Такрор ва санҷиш: боби 1 · 1/4. Ифодаҳо, нобаробариҳо ва айниятҳо - Алгебра — синфи 7
Қоидаҳои боби 1 (фаслҳои 1.1–2.3)
Мавзӯъ Дар хотир доред Тартиби амалҳо қавс, дараҷа, зарб ва тақсим, ҷамъ ва тарҳ Тақсим ба 0 иҷро намешавад; ифода маъно надорад Муқоиса қиматҳоро ҳисоб карда муқоиса мекунем Нобаробарии дучанда a ≤ x < b a \le x < b a ≤ x < b Қонунҳо a + b = b + a ;
навбатӣ Такрор ва санҷиш: боби 1 · 2/4. Муодилаҳо, масъалаҳо ва омор 1 соат
a + b = b + a; a + b = b + a ;
a ( b + c ) = a b + a c a(b + c) = ab + ac a ( b + c ) = ab + a c Айният баробарӣ, ки барои ҳамаи қиматҳо дуруст аст
Монандҳо 5 a + 3 a = 8 a 5a + 3a = 8a 5 a + 3 a = 8 a
Қавс пеш аз «+» аломатҳо тағйир намеёбанд
Қавс пеш аз «−» аломатҳо муқобил мешаванд
Мисоли 1. Қимати ифодаро ёбед: ( − 3,2 + 1,2 ) ⋅ 5 − 18 : ( − 3 ) . (-3{,}2 + 1{,}2) \cdot 5 - 18 : (-3). ( − 3 , 2 + 1 , 2 ) ⋅ 5 − 18 : ( − 3 ) .
Аввал қавс: − 3,2 + 1,2 = − 2. -3{,}2 + 1{,}2 = -2. − 3 , 2 + 1 , 2 = − 2. Баъд зарб ва тақсим: − 2 ⋅ 5 = − 10 , -2 \cdot 5 = -10, − 2 ⋅ 5 = − 10 , 18 : ( − 3 ) = − 6. 18 : (-3) = -6. 18 : ( − 3 ) = − 6. Дар охир: − 10 − ( − 6 ) = − 10 + 6 = − 4. -10 - (-6) = -10 + 6 = -4. − 10 − ( − 6 ) = − 10 + 6 = − 4.
Мисоли 2. Ифодаро сода кунед: 5 ( 2 a − 3 ) − 3 ( a − 4 ) . 5(2a - 3) - 3(a - 4). 5 ( 2 a − 3 ) − 3 ( a − 4 ) .
5 ( 2 a − 3 ) − 3 ( a − 4 ) = 10 a − 15 − 3 a + 12 = 7 a − 3. 5(2a - 3) - 3(a - 4) = 10a - 15 - 3a + 12 = 7a - 3. 5 ( 2 a − 3 ) − 3 ( a − 4 ) = 10 a − 15 − 3 a + 12 = 7 a − 3. Мисоли 3. Айниятро исбот кунед: 2 ( x + 3 ) − ( x − 2 ) ≡ x + 8. 2(x + 3) - (x - 2) \equiv x + 8. 2 ( x + 3 ) − ( x − 2 ) ≡ x + 8.
Қисми чапро табдил медиҳем: 2 x + 6 − x + 2 = x + 8. 2x + 6 - x + 2 = x + 8. 2 x + 6 − x + 2 = x + 8. Ба қисми рости баробарӣ расидем, пас айният исбот шуд.
Кор дар синф
Машқҳо Машқҳо аз рӯйи мавзӯъ гурӯҳбандӣ шудаанд. Омӯзгор онҳоро байни синф ва хона тақсим мекунад (пешниҳод: дар поёни саҳифа).
Ҳисоб бо ададҳо
а) 57,5 : ( − 0,5 ) ; 57{,}5 : (-0{,}5); 57 , 5 : ( − 0 , 5 ) ;
б) ( − 49,59 ) : 17,1 ; (-49{,}59) : 17{,}1; ( − 49 , 59 ) : 17 , 1 ;
в) 31 36 ⋅ ( − 108 ) . \dfrac{31}{36} \cdot (-108). 36 31 ⋅ ( − 108 ) .
