1 соат
Тақсимшаванда метавонад адади бутун, каср ё адади омехта бошад. Дар ҳамаи ҳолатҳо қоида амал мекунад.
Биёед, месанҷем. Бо қоида амали тақсимро иҷро кунед:
Бачаҳо сомонӣ доранд, нархи як чипта сомонӣ. Чанд чипта харида мешавад?
Панҷ чипта пурра харида мешавад ( — панҷ чипта ва қисми чиптаи шашум). Санҷиш: панҷ чипта сомонӣ аст, ва сомонӣ мемонад — барои чиптаи шашум намерасад.
Барои ҷамъ ва тарҳ ҳиссаҳо бояд якхела андоза дошта бошанд, барои ҳамин махраҷи умумӣ лозим аст. Ҳангоми тақсим мо мепурсем, ки як ҳисса дар бутун чанд маротиба ҷой мешавад (баъзан ин бутун худаш каср аст), ва ин ҳиссаҳо метавонанд андозаҳои гуногун дошта бошанд.
1. Барои омода кардани кулчақанд ҳиссаи стакон шакар лозим аст. Шумо танҳо қошуқи махсусеро доред, ки ҳиссаи стаконро ташкил медиҳад. Шумо бояд ин қошуқро чанд маротиба истифода баред, то миқдори зарурии шакарро ба даст оред?
2. Ошпаз мехоҳад 5 кг ордро ба халтаҳои ҳар кадомашон кг тақсим кунад. Ба вай чанд халта лозим аст?
3. Барои таъмири хона усто тахтаи дарозиаш 2 м-ро ба қисмҳои ҳар кадом м бояд арра кунад. Пас аз арра кардан он дорои чанд қисм тахта мешавад?
4. Ашроф барои иҷрои супориш ҳиссаи як соат сарф мекунад. Агар вай ҳамагӣ 4 соат дошта бошад, ҳамин гуна супоришро дар вақти ҷудошуда чанд маротиба иҷро карда метавонад?
5. Боғбон мехоҳад ба қатори дарозиаш м ниҳол шинонад. Агар барои шинондани ҳар як тухмӣ ҳиссаи метр лозим бошад, дар ин қатор вай чандто тухмӣ шинонда метавонад?
Адади 5-ро ба тақсим кунед. Оё адади каср аст? Ин чӣ гуна адад аст? Чӣ тавр адади омехтаро табдил додан мумкин аст?
Не, ин адади омехта аст (қисми бутун ва қисми касрӣ). Онро ба касри нодуруст табдил медиҳем: Сипас:
Агар тақсим ба адади омехта дода шуда бошад (қисми бутун ва қисми касрӣ), аввал бояд адади омехтаро ба касри нодуруст гардонда, пас аз он тақсим кардан лозим аст.
Барои тақсим кардани адад ба каср, ин ададро ба касри бо касри додашуда чаппа зарб задан лозим аст.
Бо ҳамнишаст муҳокима кунед ва сипас бо ҳамсинфон баррасӣ намоед: чаро ҳангоми тақсими касрҳо мо махраҷи умумиро намеёбем? Оё номи фасл — «Тақсими касрҳо» — ба мундариҷаи он мувофиқат мекунад?
6 кг орд ба халтаҳои кг-ӣ ҷойгир мекунанд. Чанд халта лозим аст?
Тахтаи 2 м-ро ба порчаҳои м бурида мешавад. Чанд порча мешавад?