Такрор ва санҷиш: бобҳои 1–2 · 1/5. Тақсимшавӣ, ТУК ва КУХ - Математика — синфи 62. Касрҳои одӣ
Такрор ва санҷиш: бобҳои 1–2 · 1/5. Тақсимшавӣ, ТУК ва КУХ
1 соат
- Назария
- Дарси 23 аз 27
- Хониш: 8 дақиқа
- Саволҳо: 5
Қоидаҳо дар як ҷо
| Мавзӯъ | Қоида ва мисол |
|---|
| Сода, таркибӣ | Сода — танҳо ду тақсимкунанда (1 ва худаш); таркибӣ — зиёда аз ду; 1 на сода, на таркибӣ. Мисол: 13 — сода, 12 — таркибӣ. |
| Ҷудокунӣ | Усули «сутунӣ»: ададро ба хурдтарин адади сода тақсим мекунем то 1. Мисол: 84=2⋅2⋅3⋅7. |
| ТУК | Зарбшавандаҳои содаи умумӣ бо шумораи камтарини дучорӣ. Мисол: |
навбатӣТакрор ва санҷиш: бобҳои 1–2 · 2/5. Касрҳо: ихтисор, ҷамъ ва тарҳ
1 соат
ТУК(18; 48)=6.
| КУХ | Ҳамаи зарбшавандаҳои сода бо шумораи зиёдтарини дучорӣ. Мисол: КУХ(24; 36)=72. |
| Нишонаҳо | 2 — рақами охирин ҷуфт; 5 — 0 ё 5; 10 — 0; 3 ва 9 — ҷамъи рақамҳо ба 3 (ба 9) тақсим мешавад. |
| Каратӣ | 18 — каратии 9; 9 — тақсимкунандаи 18. Тақсимкунанда аз адад калон нест, каратӣ аз адад хурд нест. |
Кай ТУК, кай КУХ? «Ба қисмҳои баробар тақсим кардан, ҳарчи калонтар» — ТУК. «Якҷоя дар як вақт, ҳарчи хурдтарин» — КУХ.
Мисолҳои ҳалшуда
Мисоли 1. ТУК ва КУХ-и 72 ва 120-ро меёбем.
72120=2⋅2⋅2⋅3⋅3,=2⋅2⋅2⋅3⋅5. ТУК: зарбшавандаҳои умумӣ 2 (се маротиба) ва 3 (як маротиба, камтарин): ТУК=2⋅2⋅2⋅3=24. КУХ: ҳамаи зарбшавандаҳо бо шумораи зиёдтарин — 2 (се), 3 (ду), 5 (як): КУХ=2⋅2⋅2⋅3⋅3⋅5=360.
Мисоли 2. Адади 4 275 ба кадом аз 2, 3, 5, 9, 10 тақсим мешавад?
Рақами охирин 5: ба 5 тақсим мешавад, ба 2 ва 10 не. Ҷамъи рақамҳо 4+2+7+5=18 ба 3 ва ба 9 тақсим мешавад. Ҷавоб: ба 3, 5, 9.
Мисоли 3. Автобус ҳар 12 дақиқа, троллейбус ҳар 18 дақиқа аз истгоҳ мераванд. Соати 7:00 онҳо якҷоя рафтанд. Кай боз якҷоя мераванд?
Вақти ҳамзамонӣ — каратии умумӣ; аввалин — КУХ: КУХ(12; 18)=36. Пас баъд аз 36 дақиқа, соати 7:36.
Саволҳо барои такрор
- Ададро аз рӯйи шумораи тақсимкунандаҳояш чӣ гуна ном гузоштан мумкин аст?
- Ададе, ки тақсимкунандаи ададҳои додашуда аст, чӣ номида мешавад?
- Зарбшаванда аз тақсимкунанда чӣ фарқ дорад?
- Барои зудтар иҷро намудани амали тақсим мо аз чӣ истифода мебарем?
- Чиро каратии адад меноманд? Чиро каратии умумии хурдтарин меноманд?
