Такрор ва санҷиш: боби 3 ва нимсолаи якум · 2/4. Касрҳои одӣ ва даҳӣ: такрори нимсола - Математика — синфи 6
Мавзӯъҳои нимсола дар як ҷадвал
Мавзӯъ Қоида ва мисол ТУК ва КУХ (1.1 , 1.2 ) Ба зарбшавандаҳои сода ҷудо мекунем. ТУК — зарбшавандаҳои умумӣ бо шумораи камтарини дучорӣ; КУХ — ҳамаи зарбшавандаҳо бо шумораи зиёдтарини дучорӣ. ТУК(18; 48) = 6; КУХ(4; 6) = 12. Нишонаҳои тақсимшавӣ (1.1 ) Ба 2, 5, 10 — аз рақами охирин; ба 3 ва 9 — ҷамъи рақамҳо ба 3 (9) тақсим мешавад. Ихтисор (2.2 ) Сурат ва махраҷро ба ТУК тақсим мекунем: 18 42 = 3 7 . \frac{18}{42} = \frac{3}{7}. 42 18
навбатӣ Такрор ва санҷиш: боби 3 ва нимсолаи якум · 3/4. Кори санҷишӣ ё санҷиши нимсола 1 соат
=
7 3 .
Ҷамъ ва тарҳ (2.3 ) Ба махраҷи умумии хурдтарин меорем: 3 4 + 5 6 = 9 12 + 10 12 = 19 12 . \frac{3}{4} + \frac{5}{6} = \frac{9}{12} + \frac{10}{12} = \frac{19}{12}. 4 3 + 6 5 = 12 9 + 12 10 = 12 19 .
Зарб ва тақсим (2.4 , 2.5 ) Зарб: сурат ба сурат, махраҷ ба махраҷ. Тақсим: ба касри чаппа зарб мезанем: 5 6 : 5 12 = 5 6 ⋅ 12 5 = 2. \frac{5}{6} : \frac{5}{12} = \frac{5}{6} \cdot \frac{12}{5} = 2. 6 5 : 12 5 = 6 5 ⋅ 5 12 = 2.
Касрҳои даҳӣ (3.5 ) Зарб: бе вергул зарб мекунем, вергулро аз рост ба чап ба шумораи рақамҳои пас аз вергул гузорем. Тақсим: тақсимкунандаро бо зарб ба 10, 100, … бутун мекунем.
Мисолҳо Мисоли 1. Ҳисоб кунед: 2 1 3 − 1 3 4 . 2\frac{1}{3} - 1\frac{3}{4}. 2 3 1 − 1 4 3 .
2 1 3 − 1 3 4 = 2 4 12 − 1 9 12 = 1 16 12 − 1 9 12 = 7 12 . 2\frac{1}{3} - 1\frac{3}{4} = 2\frac{4}{12} - 1\frac{9}{12} = 1\frac{16}{12} - 1\frac{9}{12} = \frac{7}{12}. 2 3 1 − 1 4 3 = 2 12 4 − 1 12 9 = 1 12 16 − 1 12 9 = 12 7 . Мисоли 2. Ҳисоб кунед: − 0,8 ⋅ 2,5. -0{,}8 \cdot 2{,}5. − 0 , 8 ⋅ 2 , 5.
Аломатҳо гуногун — натиҷа манфӣ. 8 ⋅ 25 = 200 ; 8 \cdot 25 = 200; 8 ⋅ 25 = 200 ; дар зарбшавандаҳо ҳамагӣ ду рақам пас аз вергул: 2,00 = 2. 2{,}00 = 2. 2 , 00 = 2. Пас − 0,8 ⋅ 2,5 = − 2. -0{,}8 \cdot 2{,}5 = -2. − 0 , 8 ⋅ 2 , 5 = − 2.
Мисоли 3. Ҳисоб кунед: 7,2 : 0,6. 7{,}2 : 0{,}6. 7 , 2 : 0 , 6.
Ҳар дуро ба 10 зарб мезанем: 72 : 6 = 12. 72 : 6 = 12. 72 : 6 = 12.
Кор дар синф
Машқҳо
Дар синф 1. Ҳисоб кунед: а) ТУК ( 36 ; 48 ) ; \text{ТУК}(36;\ 48); ТУК ( 36 ; 48 ) ; б) КУХ ( 12 ; 15 ) ; \text{КУХ}(12;\ 15); КУХ ( 12 ; 15 ) ; в) КУХ ( 6 ; 8 ; 9 ) . \text{КУХ}(6;\ 8;\ 9). КУХ ( 6 ; 8 ; 9 ) .
