1 соат
Дар дарси гузашта се шоколадро байни ду набера се тарз тақсим кардем. Ба тарзи 1 бармегардем.
Аҳаммият диҳед: вақте 1 бутунро ба 2 ҳисса тақсим кардем, ҳосил шуд, ва вақте 3 бутунро ба 2 ҳисса тақсим кардем, ҳосил шуд. Яъне каср тақсимро низ нишон медиҳад.
Ба вазъияти аввал баргардед: 5 тахтачӯбро ба 4 тахтача баробар тақсим кардан лозим буд.
Яъне каср ҳамчун нисбати ҳиссаҳо ва бутун ё ҳамчун тақсим дида мешавад, ва дар ҳар ду ҳолат ҷавоб як аст.
1. Барои ҳар тақсим дар дафтар расм кашед: росткунҷаҳо (шумораашон — тақсимшаванда), ҳар кадомро ба ҳиссаҳо (шумораашон — тақсимкунанда) ҷудо кунед ва аз ҳар росткунҷа як ҳиссаро ранг кунед. Касри дурустро нависед. Намуна: (расми болоии ҳамин дарс).
2. Тақсимро иҷро кунед ва ҷавобро ҳамчун касри одӣ ё адади омехта нависед. Намуна:
3. Масъалаҳоро ҳал кунед.
Адад метавонад бутун, касри дуруст, касри нодуруст ё адади омехта бошад. Ҳар адади зеринро чӣ меноманд?
Ҳар шоколадро ба ду ҳисса ҷудо кардед ва аз ҳамаи ҳиссаҳо 3 ҳиссаро гирифтед. Ҷавобро чӣ тавр навиштед? Ҳар набера чӣ қадар шоколад мегирад?
Дар ин ҷо каср нишон медиҳад, ки бутун ба чанд ҳисса тақсим шудааст (2) ва чанд ҳиссаро гирифтаем (3). Ин ҳамон фаҳмиши касрест, ки дар синфи 5 омӯхта будед.
Ба тарзи 2 баргардед. Се шоколади бутунро дар ҳама ба ду ҳисса тақсим кардед. Ҷавобро чӣ тавр навиштед? Ҳар набера чӣ қадар шоколад гирифт? Ҳар ду намуди навиштро нависед.
ва
Акнун шумо медонед, ки каср ду чизро ифода мекунад: (1) нисбати ҳиссаҳо ба бутун, (2) тақсим. Ҷадвал нишон медиҳад, ки -ро чӣ тавр хондан мумкин аст. Онро бихонед ва бо ҳамнишасти худ -ро низ ҳар ду хел шарҳ диҳед.
| Каср ҳамчун нисбати ҳиссаҳо ба бутун | Каср ҳамчун тақсим |
|---|---|
| = «3 аз 2». 3 — чанд ҳисса гирифта шудааст, 2 — бутун ба чанд ҳисса тақсим шудааст. | = «чанд ҳосил мешавад, агар 3-ро ба 2 тақсим кунем». 3 — чанд бутун, 2 — ин бутун ба чанд тақсим шудааст. |
Бо ҳамнишасти худ муҳокима кунед: вақте бо усулҳои гуногун тақсим кардед, чиро мушоҳида намудед? Барои як тахтача чанд ҳиссаи тахтачӯб лозим аст?
Ҳар тахтачӯбро ба 4 қисм ҷудо кунем: ҳамагӣ 20 қисм, ба як тахтача 5 қисм, яъне тахтачӯб. Ҳамаи 5 тахтачӯбро якҷоя ба 4 тақсим кунем: Ба як тахтача як тахтачӯби бутун ва чоряки тахтачӯби дигарро диҳем: Ҳамаи се тарз ҷавоби якхела медиҳанд.
Тақсими ду адади дилхоҳро ҳамчун каср навиштан мумкин аст, ки махраҷаш нул нест: Сурат — тақсимшаванда, махраҷ — тақсимкунанда.
Ададро ба нул тақсим кардан мумкин нест. Чизеро ба нул ҳисса тақсим кардан имкон надорад. Бинобар ин махраҷи каср ҳеҷ гоҳ нул намешавад.
Касри маънои «4-ро ба 0 тақсим кардан»-ро дорад, пас онро ҳисоб кардан мумкин аст.