Такрор ва санҷиш: боби 3 ва нимсолаи якум · 1/4. Ададҳои манфӣ: муқоиса ва чор амал - Математика — синфи 6
Қоидаҳо дар як ҷадвал
| Мавзӯъ | Қоида ва мисол |
|---|
| Муқоиса (3.2) | Адад ҳар қадар дар тири ададӣ чаптар бошад, ҳамон қадар хурдтар аст. Ададҳои манфӣ аз 0 хурданд: −7<−2. Қимати мутлақаш хурдтар манфӣ — калонтар. |
| Муқобил ва ∣a∣ | Ададҳои муқобил аз 0 дар масофаи баробар меистанд: −( Қимати мутлақ — масофа аз 0: |
навбатӣТакрор ва санҷиш: боби 3 ва нимсолаи якум · 2/4. Касрҳои одӣ ва даҳӣ: такрори нимсола
1 соат
−
3
)
=
3.
∣−60∣=60. | Ҷамъ (3.3) | Аломатҳои якхела: қимати мутлақҳоро ҷамъ мекунем, аломатро нигоҳ медорем: −5+(−6)=−11. Гуногун: аз калон хурдро тарҳ мекунем, аломати қимати мутлақаш калонтарро мегузорем: −8+3=−5. |
| Тарҳ | a−b=a+(−b). Тарҳи адади манфӣ — ҷамъ кардани қимати мутлақи он: 7−(−4)=11. |
| Зарб ва тақсим (3.4) | Аломатҳои якхела — мусбат, гуногун — манфӣ: −6⋅(−3)=18; 12:(−4)=−3. Тақсимро бо зарб санҷед. |
| Тартиби амалҳо | Аввал қавс, баъд зарб ва тақсим (аз чап ба рост), баъд ҷамъ ва тарҳ. |
Мисолҳо
Мисоли 1. Ададҳои −5,2 ва −5,02-ро муқоиса кунед.
∣−5,2∣=5,2>5,02=∣−5,02∣. Барои ададҳои манфӣ қимати мутлақаш калонтар хурдтар аст, пас −5,2<−5,02.
Мисоли 2. Ҳисоб кунед: −24:6+(−5)⋅(−4)−3.
−24:6=−4,(−5)⋅(−4)=20,−4+20−3=13. Мисоли 3. Ҳарорат дар кӯҳ аввал −6∘C буд. Ҳар соат 3 дараҷа паст мешавад. Ҳарорат пас аз 4 соат?
Тағйирёбии як соат −3. Дар 4 соат: 4⋅(−3)=−12. Ҳарорат: −6+(−12)=−18∘C.
Саволҳо барои такрор
Ба саволҳои зерин ҷавоб нависед:
- Адади манфӣ чист? Дар тири ададӣ ададҳои манфӣ чӣ гуна ҷойгиранд?
- Ададҳои манфиро чӣ тавр муқоиса мекунанд? Қимати мутлақро чӣ тавр фаҳмидан мумкин аст?
- Агар пеш аз адади манфӣ ягон аломати амал бошад, онро чӣ хел навиштан лозим аст? Ҳангоми ба як адади манфӣ ҷамъ кардани адади манфии дигар чӣ рӯй медиҳад?
- Агар адади манфиро ба адади мусбат зарб занем, чӣ ҳосил мешавад? Агар тақсимшаванда мусбат ва ҳосили тақсим манфӣ бошад, тақсимкунанда чӣ гуна адад аст?
Кор дар синф
Машқҳо
Дар синф
1. Ададҳои муқобилро нависед: −12,5; 76; 43; 0.
2. Дар ҷойи холӣ аломатҳои >, < ё =-ро гузоред:
- а) −7□−2;
- б) −0,3□−0,03;
- в) ∣−8∣□∣5∣;
- г) −4□0.
3. Ададҳоро аз хурд ба калон ҷойгир кунед: 3; −5; 0; −1,5; 2,5; −8.
- а) −48+17;
- б) −29−36;
- в) 55−(−45);
- г) −72+(−18);
- ғ) −6,5+10;
- д) 0,4−1,2.
- а) −12⋅7;
- б) −8⋅(−9);
- в) 84:(−12);
- г) −96:(−8);
- ғ) −5⋅(−4)⋅(−3);
- д) −2,5⋅4.
Дар хона
- а) −6⋅(−4)+18:(−3);
- б) (−15+7)⋅(−3);
- в) −40:5−(−3)⋅6.
7. Қарзи ширкат −5400 сомонӣ аст. Ширкат ҳар моҳ 900 сомонӣ мепардозад. Қарзро дар чанд моҳ пурра месупорад ва пас аз 4 моҳ тавозуни ширкат чанд сомонӣ мешавад?
★ Барои ҳавасмандон
8. Ду адади манфии a ва b чунонанд, ки a⋅b=36 ва a+b=−13. Ин ададҳоро ёбед.
Вазифаи хонагӣ
- Аз қисми «Машқҳо»-и ҳамин саҳифа: № 6, 7 ва ★ № 8; агар дар синф анҷом дода нашуда бошанд, № 1–5-ро низ иҷро кунед.
- Агар омӯзгор вазифаи онлайн супорида бошад, онро дар саҳифаи «Супоришҳо» мебинед.
Дар ин дарс
- Ман метавонам ададҳои манфиро муқоиса кунам, муқобил ва қимати мутлақро ёбам.
- Ман метавонам чор амалро бо ададҳои мусбат ва манфӣ иҷро кунам ва ифодаҳои омехтаро ҳисоб намоям.
- Ман метавонам масъалаҳои қарз, ҳарорат ва пасандозро бо ададҳои манфӣ ҳал кунам.
Такрор (2 дақиқа)
- Ададҳои −3, 2, −7, 0-ро аз хурд ба калон нависед.
- Ҳисоб кунед: ∣−9∣ ва муқобили −4,5.
- Ҳисоб кунед: −5+8, −5−8, −5⋅8, −40:
Ҷавобҳо
- −7<−3<0<2. 2) 9; 4,5. 3) 3;
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам?Кадом қоидаҳои ҷадвалро ба хотир овардам ва кадомаш ба ман душвор буд? Кадом хатоҳои маъмулро аз худ дидам (−3−5 ё −2⋅(−3))?
Баробарии ∣−7∣=∣7∣ дуруст аст.
Кадом аломатро гузорем: −0,3?−0,03
Як ҷавобро интихоб кунед Кадом ифодаҳо ба −24 баробаранд? (Ҳамаи дурустҳоро интихоб кунед.)
Ҳамаи мувофиқро интихоб кунед
(
−
8
)
.
−13;
4
⋅
(−6)