14.9 · 1/2. Касрҳои одӣ ва даҳӣ дар як ифода - Математика — синфи 5
Касрҳои одӣ ва даҳӣ дар як ифода
Дар ин мавзӯъ қоидаи нав нест — танҳо машқҳо ҳастанд. Барои иҷрои онҳо он чиро, ки медонем, якҷоя истифода мебарем.
| Касри одӣ | Касри даҳӣ |
|---|
| 21 | 0,5 |
| 4 |
навбатӣ14.9 · 2/2. Масъалаҳо бо касрҳои одӣ ва даҳӣ
1 соат
1
Чаро 31 касри даҳии аниқ надорад? 1:3=0,333… — тақсим ҳеҷ гоҳ тамом намешавад: ҳар дафъа бақия 1 мемонад.
Мисоли 1. 253+1,4=2,6+1,4=4.
(343−1,25)⋅0,4=(3,75−1,25)⋅0,4=2,5⋅0,4=1. Қавсҳо тартиби амалҳоро дигар мекунанд. Дар машқи зерин қавсҳоро тавре гузоред, ки баробарӣ дуруст шавад:
Қавсҳоро гузоредсанҷида бин! Кор дар синф
Барои онҳое, ки ба ёрӣ ниёз доранд
Машқҳо
Дар синф
- а) 103+1013 ва 110017+10013;
- б) 12,0 ва 31015+2107+
2. Амали ҷамъро иҷро намоед:
- а) 96,581+3,972;
- б) 5,7+22,191+0,034;
- в) 3,4+1,035+0,008;
- г) 13,75+6,024+0,1154.
3. Қимати ифодаи 6,24+2x+2,76+1,04-ро ёбед, агар x=3,2; 1,05; 40,01 бошад.
- а) 3,62+0,72+0,045 ё 0,704+2,984+1,305;
- б) 21,4+8,3+4,62 ё 22,7301+7,8412+4,4503?
Дар хона
- а) 365+261−465;
- б) ★ 12107−565−3 ().
6. Муодилаҳоро ҳал кунед:
- а) x+252=5;
- б) 2652+y=30;
- в) ★ p−665=92 (ишора:
- г) ★ 1141−c=387 (ишора:
7. Амали тарҳро иҷро намуда, дурустии онро ба воситаи амали ҷамъ санҷед:
- а) 1−21; б) 1−51; в) 5−43; г) 3−132;
- ғ) 10−854; д) 9−1211 е) ё)
8. ★ Дар анбор 843 т гандум буд. Боз 281 т гандум оварданд ва баъд 387 т гандумро бурданд. Дар анбор чӣ миқдор гандум боқӣ монд? Ишора: 843=8,75; 281
Машқҳо барои такрор
9. ★ Амалҳоро иҷро намоед (махраҷҳо 9 ва 15 — бо касрҳои одӣ ҳисоб кунед):
- а) (232+194−392+494)−395 (ишора: 32=96);
- б) (3151−1151+1 (
- в) 191+7+(3109
- г) 591+395⋅
Вазифаи хонагӣ
- Аз қисми «Машқҳо»-и ҳамин саҳифа: № 5, 6–8 (дар дафтар).
- Агар омӯзгор вазифаи онлайн супорида бошад, онро дар саҳифаи «Супоришҳо» мебинед.
Дар ин дарс
- Ман медонам, ки кай касри одиро ба касри даҳӣ табдил додан мумкин аст ва кай не.
- Ман метавонам ифодаҳои дорои касрҳои одӣ ва даҳиро ҳисоб кунам.
- Ман метавонам қавсҳоро гузошта, тартиби амалҳоро идора кунам.
- Ман мефаҳмам, ки чаро 31-ро ба касри даҳии аниқ табдил додан мумкин нест.
Саволи калидӣ: касрҳои одӣ ва даҳиро якҷоя чӣ тавр ҳисоб мекунем?
Такрор (2 дақиқа)
- 43-ро ба касри даҳӣ табдил диҳед.
- 103+1013=?
- 24+36:2⋅3=?
- 365+261=?
Ҷавобҳо
- 0,75; 2) 1016=1,6; 3) 78; 4) 6.
Вазъият барои андешаронӣМодар 121 кг себ ва 2,25 кг ангур харид. Ҳамагӣ чанд кг мева харид?
Кӯшиш мекунем:
- 121-ро ба касри даҳӣ табдил диҳед.
- Касрҳои даҳиро ҷамъ кунед.
- Агар 2,25-ро ба касри одӣ табдил диҳем (241), ҳисоб осонтар мешавад ё душвортар?
Ғояи калидӣ
- Агар махраҷи касри одиро бо зарб ба 10, 100, 1 000 … расонидан мумкин бошад (махраҷҳои 2, 4, 5, 8, 10, 20, 25, 50 …), онро ба касри даҳӣ табдил медиҳем ва бо касрҳои даҳӣ ҳисоб мекунем: 121+2,25=1,5+2,25=3,75.
- Агар не (масалан, 31, 61, бо касрҳои одӣ кор мекунем. Ҳисоб бо махраҷҳои гуногун дар синфи 6 пурра омӯхта мешавад.
- Тартиби амалҳо ҳамон аст: қавс → зарб ва тақсим → ҷамъ ва тарҳ.
Қимати ифодаи 6,24+2x+2,76+1,04-ро ёбед, агар x=3,2 бошад.
Кадомаш калон аст: 3,62+0,72+0,045 ё 0,704+2,984+1,305?
Як ҷавобро интихоб кунед 10
9
.
101
+
153
ишора: аввал 12107−3101+153-ро бо касрҳои даҳӣ ҳисоб кунед; махраҷи умумии 51 ва 65 — 30 65=1815,
92=184); 41=82).
;
6−85; 1107−105.
=
2,125;
387=3,875.
153
+
152
)
−
31
ишора: 31=155);
−
1
105
)
⋅
191;
(491−91)−
95−
92.
97
)
,
3
,
62
+
0,72+
0,045
0,704+2,984+1,305