Такрор ва санҷиш: бобҳои 1–2 · 2/5. Касрҳо: ихтисор, ҷамъ ва тарҳ - Математика — синфи 6
Асосӣ Курсҳо Математика — синфи 6 2. Касрҳои одӣ
Такрор ва санҷиш: бобҳои 1–2 · 2/5. Касрҳо: ихтисор, ҷамъ ва тарҳ 1 соат
Қоидаҳо дар як ҷо
Мавзӯъ Қоида ва мисол Каср — ҳосили тақсим a : b = a b a : b = \dfrac{a}{b} a : b = b a ( b ≠ 0 ) . (b \ne 0). (
навбатӣ Такрор ва санҷиш: бобҳои 1–2 · 3/5. Зарб ва тақсими касрҳо; масъалаҳо 1 соат
b
=
0 ) .
Мисол:
17 : 5 = 17 5 = 3 2 5 . 17 : 5 = \dfrac{17}{5} = 3\dfrac{2}{5}. 17 : 5 = 5 17 = 3 5 2 . Адади бутун — каср n = n 1 . n = \dfrac{n}{1}. n = 1 n . Мисол: 3 = 6 2 = 9 3 . 3 = \dfrac{6}{2} = \dfrac{9}{3}. 3 = 2 6 = 3 9 .
Хосияти асосии каср Сурат ва махраҷро ба як адади ғайрисифр зарб ё тақсим мекунем: a b = a ⋅ m b ⋅ m . \dfrac{a}{b} = \dfrac{a \cdot m}{b \cdot m}. b a = b ⋅ m a ⋅ m .
Ихтисор Сурат ва махраҷро ба тақсимкунандаи умумӣ (беҳтараш ба ТУК) тақсим мекунем. Ихтисорнашаванда — ТУК-и сурат ва махраҷ ба 1 баробар аст.
Ҷамъ ва тарҳ Касрҳоро ба махраҷи умумии хурдтарин (КУХ-и махраҷҳо) меорем, суратҳоро ҷамъ (тарҳ) мекунем, махраҷ мемонад.
Ададҳои омехта Қисми бутунро бо қисми бутун, қисми касриро бо қисми касрӣ ҷамъ (тарҳ) мекунем. Агар қисми касрии тарҳшаванда хурд бошад, аз қисми бутун як воҳид мегирем.
Мисолҳои ҳалшуда Мисоли 1. Касри 84 126 \dfrac{84}{126} 126 84 ТУК ( 84 ; 126 ) = 42 , \text{ТУК}(84;\ 126) = 42, ТУК ( 84 ; 126 ) = 42 ,
84 126 = 84 : 42 126 : 42 = 2 3 . \dfrac{84}{126} = \dfrac{84 : 42}{126 : 42} = \dfrac{2}{3}. 126 84 = 126 : 42 84 : 42 = 3 2 . Мисоли 2. 5 12 + 7 18 . \dfrac{5}{12} + \dfrac{7}{18}. 12 5 + 18 7 . КУХ ( 12 ; 18 ) = 36. \text{КУХ}(12;\ 18) = 36. КУХ ( 12 ; 18 ) = 36.
5 12 + 7 18 = 15 36 + 14 36 = 29 36 . \dfrac{5}{12} + \dfrac{7}{18} = \dfrac{15}{36} + \dfrac{14}{36} = \dfrac{29}{36}. 12 5 + 18 7 = 36 15 + 36 14 = 36 29 . Мисоли 3. 6 1 4 − 2 5 6 . 6\dfrac{1}{4} - 2\dfrac{5}{6}. 6 4 1 − 2 6 5 . 6 3 12 − 2 10 12 . 6\dfrac{3}{12} - 2\dfrac{10}{12}. 6 12 3 − 2 12 10 . 3 12 < 10 12 , \dfrac{3}{12} < \dfrac{10}{12}, 12 3 < 12 10 ,
5 15 12 − 2 10 12 = 3 5 12 . 5\dfrac{15}{12} - 2\dfrac{10}{12} = 3\dfrac{5}{12}. 5 12 15 − 2 12 10 = 3 12 5 .
Саволҳо барои такрор
Ададро бо тарзҳои гуногун чӣ тавр ифода кардан мумкин аст?
Адади бутуни дилхоҳро дар шакли каср чӣ тавр навиштан мумкин аст?
