Ҳадафҳои фасл
Дар охири фасли 1.2 шумо бояд:
Донед:
- каратиҳои адад;
- каратии умумии ду ё зиёда адад;
- каратии умумии хурдтарини ду ё зиёда адад.
Тавонед:
- каратиҳои ададро ёбед;
- каратиҳои умумии ду ё зиёда ададро ёбед ва аз байни онҳо хурдтаринро интихоб карда, амалҳои худро фаҳмонед.
Фаҳмед, ки:
- каратии умумӣ хурдтарин аст ё не;
- дар аксари масъалаҳои математикӣ ва ҳолатҳои воқеӣ истифодаи КУХ нисбат ба дигар каратиҳои умумӣ муносибтар аст;
- байни тақсимкунандаҳо ва каратиҳо алоқа ҳаст ва шумо онро шарҳ дода метавонед.
Худро арзёбӣ кунед: кадом ҳадафҳоро пурра ё қисман ба даст овардед ва кадомаш ҳоло не?
Кай ТУК, кай КУХ?
Масъаларо хонда, аввал ба худ савол диҳед: калонтарин лозим аст ё хурдтарин? Чизе тақсим мекунем ё чизе такрор мешавад?
Чӣ аст. ТУК — калонтарин адади ба ҳамаи ададҳо тақсимкунанда. КУХ — хурдтарин адади ба ҳамаи ададҳо тақсимшаванда (каратии умумӣ).
Чӣ тавр меёбем. ТУК: зарбшавандаҳои сода, ки дар ҳамаи ададҳо ҳастанд, бо шумораи камтарини дучорӣ. КУХ: ҳамаи зарбшавандаҳои сода бо шумораи зиёдтарини дучорӣ.
Калимаҳои масъала. ТУК: «ба қисмҳои баробар тақсим кардан», «зиёдтарин шумора дар як халта», «калонтарин». КУХ: «боз дар як вақт», «пас аз чанд вақт такрор мешавад», «камтарин миқдор, ки ба ҳама мувофиқ аст».
Натиҷа нисбат ба ададҳо. ТУК аз ададҳо калон нест; КУХ аз ададҳо хурд нест.
Мисол 1 (КУХ). Автобуси якум аз истгоҳ ҳар 12 дақиқа, дуюм ҳар 18 дақиқа меравад. Ҳарду якҷоя рафтанд. Пас аз чанд дақиқа боз якҷоя меравад? Ба вақти хурдтарине ниёз дорем, ки ба 12 ва 18 тақсим шавад: Ҷавоб: пас аз 36 дақиқа.