2. Кадоме аз ададҳои 4 516 , 4\,516, 4 516 , 7 128 , 7\,128, 7 128 , 3 725 , 3\,725, 3 725 , 2 904 2\,904 2 904 ба 3 ва кадомаш ба 9 тақсим мешавад? Бо нишонаҳо шарҳ диҳед.
3. Касрҳоро ихтисор кунед: а) 28 42 ; \dfrac{28}{42}; 42 28 ; б) 45 60 ; \dfrac{45}{60}; 60 45 ; в) 36 90 . \dfrac{36}{90}. 90 36 .
а) 3 4 + 5 6 ; \dfrac{3}{4} + \dfrac{5}{6}; 4 3 + 6 5 ;
б) 2 1 3 − 1 3 4 ; 2\dfrac{1}{3} - 1\dfrac{3}{4}; 2 3 1 − 1 4 3 ;
в) 3 8 ⋅ 16 ; \dfrac{3}{8} \cdot 16; 8 3 ⋅ 16 ;
г) 5 6 : 5 12 . \dfrac{5}{6} : \dfrac{5}{12}. 6 5 : 12 5 .
Дар хона
а) 2,5 ⋅ 0,4 ; 2{,}5 \cdot 0{,}4; 2 , 5 ⋅ 0 , 4 ;
б) 7,2 : 0,6 ; 7{,}2 : 0{,}6; 7 , 2 : 0 , 6 ;
в) 4,5 : 9 ; 4{,}5 : 9; 4 , 5 : 9 ;
г) 3,6 ⋅ 1,5. 3{,}6 \cdot 1{,}5. 3 , 6 ⋅ 1 , 5.
6. Ҳисоб кунед (бо ададҳои манфӣ):
а) − 0,8 ⋅ 2,5 ; -0{,}8 \cdot 2{,}5; − 0 , 8 ⋅ 2 , 5 ;
б) − 4,5 : ( − 0,9 ) ; -4{,}5 : (-0{,}9); − 4 , 5 : ( − 0 , 9 ) ;
в) − 1,2 ⋅ ( − 0,5 ) . -1{,}2 \cdot (-0{,}5). − 1 , 2 ⋅ ( − 0 , 5 ) .
7. Нархи 1 кг ҷуворимакка 7,5 сомонӣ аст. Агар 2,4 кг харед ва 20 сомонӣ диҳед, чанд сомонӣ бақия мегиред?
★ Барои ҳавасмандон 8. Се нафар аз як ҷой ба сафар баромаданд. Онҳо баъд аз 6, 9 ва 15 рӯз ба ҳамон ҷо бармегарданд. Баъд аз чанд рӯз бори аввал дар як ҷо вомехӯранд ва ҳар кадом чанд маротиба сафар карда буд?
Вазифаи хонагӣ
Аз қисми «Машқҳо»-и ҳамин саҳифа: № 5, 6, 7 ва ★ № 8 ; агар дар синф анҷом дода нашуда бошанд, № 1–4-ро низ иҷро кунед.
Агар омӯзгор вазифаи онлайн супорида бошад, онро дар саҳифаи «Супоришҳо» мебинед.
Дар ин дарс
Ман метавонам мавзӯъҳои асосии бобҳои 1–2 ва фасли 3.5-ро барои санҷиши нимсола такрор кунам.
Ман метавонам ТУК ва КУХ-ро ёбам, касрҳои одиро ихтисор, ҷамъ, тарҳ, зарб ва тақсим кунам.
Ман метавонам касрҳои даҳиро (аз ҷумла бо ададҳои манфӣ) зарб ва тақсим кунам.
Такрор (2 дақиқа)
ТУК(12; 18) ва КУХ(4; 6) чанд аст?
Касри 12 18 \frac{12}{18} 18 12 -ро ихтисор кунед.
Ҳисоб кунед: 0,3 ⋅ 0,2 0{,}3 \cdot 0{,}2 0 , 3 ⋅ 0 , 2 ва 1 : 0,5. 1 : 0{,}5. 1 : 0 , 5.
Ҷавобҳо
ТУК = 6; КУХ = 12. 2) 2 3 . \frac{2}{3}. 3 2 . 3) 0,06 ; 0{,}06; 0 , 06 ; 2. 2. 2.
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Кадом мавзӯъҳои бобҳои 1–2 ва фасли 3.5-ро хуб ба хотир овардам ва кадомро бояд боз такрор кунам?
Кадом адад ба 9 бе бақия тақсим мешавад?
Як ҷавобро интихоб кунед A 3 727 B 3 720 C 3 726 D 3 728
Ҳисоб кунед: 3 4 + 1 6 \dfrac{3}{4} + \dfrac{1}{6} 4 3 + 6 1 .
Як ҷавобро интихоб кунед A 11 12 \dfrac{11}{12}
B C D 12
11