Натиҷаи кадом амалро ҳамчун каср навишта метавонем?
Дар кадом вақт касрро ихтисорнашаванда меноманд?
Чаро сурат ва махраҷи касрро ба ададҳои гуногун тақсим кардан мумкин нест?
Дар кадом вақт мо касрро ихтисор мекунем?
Қадамҳои лозимиро барои ҷамъ ва тарҳи касрҳои одӣ нависед.
Махраҷи умумии хурдтарин аз каратии умумии хурдтарин чӣ фарқ дорад?
Ададеро, ки ба ҳамаи махраҷҳои касрҳои додашуда бебақия тақсим мешавад, чӣ мегӯянд?
Намунаи ҷавобҳо
Ҳамчун каср, адади омехта, касри баробар: 3 : 2 = 3 2 = 1 1 2 . 3 : 2 = \dfrac{3}{2} = 1\dfrac{1}{2}. 3 : 2 = 2 3 = 1 2 1 . n = n 1 . n = \dfrac{n}{1}. n = 1 n .
Кор дар синф
Машқҳо
Дар синф 1. Ҳосили тақсимро ҳамчун каср ва (агар мумкин бошад) ҳамчун адади омехта нависед:
а) 17 : 5 ; 17 : 5; 17 : 5 ;
б) 23 : 6 ; 23 : 6; 23 : 6 ;
в) 5 : 8 ; 5 : 8; 5 : 8 ;
г) 40 : 7. 40 : 7. 40 : 7.
2. Ҷойҳои холиро бо ададҳои мувофиқ пур кунед: 6 = □ 5 = □ 9 = 24 □ . 6 = \dfrac{\square}{5} = \dfrac{\square}{9} = \dfrac{24}{\square}. 6 = 5 □ = 9 □ = □ 24 .
3. Касрҳоро ихтисор кунед:
а) 56 98 ; \dfrac{56}{98}; 98 56 ;
б) 90 150 ; \dfrac{90}{150}; 150 90 ;
в) 132 198 ; \dfrac{132}{198}; 198 132 ;
г) 105 140 . \dfrac{105}{140}. 140 105 .
4. Касрҳоро ба махраҷи умумии хурдтарин оред ва муқоиса кунед: 5 6 \dfrac{5}{6} 6 5 7 9 . \dfrac{7}{9}. 9 7 .
Дар хона
а) 7 9 − 1 6 ; \dfrac{7}{9} - \dfrac{1}{6}; 9 7 − 6 1 ;
б) 3 8 + 5 12 ; \dfrac{3}{8} + \dfrac{5}{12}; 8 3 + 12 5 ;
в) 3 1 2 + 2 3 4 ; 3\dfrac{1}{2} + 2\dfrac{3}{4}; 3 2 1 + 2 4 3 ;
г) 5 1 3 − 2 3 4 . 5\dfrac{1}{3} - 2\dfrac{3}{4}. 5 3 1 − 2 4 3 .
6. Шоҳрух барои хондани китоб 2 3 \dfrac{2}{3} 3 2 3 4 \dfrac{3}{4} 4 3
★ Барои ҳавасмандон 7. Касри 36 84 \dfrac{36}{84} 84 36 36 84 + 5 7 − 1 3 . \dfrac{36}{84} + \dfrac{5}{7} - \dfrac{1}{3}. 84 36 + 7 5 − 3 1 .
Вазифаи хонагӣ
Аз қисми «Машқҳо»-и ҳамин саҳифа: № 5, 6 ва ★ № 7 .
Агар омӯзгор вазифаи онлайн супорида бошад, онро дар саҳифаи «Супоришҳо» мебинед.
Дар ин дарс
Ман метавонам каср, адади омехта ва ҳосили тақсимро ба якдигар табдил диҳам.Ман метавонам касрҳоро ихтисор кунам ва касрҳои махраҷашон гуногунро ҷамъ ва тарҳ кунам.Ман метавонам бо ададҳои омехта ҷамъ ва тарҳ кунам. Касри 9 16 \dfrac{9}{16} 16 9
Касри 84 126 \dfrac{84}{126} 126 84
Як ҷавобро интихоб кунед A 3 2 \dfrac{3}{2} 2 3
B 42 63 \dfrac{42}{63}
C D 63 42