- Ёфтани КУХ барои чӣ лозим аст?
Намунаи ҷавобҳо
- Сода (ду тақсимкунанда) ё таркибӣ (зиёда аз ду). 2) Тақсимкунандаи умумӣ. 3) Зарбшаванда — яке аз ададҳои ҳосили зарб; тақсимкунанда — ададе, ки адад ба он бебақия тақсим мешавад. 4) Нишонаҳои тақсимшавӣ. 5) Каратии адад — ададест, ки ба адади додашуда бебақия тақсим мешавад; КУХ — хурдтарин адади ба ҳамаи ададҳои додашуда тақсимшаванда. 6) Масъалаҳо оид ба ҳодисаҳои такроршаванда ва ба махраҷи умумӣ овардани касрҳо.
Кор дар синф
Машқҳо
Дар синф
1. Кадом ададҳои 91, 97, 111, 121, 127 содаанд ва кадомашон таркибӣ? Чаро?
2. Ададҳоро ба зарбшавандаҳои сода ҷудо кунед:
- а) ТУК(36; 60) ва КУХ(36; 60);
- б) ТУК(45; 75) ва КУХ(45; 75);
- в) ТУК(24; 36; 60);
- г) КУХ(4; 6; 10).
4. Бе тақсим муайян кунед, ки ададҳои 2 340, 5 127, 8 910 ва 3 255 ба кадом аз 2, 3, 5, 9, 10 тақсим мешаванд.
Дар хона
5. 126 дона себ ва 168 дона нокро ба қуттиҳои якхела мегузоранд (ҳар навъ алоҳида; дар ҳамаи қуттиҳо шумораи мева якхела). Дар як қуттӣ зиёдтарин чанд мева мегунҷад ва ҳамагӣ чанд қуттӣ лозим аст?
6. Автобусҳои №1 ва №2 ҳар 15 ва 20 дақиқа аз истгоҳ мераванд. Соати 8:00 онҳо якҷоя рафтанд. Кай боз якҷоя мераванд?
★ Барои ҳавасмандон
7. Санҷед, ки барои 12 ва 18 ҳосили зарби ТУК ва КУХ ба ҳосили зарби худи ададҳо баробар аст: ТУК⋅КУХ=12⋅18. Ҳамин хосиятро барои 20 ва 30 низ санҷед. Бо ҷудокунӣ ба зарбшавандаҳои сода фаҳмонед, чаро чунин мешавад.
Вазифаи хонагӣ
- Аз қисми «Машқҳо»-и ҳамин саҳифа: № 5, 6 ва ★ № 7.
- Қоидаҳои ҷадвалро дар дафтар нависед ва ба ҳар кадом мисоли худатонро илова кунед.
- Агар омӯзгор вазифаи онлайн супорида бошад, онро дар саҳифаи «Супоришҳо» мебинед.
Дар ин дарс
- Ман метавонам қоидаҳои асосии боби 1-ро ба хотир орам: адади сода ва таркибӣ, ТУК, КУХ, нишонаҳои тақсимшавӣ.
- Ман метавонам муайян кунам, кай ТУК ва кай КУХ лозим аст.
- Ман метавонам масъалаҳоро бо тақсимкунанда, ТУК ва КУХ ҳал кунам.
ТУК-и ду адад ҳеҷ гоҳ аз КУХ-и онҳо калон нест.
Кадом ададҳо ба 9 тақсим мешаванд? (Ҳамаи дурустҳоро интихоб кунед.)
Ҳамаи мувофиқро интихоб кунед
Дар як маҳфил 24 писар ва 36 духтар ҳаст. Онҳоро ба гурӯҳҳои баробар ҷудо мекунанд (дар ҳар гурӯҳ писарон ва духтарон алоҳида), ва гурӯҳҳо ҳарчи камтар бошанд. Дар як гурӯҳ чанд нафар?
Як ҷавобро интихоб кунед
ТУК(48; 72)-ро ёбед.
Як ҷавобро интихоб кунед