Ҷамъи ду қарз
Ба мисоли 1 аз дарси гузашта баргардем. Ҳисоби ширкат: қарзи якум сомонӣ, қарзи дуюм сомонӣ.
- қарзи 1:
- қарзи 2:
- амал барои ёфтани қарзи умумӣ:
1 соат
Ба мисоли 1 аз дарси гузашта баргардем. Ҳисоби ширкат: қарзи якум сомонӣ, қарзи дуюм сомонӣ.
Қарзро боз норасоӣ меноманд; ба таври математикӣ онро бо аломати манфӣ менависанд. Дар ҷадвал ду қарз ҷамъ шуд: ададҳои ва ҷамъ карда шуданд.
Вақте ки мо дар тири ададӣ ба тарафи чап ҳаракат мекунем, ин амали тарҳ аст. Пас амалеро, ки иҷро кардем, бо ду тарз навиштан мумкин аст:
Мисол. : , аломат «−»:
Дар тир худатон ҷамъ кунед: ҳар адади манфиро илова карда, ба чап ҳаракат кунед.
1. Амалҳоро дар тири ададӣ иҷро кунед (ба рост — ҷамъ, ба чап — тарҳ; дар қисми г) тарҳи адади манфӣ ба тарафи рост аст — қоидаи онро дар дарси оянда мефаҳмем):
2. Азим 12 сомонӣ қарз дошт. Падараш ба вай 20 сомонӣ дод. Қарзи Азим кам шуд ё зиёд? Чӣ қадар?
3. Мадина 11 сомонӣ дорад. Холааш ба вай 15 сомонӣ дод. Акнун Мадина чанд сомонӣ дорад?
Агар пеш аз адади манфӣ аломати амал («−» ё «+») бошад, он дар қавс навишта мешавад. Дуруст: нодуруст:
Ҷамъ кардани ду норасоиро (адади манфиро) дар тири ададӣ дида мебароем. Дар тир адади -ро қайд кунед. Агар норасоии 400-ро илова кунем, бояд ба тарафи рост ҳаракат кунем ё ба чап?
Ба тарафи чап: қарз зиёд мешавад, адад хурд мешавад. Аз ба чап 400 воҳид (4 порчаи сад-сомонӣ) — ба мерасем.
Ҷамъ кардан ба адади манфӣ ин тарҳ кардани қимати мутлақи он мебошад. Масалан, , пас ҷамъ кардан ба ин тарҳ кардани 40 аст.
Ҳангоми ҷамъ кардани ду адади манфӣ қимати мутлақи онҳо ҷамъ карда мешавад ва аломати «−» гузошта мешавад.
Бо тири ададӣ ва қоидаи худ ададҳои манфиро ҷамъ кунед: Хулоса бароред: ҳангоми илова кардани адади манфӣ ба адади манфӣ бо натиҷа чӣ рӯй медиҳад?
, аломати «−»: Дар тир аз ба чап воҳид. Хулоса: ҳангоми илова кардани адади манфӣ ба адади манфӣ натиҷа аз ҳар ду адад хурд (қарзи умумӣ зиёд) мешавад.
Ду адади манфиро чӣ тавр ҷамъ мекунанд? Ҳангоми ҳаракат дар тир ба тарафи чап кадом амал иҷро мешавад?