а) ( − 2,5 ) : ( − 0,75 ) : ( 3,25 ⋅ ( − 2 2 3 ) ) ; (-2{,}5) : (-0{,}75) : \left(3{,}25 \cdot \left(-2\dfrac{2}{3}\right)\right); ( − 2 , 5 ) : ( − 0 , 75 ) : ( 3 , 25 ⋅ ( − 2 3 2 ) ) ;
б) ( ( − 1,2 ) : 1 1 9 ) : ( ( − 5,5 ) : ( − 3 ) ) . \left((-1{,}2) : 1\dfrac{1}{9}\right) : \left((-5{,}5) : (-3)\right). ( ( − 1 , 2 ) : 1 9 1 ) : ( ( − 5 , 5 ) : ( − 3 ) )
а) 61 1 2 : ( − 10 ) ⋅ 2 123 ; 61\dfrac{1}{2} : (-10) \cdot \dfrac{2}{123}; 61 2 1 : ( − 10 ) ⋅ 123 2 ;
б) 7 1 11 : ( − 19 1 2 ) ⋅ ( − 1 ) ; 7\dfrac{1}{11} : \left(-19\dfrac{1}{2}\right) \cdot (-1); 7 11 1 : ( − 19 2 1 ) ⋅ ( − 1 ) ;
в) ( − 11 1 3 ) : 4,25 ⋅ ( − 0,1 ) . \left(-11\dfrac{1}{3}\right) : 4{,}25 \cdot (-0{,}1). ( − 11 3 1 ) : 4 , 25 ⋅ ( − 0 , 1 ) .
а) ( 3 − 1 2 3 ⋅ 3 5 ) ⋅ ( 1 1 3 − 2 1 2 : 3 3 4 ) ; \left(3 - 1\dfrac{2}{3} \cdot \dfrac{3}{5}\right) \cdot \left(1\dfrac{1}{3} - 2\dfrac{1}{2} : 3\dfrac{3}{4}\right); ( 3 − 1 3 2 ⋅ 5 3 ) ⋅ ( 1 3 1 − 2 2 1 : 3 4 3 ) ;
б) 12 ⋅ ( 1 3 − 3 4 + 2 5 ) . 12 \cdot \left(\dfrac{1}{3} - \dfrac{3}{4} + \dfrac{2}{5}\right). 12 ⋅ ( 3 1 − 4 3 +
5. Ададеро ёбед, ки ба: а) суммаи ададҳои − 2 2 3 -2\dfrac{2}{3} − 2 3 2 ва 3 3 4 ; 3\dfrac{3}{4}; 3 4 3 ; б) фарқи ададҳои 3,5 3{,}5 3 , 5 ва − 2 1 5 -2\dfrac{1}{5} − 2 5 1 чаппа бошад.
6. Ададеро ёбед, ки ба: а) суммаи ададҳои 3,5 3{,}5 3 , 5 ва − 2,5 ; -2{,}5; − 2 , 5 ; б) фарқи ададҳои 0,8 0{,}8 0 , 8 ва 0,6 ; 0{,}6; 0 , 6 ; в) ҳосили зарби ададҳои − 5,5 -5{,}5 − 5 , 5 ва 1,6 ; 1{,}6; 1 , 6 ; г) ҳосили тақсими ададҳои 46 ва − 7 2 3 -7\dfrac{2}{3} − 7 3 2 муқобил бошад.
7. Суммаи ҳамаи ададҳои бутуни дар байни − 80 -80 − 80 ва 100 ҷойгирбударо ёбед.
8. Ҳосили зарби ҳамаи ададҳои бутуни дар байни − 8 -8 − 8 ва 2 ҷойгирбударо ёбед.
