14.1 · 1/2. Зарби касри даҳӣ бо адади натуралӣ - Математика — синфи 5
Зарби касри даҳӣ бо адади натуралӣ
Ҳалли масъалаи 1. Медонем, ки 1 сомонӣ = 100 дирам аст. Аз ин ҷо 1 дирам = 1 100 \frac{1}{100} 100 1 4 ⋅ 550 = 2 200 4\cdot550=2\,200 4 ⋅ 550 = 2 200
4 ⋅ 5,5 навбатӣ 14.1 · 2/2. Зарб дар сутун ва қонунҳои зарб 1 соат
= 4 ⋅ ( 5 + 0,5 ) = 4 ⋅ 5 + 0,5 + 0,5 + 0,5 + 0,5 = 20 + 2 = 22 \begin{aligned}4\cdot5{,}5&=4\cdot(5+0{,}5)\\&=4\cdot5+0{,}5+0{,}5+0{,}5+0{,}5\\&=20+2=22\end{aligned} 4 ⋅ 5 , 5 = 4 ⋅ ( 5 + 0 , 5 ) = 4 ⋅ 5 + 0 , 5 + 0 , 5 + 0 , 5 + 0 , 5 = 20 + 2 = 22
сомониро ташкил медиҳад. Адади 22 натиҷаи ҳосили зарби адади натуралии 4 бо касри даҳии 5,5 мебошад.
Масъалаи 2. Дарозии росткунҷа 0,4 дм буда, бараш 12 дм аст. Масоҳати росткунҷаро меёбем.
Ҳал. Дарозӣ ва бари росткунҷаро бо сантиметрҳо ифода менамоем: азбаски 1 дм = 10 см аст, пас 0,4 дм = 4 см ва 12 дм = 120 см мешавад. Бинобар ҳамин меёбем, ки масоҳати росткунҷаи додашуда ба 4 см · 120 см = 480 см² баробар аст.
Азбаски 1 дм² = 100 см² аст, пас 1 см² = 1 100 \frac{1}{100} 100 1
480 см 2 = 480 100 дм 2 = 4,8 дм 2 . 480\ \text{см}^2=\frac{480}{100}\ \text{дм}^2=4{,}8\ \text{дм}^2. 480 см 2 = 100 480 дм 2 = 4 , 8 дм 2 . Адади 4,8 натиҷаи зарби касри даҳии 0,4 бо адади натуралии 12 аст: 0,4 ⋅ 12 = 4,8. 0{,}4\cdot12=4{,}8. 0 , 4 ⋅ 12 = 4 , 8.
Мушоҳида мекунем. 55 ⋅ 4 = 220 , 55\cdot4=220, 55 ⋅ 4 = 220 , 5,5 ⋅ 4 = 22,0 ; 5{,}5\cdot4=22{,}0; 5 , 5 ⋅ 4 = 22 , 0 ; 4 ⋅ 12 = 48 , 4\cdot12=48, 4 ⋅ 12 = 48 , 0,4 ⋅ 12 = 4,8. 0{,}4\cdot12=4{,}8. 0 , 4 ⋅ 12 = 4 , 8.
Мисоли 1. Ададҳои 6,54 ва 6-ро зарб мезанем.
Ба вергул аҳамият надода, ададҳои 654 ва 6-ро зарб мезанем: 654 ⋅ 6 = 3 924. 654\cdot6=3\,924. 654 ⋅ 6 = 3 924.
6,54 ⋅ 6 = 39,24. 6{,}54\cdot6=39{,}24. 6 , 54 ⋅ 6 = 39 , 24. Қадамҳоро бо тугмаи «Баъдӣ» бинед:
Вергулро ба эътибор намегирем
сатр 1 Ададҳоро ҳамчун ададҳои натуралӣ зарб мезанем: 654 · 6.
зарбшаванда 654 зарбкунанда 6
Кор дар синф Барои онҳое, ки ба ёрӣ ниёз доранд
Машқҳо
Дар синф 1. Суммаро дар шакли ҳосили зарб навишта, зарбро иҷро намоед:
а) 2,5 + 2,5 + 2,5 ; 2{,}5+2{,}5+2{,}5; 2 , 5 + 2 , 5 + 2 , 5 ;
б) 1,32 + 1,32 + 1,32 ; 1{,}32+1{,}32+1{,}32; 1 , 32 + 1 , 32 + 1 , 32 ;
в) 0,98 + 0,98 + 0,98 ; 0{,}98+0{,}98+0{,}98; 0 , 98 + 0 , 98 + 0 , 98 ;
г) 21,35 + 21,35 + 21,35 ; 21{,}35+21{,}35+21{,}35; 21 , 35 + 21 , 35 + 21 , 35 ;
ғ) 40,3 + 40,3 + 40,3 + 40,3 ; 40{,}3+40{,}3+40{,}3+40{,}3; 40 , 3 + 40 , 3 + 40 , 3 + 40 , 3 ;
д) 0,03 + 0,03 + 0,03. 0{,}03+0{,}03+0{,}03. 0 , 03 + 0 , 03 + 0 , 03.
2. Амали зарбро иҷро намоед:
а) 5,25 ⋅ 32 ; 5{,}25\cdot32; 5 , 25 ⋅ 32 ;
б) 74 ⋅ 67,4 ; 74\cdot67{,}4; 74 ⋅ 67 , 4 ;
в) 0,384 ⋅ 120 ; 0{,}384\cdot120; 0 , 384 ⋅ 120 ;
г) 8,4 ⋅ 38 ; 8{,}4\cdot38; 8 , 4 ⋅ 38 ;
ғ) 240 ⋅ 45,67 ; 240\cdot45{,}67; 240 ⋅ 45 , 67 ;
д) 3,8945 ⋅ 144. 3{,}8945\cdot144. 3 , 8945 ⋅ 144.
