1 соат
Сохтани буриш — ёфтани нуқтаҳое, ки ҳамворӣ теғаҳоро дар онҳо мебурад, ва пайваст кардани онҳо. Асос: ҳар як тарафи буриш дар як рӯяи ҷисм мехобад.
Мисоли 1. Нуқтаҳои ва дар теғаҳои паҳлуии ва призмаи чоркунҷаи мехобанд. Буриши призмаро бо ҳамвории созед.
Ҳал. Мо танҳо се қулла медонем. Чорумро — нуқтаи -ро дар теғаи меёбем (расми 1).
Чоркунҷаи — буриши матлуб. Агар хати теғаи -ро дар дохили он набурад (масалан, нуқтаҳои дар баландиҳои дигар бошанд), буриш аз рӯи ё болои призма мегузарад ва шакли дигар мегирад. Дар ин мисол нуқтаҳо чунон ҷойгиранд, ки дар мемонад.
Баъзан ба ғайр аз сохтан, масоҳат ё периметри буришро низ ёфтан лозим мешавад. Бо чунин масъалаҳо дар мавзӯъҳои оянда шинос мешавем.
Дар синф
1. Дар призмаи секунҷаи буришеро созед, ки аз рӯйи тарафи -и асос ва қуллаи -и асоси дигар мегузарад.
2. Дар призмаи чоркунҷаи буришро бо ҳамворие созед, ки аз рӯйи тарафи -и асос ва қуллаи -и асоси дигар мегузарад.
Дар хона
3. Буриши призмаи чоркунҷаи -ро бо ҳамворие созед, ки аз рӯйи порчаи (диагонали рӯяи ) ва миёнаҷойи -и теғаи паҳлуии мегузарад (расми 2).
Барои такрор
4. Порчаи дарозиаш 10 см ҳамвориро мебурад. Охирҳои ин порча аз ҳамворӣ дар масофаҳои 3 см ва 2 см ҷойгиранд. Кунҷи байни порча ва ҳамвориро ёбед.
5. Тарафҳои секунҷа 20 м ва 21 м, синуси кунҷи тези байни онҳо 0,6 аст. Тарафи сеюмро ёбед.
Се нуқта дар се теғаи паҳлуии призма дода шудаанд. Ҳамворӣ аз онҳо мегузарад, вале дар дигар теғаҳо кадом нуқтаҳоро мебурад, намедонем. Чӣ тавр онҳоро ёфтан мумкин аст, агар танҳо хаткашак ва қалам дошта бошем?
Дар лаборатория се нуқта дар се теғаи куб ҳаракат мекунанд. Ҳар як гурӯҳи теғаҳо шаклҳои худро медиҳад. Ҳамаи чор шаклро ёбед.
Худро санҷед: ✓ ман се қоидаи сохтани буришро медонам; ✓ ман буришро аз се нуқта дар призмаи чоркунҷа сохта метавонам; ✗ ман ҳоло ҳам мушкилӣ дорам: ______.
Дар призмаи секунҷаи нуқтаи -ро дар теғаи нуқтаи дар теғаи ва нуқтаи дар теғаи гиред. Буриши призмаро бо ҳамвории дар дафтар бисозед ва акси онро бор кунед.
Дар призмаи чоркунҷаи нуқтаҳои дар теғаҳои мехобанд. Қадамҳои сохтани буриши ба тартиб гузоред.
Нуқтаҳои дар теғаҳои паҳлуии призмаи чоркунҷаи мехобанд. Буриши призма бо ҳамвории чоркунҷаи аст — порчаи умумии буришҳои диагоналӣ. Кадом порчаҳо тарафҳои ин буриш мебошанд? (Якчанд ҷавоб дуруст аст.)
Хатти теғаи -ро дар нуқтаи мебурад; — буриши матлуб
Порчаҳои ва -ро мекашем: онҳо дар рӯяҳои паҳлуӣ мехобанд
Баъд, барои қуллаи чорум, буришҳои диагоналии ва -ро месозем: порчаи умумии онҳо аст
Хатти порчаи -ро дар нуқтаи мебурад: ба буриш тааллуқ дорад
(дар дохили призма)