Ифодаҳои ҳарфӣ ва забони математикӣ 9. Қимати ифодаи m − 1 m + 1 \dfrac{m - 1}{m + 1} m + 1 m − 1 -ро ҳангоми m = 1 2 m = \dfrac{1}{2} m = 2 1 будан ёбед.
10. Аз рӯйи матн ифодаи математикӣ тартиб диҳед:
а) ҳосили ҷамъи нимсуммаи ададҳои a a a ва b b b бо адади c ; c; c ;
б) ҳосили зарби суммаи x x x ва y y y бо фарқи a a a ва b ; b; b ;
в) ҳосили ҷамъи дучандаи зарби a a a ва b b b бо адади c ; c; c ;
г) ҳосили тақсими фарқи n n n ва m m m бо суммаи n n n ва m . m. m .
11. Оё ифода маъно дорад:
а) 36 ( 0,5 − 2,4 : 0,6 ) ⋅ 2 ; \dfrac{36}{(0{,}5 - 2{,}4 : 0{,}6) \cdot 2}; ( 0 , 5 − 2 , 4 : 0 , 6 ) ⋅ 2 36 ;
б) 24 ( 36 − 3 ⋅ 12 ) ⋅ 6 ? \dfrac{24}{(36 - 3 \cdot 12) \cdot 6}? ( 36 − 3 ⋅ 12 ) ⋅ 6 24 ?
12. Барои кадом қимати a a a ифода маъно надорад:
а) a − 3 5 − a ; \dfrac{a - 3}{5 - a}; 5 − a a − 3 ;
б) a + 3 a − 3 ; \dfrac{a + 3}{a - 3}; a − 3 a + 3 ;
в) 2 a − 3 2 a + 4 ; \dfrac{2a - 3}{2a + 4}; 2 a + 4 2 a − 3 ;
г) 4 a + 1 5 a ? \dfrac{4a + 1}{5a}? 5 a 4 a + 1 ?
13. Барои кадом қимати x x x ифода маъно надорад:
а) x − 1 x − 2 ; \dfrac{x - 1}{x - 2}; x − 2 x − 1 ;
б) 2 x + 3 x + 2 ; \dfrac{2x + 3}{x + 2}; x + 2 2 x + 3 ;
в) 3 x ; \dfrac{3}{x}; x 3 ;
г) 1 − 1 x ? 1 - \dfrac{1}{x}? 1 − x 1 ?
14. Формулаи масоҳати росткунҷаро нависед, агар як тарафаш аз тарафи дигараш: а) 5 воҳид калон; б) 4 маротиба калон; в) 3 воҳид хурд; г) 6 маротиба хурд бошад.
15. Суръати ҳаракати заврак дар оби ором V V V км/соат ва суръати ҷараёни об x x x км/соат аст. Заврак масофаи S S S км-ро бо равиши ҷараёни об тай намуда, боз ба ҷойи аввалааш баргашт. Барои ҳисоби вақти сарфкардаи заврак формула тартиб диҳед. Қимати формулаи ҳосилшударо ҳангоми V = 18 , V = 18, V = 18 , x = 3 x = 3 x = 3 ва S = 50 S = 50 S = 50 будан ёбед.
Муқоиса ва нобаробарӣ
а) − 2,63 + 4,54 -2{,}63 + 4{,}54 − 2 , 63 + 4 , 54 ва 2,34 − 4,63 ; 2{,}34 - 4{,}63; 2 , 34 − 4 , 63 ;
б) 6,48 ⋅ 1 8 + 60,8 6{,}48 \cdot \dfrac{1}{8} + 60{,}8 6 , 48 ⋅ 8 1 + 60 , 8 ва 4,59 : 1 9 − 0,3. 4{,}59 : \dfrac{1}{9} - 0{,}3. 4 , 59 : 9 1 − 0 , 3.