3. Нархи 1 кг шакар 8,5 сомонӣ аст. Нархи 5 кг, 18 кг, 50 кг, 120 кг шакар чанд сомонӣ аст?
4. Автомобил бо суръати 65 км/соат ҳаракат дорад. Вай дар 1 2 \frac{1}{2} 2 1 1 4 \frac{1}{4} 4 1 3 4 \frac{3}{4} 4 3 Ишора: 1 2 \frac{1}{2} 2 1 1 4 \frac{1}{4} 4 1 3 4 \frac{3}{4}
Дар хона 5. Суммаро дар шакли ҳосили зарб нависед:
а) 4,45 + 4,45 + 4,45 + 4,45 + 4,45 + 4,45 + 4,45 ; 4{,}45+4{,}45+4{,}45+4{,}45+4{,}45+4{,}45+4{,}45; 4 , 45 + 4 , 45 + 4 , 45 + 4 , 45 + 4 , 45 + 4 , 45 + 4 , 45 ;
б) 0,167 + 0,167 + 0,167 + 0,167 + 0,167 + 0,167. 0{,}167+0{,}167+0{,}167+0{,}167+0{,}167+0{,}167. 0 , 167 + 0 , 167 + 0 , 167 + 0 , 167 + 0 , 167 + 0 , 167.
6. Масоҳати росткунҷаи дарозӣ ва бараш додашударо ёбед:
а) 4 дм ва 1,2 м;
б) 0,15 дм ва 0,3 дм. Ишора: мисли масъалаи 2 дарозӣ ва барро бо сантиметр ифода кунед.
7. Ҳаҷми параллелепипеди росткунҷаро ёбед, агар ченакҳояш чунин бошанд:
а) 1,5 см; 0,4 см; 10 см (ишора: аввал 1,5 ⋅ 10 1{,}5\cdot10 1 , 5 ⋅ 10 );
б) 30 см; 0,7 см; 6 см.
Машқҳо барои такрор 8. Агар аз 19,9 сечандаи адади номаълумро тарҳ кунем, 1,9 ҳосил мешавад. Адади номаълум чанд аст?
9. Бо тоннаҳо ифода намоед:
а) 5 т 250 кг 800 г;
б) 164 т 500 сент. 45 кг 250 г-ро.
10. Периметри квадратро ёбед, агар тарафаш 0,24 метр бошад.
Вазифаи хонагӣ
Аз қисми «Машқҳо» -и ҳамин саҳифа: № 5, 6, 7 (дар дафтар).
Агар омӯзгор вазифаи онлайн супорида бошад, онро дар саҳифаи «Супоришҳо» мебинед.
Дар ин дарс
Ман медонам қоидаи зарби касри даҳӣ бо адади натуралӣ.Ман метавонам суммаи ҷамъшавандаҳои баробарро ба зарб иваз кунам.Ман метавонам касри даҳиро бо адади натуралӣ зарб занам.Ман мефаҳмам , ки чаро дар ҳосили зарб пас аз вергул ҳамон қадар рақам меояд, ки дар касри даҳӣ. Саволи калидӣ: вергулро дар ҳосили зарб дар куҷо мегузорем?
Кор бо хатоҳо (15 дақиқа) Дарсро бо таҳлили санҷиши гузашта сар кунед: қисми «Кор бо хатоҳо» дар дарси Такрор ва санҷиш: касрҳои даҳӣ, ҷамъ ва тарҳ . Аввал мустақилона, баъд бо ҳамсинф, баъд дар гурӯҳи чорнафара кор кунед; саволи ҳалнашударо ба омӯзгор диҳед.
Такрор (2 дақиқа)
654 ⋅ 6 = ? 654\cdot6={?} 654 ⋅ 6 = ? 0,5 + 0,5 + 0,5 + 0,5 = ? 0{,}5+0{,}5+0{,}5+0{,}5={?} 0 , 5 + 0 , 5 + 0 , 5 + 0 , 5 = ? 5 сомонию 50 дирам = ? дирам
1 дм² = ? см²
Ҷавобҳо
3 924; 2) 2; 3) 550 дирам; 4) 100 см².
Вазъият барои андешаронӣ Масъалаи 1. Нархи 1 кг қанд 5 сомонию 50 дирам аст. Шахсе 4 кг қанд харид. Нархи харид чанд пул шуд?
Кӯшиш мекунем:
Нархро бо дирам ифода карда, ҳисоб кунед.
Бо ҷамъ ҳисоб кунед: 5,5 + 5,5 + 5,5 + 5,5 = ? 5{,}5+5{,}5+5{,}5+5{,}5={?} 5 , 5 + 5 , 5 + 5 , 5 + 5 , 5 = ?
Пас 5,5 ⋅ 4 5{,}5\cdot4 5 , 5 ⋅ 4
Қоида Ҳангоми зарби касри даҳӣ бо адад, ба вергул аҳамият надода, онҳоро ҳамчун ададҳои натуралӣ зарб задан лозим. Шумораи рақамҳои дар ҳосили зарб пас аз вергул омада бояд ба шумораи рақамҳои пас аз вергул дар касри даҳӣ буда баробар шавад.
4 3