2. Касрҳои одӣ
2.1 · 3/4. Ҳосили тақсим ҳамчун адади омехта; адади натуралӣ ҳамчун каср
1 соат
- Назария
- Дарси 3 аз 27
- Хониш: 8 дақиқа
- Саволҳо: 6
1 соат
Ба хотир меорем: касрҳои баробар касрҳои якхелаанд, вале бо ҳиссаҳои андозаашон гуногун навишта шудаанд. Барои ҳосил кардани касри баробар, сурат ва махраҷро ба як адади ғайрисифрӣ зарб мекунанд ё тақсим мекунанд.
Агар ададҳо бебақия тақсим нашаванд, ҷавобро ҳамчун касри нодуруст ё ҳамчун адади омехта навиштан мумкин аст. Масалан, 17 нонро байни 5 нафар тақсим мекунем: Ҳар нафар 3 нони бутун мегирад ва 2 нон мемонад; ин 2 нонро низ ба 5 нафар тақсим мекунем — ҳар нафар нон мегирад. Яъне
Аз ин мисол қоида бармеояд: барои тақсими бебақия нашаванда ҳосили тақсимро бо ду шакл навиштан мумкин аст: касри нодуруст (сурат — тақсимшаванда, махраҷ — тақсимкунанда) ва адади омехта (қисми бутун — ҳосили нопурра, қисми касрӣ — бақия бар тақсимкунанда).
1. Ададҳои бутуни додашударо ҳамчун каср нависед. Намуна:
2. Супоришро иҷро кунед.
3. Аз ҳаёти воқеӣ мисолҳо биёред, ки дар онҳо шумо тақсимро ҳамчун каср истифода бурдед ё ифода намудед.
Фарз кунед, ки бибӣ се шоколадро байни ду набера не, балки ба як набера медиҳад, яъне «се бутунро ба як ҳисса тақсим мекунад».
ҳамчун каср Як набера ҳамаи 3 шоколадро мегирад.
Акнун фарз кунед, ки бибӣ 6 шоколад дорад ва онҳоро байни ду набера тақсим мекунад.
Ҳар набера 3 шоколад мегирад.
Мушоҳидаҳои худро дида бароед. Адади 3 дар ду тақсим ба шакли гуногуни каср омад. Ду касреро нависед, ки адади 3-ро нишон медиҳанд.
ва Диққат диҳед: инҳо касрҳои баробаранд.
Ҳар адади бутунро ҳамчун каср навиштан мумкин аст: Ҳамин адади бутунро бо касрҳои гуногуни баробар низ менависанд:
Адади 4-ро дар дафтар бо се усул дар шакли каср нависед.
Масалан (ё ва ғ.).
Қисми бутуни адади омехтаи баробар ба -ро нависед.
Адади 5-ро танҳо ҳамчун навиштан мумкин аст.