17. Ифодаҳоро муқоиса кунед:
а) 3 a − c 3a - c 3 a − c ва 1 − a + b , 1 - a + b, 1 − a + b , ҳангоми a = − 3 , a = -3, a = − 3 , b = 1 , b = 1, b = 1 , c = 0 c = 0 c = 0 будан;
б) 1 − a 2 1 - a^2 1 − a 2 ва 1 − a , 1 - a, 1 − a , ҳангоми a = − 2 ; a = -2; a = − 2 ; − 1 ; -1; − 1 ; будан.
а) 4,6 < 5 < 5,4 ; 4{,}6 < 5 < 5{,}4; 4 , 6 < 5 < 5 , 4 ;
б) 0,5 < 0,55 < 0,6 ; 0{,}5 < 0{,}55 < 0{,}6; 0 , 5 < 0 , 55 < 0 , 6 ;
в) 46 < 50 < 55. 46 < 50 < 55. 46 < 50 < 55.
а) a ≥ 18,3 ; a \ge 18{,}3; a ≥ 18 , 3 ;
б) b ≤ 0,01 ; b \le 0{,}01; b ≤ 0 , 01 ;
в) 3,24 ≤ c ; 3{,}24 \le c; 3 , 24 ≤ c ;
г) − 2,84 ≥ d ; -2{,}84 \ge d; − 2 , 84 ≥ d ;
ғ) p − q ≥ 4 ; p - q \ge 4; p − q ≥ 4 ;
д) p + x ≤ y . p + x \le y. p + x ≤ y .
20. Оё нобаробарӣ дуруст аст:
а) n ≤ 15 , n \le 15, n ≤ 15 , ҳангоми n = 8 ; n = 8; n = 8 ; 15 ; 15; 15 ; 18 18 18 будан;
б) t ≥ − 3 , t \ge -3, t ≥ − 3 , ҳангоми t = − 2 ; t = -2; t = − 2 ; − 3 ; -3; − 3 ; − 4 -4 − 4 будан?
21. Бо ёрии ишораҳои нобаробарӣ нависед:
а) a a a калон ё баробари 1,2 ; 1{,}2; 1 , 2 ;
б) b b b хурд ё баробари − 3 ; -3; − 3 ;
в) 4,7 4{,}7 4 , 7 калон ё баробари x ; x; x ;
г) 9,3 9{,}3 9 , 3 хурд ё баробари y . y. y .
22. Ҳамчун нобаробарии дучанда нависед:
а) a a a аз 78 хурду аз 68 калон;
б) b b b калон ё баробари − 6,8 -6{,}8 − 6 , 8 ва хурд аз 4;
в) p p p калон ё баробари − 103 -103 − 103 ва хурд ё баробари 93;
г) q q q калон аз 5 ва хурд ё баробари 5,1. 5{,}1. 5 , 1.
23. Аз нобаробариҳо истифода бурда, нобаробарии дучанда тартиб диҳед:
а) x < 4 x < 4 x < 4 ва x > − 4 ; x > -4; x > − 4 ;
б) a > − 8 a > -8 a > − 8 ва a < 0 ; a < 0; a < 0 ;
в) a + n < 2 a + n < 2 a + n < 2 ва a + n > − 2 ; a + n > -2; a + n > − 2 ;
г) p q > 0 pq > 0 pq > 0 ва p q < 4. pq < 4. pq < 4.
24. Маълум аст, ки a < b a < b a < b мебошад. Бо ёрии нобаробарии дучанда нависед, ки адади a + b 2 \dfrac{a + b}{2} 2 a + b дар байни ададҳои a a a ва b b b ҷойгир аст.
25. Маълум аст, ки адади a a a аз − 3 -3 − 3 калон ва хурд ё баробари 4 аст. Адади a a a кадом қиматҳои бутунро қабул карда метавонад?
