломати касри дуюм ва аломати махраҷи онро иваз карда, баробарии -ро ҳосил мекунем. Акнун дорем:
1. Амалҳои ҷамъ ва тарҳро иҷро кунед:
2. Ба намуди каср нависед:
3. Аломати яке аз касрҳо ва аломати махраҷи онро тағйир дода, амалҳоро иҷро кунед:
4. Қимати ифодаро ёбед:
5. Касрро ба намуди сумма ё фарқи касрҳо тасвир кунед:
6. Ба намуди сумма ё фарқи касрҳо ва ё ифодаи бутуни касрӣ нависед:
7. Қимати ифодаро ёбед:
8. Ифодаро сода кунед:
9. Муодиларо ҳал кунед:
10. Соҳаи муайянии касрро нишон диҳед:
11. Ҳосили ҷамъи тарафҳои якум ва дуюми секунҷа 58 см, ҳосили ҷамъи тарафҳои дуюм ва сеюм 52 см, ҳосили ҷамъи тарафҳои якум ва сеюм бошад ба 50 см баробар аст. Тарафҳои секунҷаро ёбед.
12. Ба зарбкунандаҳо ҷудо кунед:
13. Се ададро ҷамъ карданд. Адади якум 51% ва адади дуюм 11%-и суммаро ташкил медиҳад. Адади сеюм 7,6 аст. Ду адади аввала ва суммаро ёбед.
Агар -ро ҷамъ кунем, чӣ ҳосил мешавад? Ва агар ҷойи ифодаи бошад? Оё қоида ҳамон мемонад?
Барои ҷамъ кардани касрҳои ратсионалии махраҷашон якхела суратҳои онҳоро ҷамъ намуда, махраҷро бетағйир мегузоранд.
Барои ёфтани ҳосили тарҳи касрҳои ратсионалии махраҷашон якхела аз сурати касри якум сурати касри дуюмро тарҳ намуда, махраҷро бетағйир мегузоранд.
Касрҳои бо махраҷи якхела: суратҳоро ҷамъ ё тарҳ кунед, махраҷро нависед як маротиба. Ҳангоми тарҳ суратро, агар бисёрузва бошад, дар қавс гиред: аломати ҳар як ҷамъшавандаи он иваз мешавад. Агар махраҷҳо ва бошанд, яке аз онҳоро ба дигараш бо ёрии аломати «минус» оваред.
Чаро ҳангоми тарҳ суратро дар қавс мегиранд? Дар кадом ҳолатҳо махраҷҳои ва -ро ба ҳам мерасонем?
Худро арзёбӣ кунед (✓ ё ✗):
Қимати ифодаи -ро ҳангоми ёбед.
Баробарии барои ҳамаи дуруст аст.
Қимати ифодаи -ро ҳангоми ёбед.
Ифодаи -ро сода кунед.