26. Ифодаҳоро барои қиматҳои тағйирёбандаашон муқоиса кунед: 4 3 a − 2 \dfrac{4}{3}a - 2 3 4 a − 2 ва a 2 , \dfrac{a}{2}, 2 a , ҳангоми a = 2 ; a = 2; a = 2 ; 2 1 3 ; 2\dfrac{1}{3}; 2 3 1 ; 12 12 12 будан.
27. Ифодаҳоро барои қиматҳои тағйирёбандаашон муқоиса кунед:
а) 2,5 x − 3 2{,}5x - 3 2 , 5 x − 3 ва 3,7 x + 5 , 3{,}7x + 5, 3 , 7 x + 5 , ҳангоми x = 0,5 ; x = 0{,}5; x = 0 , 5 ; 1,5 1{,}5 1 , 5 будан;
б) − 4,54 y − 1 -4{,}54y - 1 − 4 , 54 y − 1 ва − ( 1 − 1,5 y ) , -(1 - 1{,}5y), − ( 1 − 1 , 5 y ) , ҳангоми y = 2 ; y = 2; y = 2 ; 2,5 2{,}5 2 , 5 будан.
Қонунҳои амалҳо ва табдилдиҳии ифодаҳо
а) 1,5 ⋅ 1,61 + 2,14 ⋅ 1,5 − 1,5 ⋅ 0,25 ; 1{,}5 \cdot 1{,}61 + 2{,}14 \cdot 1{,}5 - 1{,}5 \cdot 0{,}25; 1 , 5 ⋅ 1 , 61 + 2 , 14 ⋅ 1 , 5 − 1 , 5 ⋅ 0 , 25 ;
б) 4,3 ⋅ 7,36 − 4,18 ⋅ 4,3 + 4,3 ⋅ 6,82 ; 4{,}3 \cdot 7{,}36 - 4{,}18 \cdot 4{,}3 + 4{,}3 \cdot 6{,}82; 4 , 3 ⋅ 7 , 36 − 4 , 18 ⋅ 4 , 3 + 4 , 3 ⋅ 6 , 82 ;
в) 6,31 ⋅ 2,5 − 2,52 ⋅ 2,5 + 2,5 ⋅ 3,79 ; 6{,}31 \cdot 2{,}5 - 2{,}52 \cdot 2{,}5 + 2{,}5 \cdot 3{,}79; 6 , 31 ⋅ 2 , 5 − 2 , 52 ⋅ 2 , 5 + 2 , 5 ⋅ 3 , 79 ;
г) 4,48 ⋅ 6,3 + 3,36 ⋅ 6,3 − 2,16 ⋅ 6,3. 4{,}48 \cdot 6{,}3 + 3{,}36 \cdot 6{,}3 - 2{,}16 \cdot 6{,}3. 4 , 48 ⋅ 6 , 3 + 3 , 36 ⋅ 6 , 3 − 2 , 16 ⋅ 6 , 3.
а) ( 1,25 ⋅ 1,7 ⋅ 0,8 − 1,7 ) ⋅ 3,45 ; (1{,}25 \cdot 1{,}7 \cdot 0{,}8 - 1{,}7) \cdot 3{,}45; ( 1 , 25 ⋅ 1 , 7 ⋅ 0 , 8 − 1 , 7 ) ⋅ 3 , 45 ;
б) 3,942 : ( 3,6 ⋅ 2 − 3,6 ⋅ 4 ) ⋅ 0,25. 3{,}942 : (3{,}6 \cdot 2 - 3{,}6 \cdot 4) \cdot 0{,}25. 3 , 942 : ( 3 , 6 ⋅ 2 − 3 , 6 ⋅ 4 ) ⋅ 0 , 25.
30. Қавсҳоро кушода, ҷамъшавандаҳои монандро ислоҳ кунед:
а) 6,3 − 5,3 x + ( 4 − 3,6 x ) − 5,1 ; 6{,}3 - 5{,}3x + (4 - 3{,}6x) - 5{,}1; 6 , 3 − 5 , 3 x + ( 4 − 3 , 6 x ) − 5 , 1 ;
б) 8,4 z − 7,3 − ( 2,6 − 3,6 z ) ; 8{,}4z - 7{,}3 - (2{,}6 - 3{,}6z); 8 , 4 z − 7 , 3 − ( 2 , 6 − 3 , 6 z ) ;
в) 7,2 y + ( 4 − 3,6 y ) − 5,1 ; 7{,}2y + (4 - 3{,}6y) - 5{,}1; 7 , 2 y + ( 4 − 3 , 6 y ) − 5 , 1 ;
г) − ( 2,6 − 5,2 ) p + 7,6 p − 3,6. -(2{,}6 - 5{,}2)p + 7{,}6p - 3{,}6. − ( 2 , 6 − 5 , 2 ) p + 7 , 6 p − 3 , 6.
31. Ҷамъшавандаҳои монандро ислоҳ кунед:
а) − 1,8 a + 2,6 + 0,8 − 3,4 a ; -1{,}8a + 2{,}6 + 0{,}8 - 3{,}4a; − 1 , 8 a + 2 , 6 + 0 , 8 − 3 , 4 a ;
б) 4,2 b − 1,6 a + 2 a − 2,2 b ; 4{,}2b - 1{,}6a + 2a - 2{,}2b; 4 , 2 b − 1 , 6 a + 2 a − 2 , 2 b ;
в) − 6,7 m − 3 n + 0,7 m − n ; -6{,}7m - 3n + 0{,}7m - n; − 6 , 7 m − 3 n + 0 , 7 m − n ;
г) 1,2 x + 3,4 − 5 ( 2,1 x − 3 ) . 1{,}2x + 3{,}4 - 5(2{,}1x - 3). 1 , 2 x + 3 , 4 − 5 ( 2 , 1 x − 3 ) .
32. Дар асоси қонуни ҷудошавии зарб аз рӯйи ҷамъ сода кунед:
а) 0,8 ( 6 a + 3 b ) − 5 ( 1,3 a + 1 ) ; 0{,}8(6a + 3b) - 5(1{,}3a + 1); 0 , 8 ( 6 a + 3 b ) − 5 ( 1 , 3 a + 1 ) ;
б) ( 20 − ( 12 a − 4 b ) ⋅ 2 ) + 24 ( a − 1 ) ; (20 - (12a - 4b) \cdot 2) + 24(a - 1); ( 20 − ( 12 a − 4 b ) ⋅ 2 ) + 24 ( a − 1 ) ;
в) − 5 ( 0,5 m − 0,2 n ) + 10 m − n ; -5(0{,}5m - 0{,}2n) + 10m - n; − 5 ( 0 , 5 m − 0 , 2 n ) + 10 m − n ;
г) − ( − 2,2 p + 1,5 ) ( − 6 ) + 3,2 p . -(-2{,}2p + 1{,}5)(-6) + 3{,}2p. − ( − 2 , 2 p + 1 , 5 ) ( − 6 ) + 3 , 2 p .
а) − ( − a ) + ( − b ) ; -(-a) + (-b); − ( − a ) + ( − b ) ;
б) − ( − a ) − ( − b ) ; -(-a) - (-b); − ( − a ) − ( − b ) ;
в) a + ( − ( − ( + a ) ) ) ; a + (-(-(+a))); a + ( − ( − ( + a ))) ;
г) a − ( − ( − ( − a ) ) ) . a - (-(-(-a))). a − ( − ( − ( − a ))) .
Айниятҳо
а) ( a + b ) x + ( a − b ) x − 2 a x = 0 ; (a + b)x + (a - b)x - 2ax = 0; ( a + b ) x + ( a − b ) x − 2 a x = 0 ;
б) ( a − b ) y − ( b − a ) y + 2 ( b − a ) y = 0. (a - b)y - (b - a)y + 2(b - a)y = 0. ( a − b ) y − ( b − a ) y + 2 ( b − a ) y = 0.
35. Исбот кунед, ки қимати ифода аз тағйирёбандаи он вобаста нест:
а) a − ( 13 a − ( 12 a − 6 ) ) + 0,5 ; a - (13a - (12a - 6)) + 0{,}5; a − ( 13 a − ( 12 a − 6 )) + 0 , 5 ;
б) b + ( 3 b − ( 4 b − 5 ) ) − 6. b + (3b - (4b - 5)) - 6. b + ( 3 b − ( 4 b − 5 )) − 6.
36. Нишон диҳед, ки ифодаҳо айниятан баробаранд: 3 ( 7 y − x − 2 ) 3(7y - x - 2) 3 ( 7 y − x − 2 ) ва 7 ( 3 y − 3 x 7 − 6 7 ) . 7\left(3y - \dfrac{3x}{7} - \dfrac{6}{7}\right). 7 ( 3 y − 7 3 x − 7 6 ) .
37. Нишон диҳед, ки фарқи ифодаҳо айниятан ба сифр баробар аст: 16 − 4 y + 4 y 2 16 - 4y + 4y^2 16 − 4 y + 4 y 2 ва 4 ( 4 − y + y 2 ) . 4(4 - y + y^2). 4 ( 4 − y + y 2 ) .
38. Айниятро исбот кунед:
a 2 ( a − 1 ) − a ( a − 2 ) + a 2 ( a − 3 ) = 0. \dfrac{a}{2}(a - 1) - a(a - 2) + \dfrac{a}{2}(a - 3) = 0. 2 a ( a − 1 ) − a ( a − 2 ) + 2 a ( a − 3 ) = 0. 39. Исбот кунед, ки: а) агар яке аз ададҳо ба 5 каратӣ ва дигараш ба 12 каратӣ бошад, ҳосили зарби онҳо ба 60 каратӣ аст; б) ҳосили зарби ду адади ҷуфт ба 4 каратӣ аст.
40. Суммаро ҳисоб намуда, айниятро исбот кунед:
a 2 + a 3 + a 4 + a 5 = 1 17 60 a . \dfrac{a}{2} + \dfrac{a}{3} + \dfrac{a}{4} + \dfrac{a}{5} = 1\dfrac{17}{60}a. 2 a + 3 a + 4 a + 5 a = 1 60 17 a .
Муодила 41. Кадоме аз ин баробариҳо муодилаи хаттӣ мебошад: а) 2 x + 3 = 4 ; 2x + 3 = 4; 2 x + 3 = 4 ; б) 3 x − 1 2 = 3 2 ; 3x - \dfrac{1}{2} = \dfrac{3}{2}; 3 x − 2 1 = 2 3 ; в) 5 x = 3 ? \dfrac{5}{x} = 3? x 5 = 3 ?
★ Барои ҳавасмандон 42★. Аз ду шаҳре, ки аз ҳамдигар дар дурии S S S км ҷойгиранд, дар як вақт ба истиқболи ҳам ду автомобил равон шуд. Агар суръати автомобили якум V 1 V_1 V 1 км/соат ва суръати автомобили дуюм V 2 V_2 V 2 км/соат бошад, онҳо баъд аз чанд вақт бо ҳам вомехӯранд?
43★. Масофаи байни ду шаҳр 80 км аст. Соати 8-и саҳар аз шаҳри якум ба самти шаҳри дуюм дучархасавор ба роҳ баромада, бо суръати доимии V 1 V_1 V 1 км/соат ҳаракат кард. Як соат баъд аз дунболи ӯ бо суръати доимии V 2 V_2 V 2 км/соат мотосиклрон равона шуд. Баъд аз чанд вақт мотосиклрон ба дучархасавор мерасад?
44★. Айниятро исбот кунед:
а) a b − b ( a − 1 ) − ( b − c ) ≡ c ; ab - b(a - 1) - (b - c) \equiv c; ab − b ( a − 1 ) − ( b − c ) ≡ c ;
б) 13 ( a − b ) + 13 ( b − a ) + p ≡ p . 13(a - b) + 13(b - a) + p \equiv p. 13 ( a − b ) + 13 ( b − a ) + p ≡ p .
Вазифаи хонагӣ
Пешниҳод барои синф: машқҳои 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41.
Пешниҳод барои хона: машқҳои 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 40.
Вазифаи онлайн барои ин саҳифа нест: ба кори санҷишӣ омода шавед.
Дар ин дарс
Ман метавонам қоидаҳои асосии фаслҳои 1.1–2.3-ро ба хотир орам: тартиби амалҳо, нобаробарӣ, қонунҳои амалҳо, айният, табдилдиҳӣ.
Ман метавонам масъалаҳои омехтаро аз ин мавзӯъҳо ҳал кунам.
Ман мефаҳмам , кадом мавзӯъро боз такрор кардан лозим аст.
Такрор (2 дақиқа)
Қимати ифодаро ёбед: 2 + 3 ⋅ 4. 2 + 3 \cdot 4. 2 + 3 ⋅ 4.
Қавсҳоро кушоед: − ( x − 5 ) . -(x - 5). − ( x − 5 ) .
Барои кадом x x x ифодаи 1 x \dfrac{1}{x} x 1 маъно надорад?
Ҷавобҳо
2 + 12 = 14. 2 + 12 = 14. 2 + 12 = 14. 2) − x + 5. -x + 5. − x + 5. 3) Барои x = 0. x = 0. x = 0.
Оё медонед? Калимаи «алгебра» аз номи асари донишманди бузурги Шарқ Муҳаммади Хоразмӣ (780–850) «Ҳисоб ал-ҷабр в-ал-муқобала» пайдо шудааст. Дар ин китоб алгебра аввалин бор ҳамчун илми алоҳида баён шуд. Ал-Хоразмӣ дар Осиёи Марказӣ зиндагӣ мекард ва асараш дар асрҳои XII–XVI ба забони лотинӣ тарҷума гашта, дар Аврупо васеъ омӯхта шуд. То асри XV ҳамаи масъалаҳоро фақат бо калима менавиштанд. Франсуа Виет (1540–1603) ададҳоро низ бо ҳарфҳо навишт, Рене Декарт (1596–1662) номаълумро бо ҳарфҳои охири алифбо ва ададҳои додашударо бо ҳарфҳои аввал ишора кард — ҳамин тавр рамзҳои имрӯзаро ҷорӣ намуд. Аломатҳои « > » ва « < » аз соли 1631, аломати « = » аз соли 1557 дар истифода мебошанд, аломатҳои зарб ва тақсимро Лейбнитс (1646–1716) ҷорӣ кард.
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Кадом қоидаҳои боби 1 барои шумо душвортар буданд? Дар кадом машқҳо хато кардед ва чаро?
Ифодаи x + 1 x − 3 \dfrac{x + 1}{x - 3} x − 3 x + 1 барои x = 3 x = 3 x = 3 маъно надорад.
Ифодаи 4 ( a − 2 ) − ( a − 5 ) 4(a - 2) - (a - 5) 4 ( a − 2 ) − ( a − 5 ) -ро сода кунед.
Як ҷавобро интихоб кунед A 3 a − 3 3a - 3 3 a − 3
B 3 a + 3 3a + 3 3 a + 3
C D Кадоме аз баробариҳо айният мебошанд?
Ҳамаи мувофиқро интихоб кунед A 3 ( x + 2 ) = 3 x + 6 3(x + 2) = 3x + 6 3 ( x + 2 ) = 3 x + 6
B x + x = x 2 x + x = x^2 x + x = x 2
C a −
D
.
5 2
)
.
0
( b − c ) = a − b + c a - (b - c) = a - b + c a − ( b − c ) = a − b + c
2 ( x − 1 ) = 2 x − 1 2(x - 1) = 2x - 1 2 ( x − 1 ) = 2 x − 1