4 · 2/2. Функсияи ибтидоии f(kx + b) - Алгебра — синфи 11
Қоидаи 3∘: функсияи ибтидоии f(kx+b)
Дар ҳақиқат, аз рӯйи шарт F′(k ва аз рӯйи қоидаи ҳосилагирии функсияи мураккаб
навбатӣТакрор ва санҷиш: фаслҳои 1–4 · 1/3. Функсияи ибтидоӣ
1 соат
x
+
b)=
f(kx+
b)
(k1F(kx+b))′=k1F′(kx+b)⋅(kx+b)′=k1F′(kx+b)⋅k=F′(kx+b)=f(kx+b). Мисоли 6. Барои f(x)=cos(7x−9) яке аз функсияҳои ибтидоиро меёбем.
Ҳал. Барои cosx функсияи sinx ибтидоӣ аст. Пас аз рӯйи қоидаи 3∘ (k=7) функсияи F(x)=71sin(7x−9) функсияи ибтидоии матлуб аст.
Мисоли 7. Функсияҳои ибтидоии функсияҳоро меёбем: а) f(x)=(3x+5)7; б) f(x)=10x−71.
Ҳал. а) x7 функсияи ибтидоии 8x8-ро дорад. Аз рӯйи қоидаи 3∘ (k=3):
31⋅8(3x+5)
барои (3x+5)7 функсияи ибтидоӣ аст. Ҳамин тавр, F(x)=241(3x+5)8+C.
б) Барои x1 яке аз функсияҳои ибтидоӣ 2x аст. Пас аз рӯйи қоидаи 3∘ (k=10) барои 10x−71 функсияи ибтидоӣ
101⋅210x−7
мебошад. Инак, F(x)=5110x−7
Кор дар синф
Машқҳо
Намуди умумии функсияҳои ибтидоии f(x)-ро ёбед (1) ва функсияи ибтидоиеро ёбед, ки графикаш аз нуқтаи M мегузарад (2).
Дар синф
1. Намуди умумии функсияҳои ибтидоии f(x)-ро ёбед:
- а) f(x)=(3x−1)6;
- б) f(x)=(2−5x)3;
- в) f(x)=sin(9x+1);
- г) f(x)=cos(4x−9).
2. Барои функсияи f(x) функсияи ибтидоиеро ёбед, ки графикаш аз нуқтаи M мегузарад:
- а) f(x)=2x+x31, M(−2; 1);
- б) f(x)=x4−1, M(2; 10);
- в) f(x)=1−3x, M(2; 3);
- г) f(x)=x21−8x5+2
Дар хона
3. Қимати калонтарин ва хурдтарини функсияи f(x)=2x3+3x2−36x-ро дар порчаи [−1; 3] ёбед.
4. Системаи муодилаҳоро ҳал кунед:
{(x−y)(x2−y2)=45,x+y=5.
5. Решаи дар фосилаи (0∘; 180∘) воқеъбудаи муодилаи sinx−1=0,5sin2x−cosx-ро ёбед.
6. Барои кадом қиматҳои c муодилаи x2+2x+c=0 реша надорад? Қимати хурдтарини бутуни чунин c-ро нишон диҳед.
7. Аз шаҳри A ба шаҳри B, ки масофаи байни онҳо 120 км аст, дар як вақт ду велосипедрон ҳаракат карданд. Суръати велосипедрони якум назар ба суръати велосипедрони дуюм 3 км/соат зиёдтар буд, бинобар ин ӯ ба шаҳри B 2 соат пештар омада расид. Суръати ҳар як велосипедронро ёбед.
★ Барои ҳавасмандон
8★. Намуди умумии функсияҳои ибтидоии f(x)-ро ёбед:
- а) f(x)=(2−7x)34;
- б) f(x)=(4−3x)42;
- в) f(x)=cos2(4x−1)3;
- г) f(x)=−x52+sin
9★. Намуди умумии функсияҳои ибтидоии функсияи f(x)-ро ёбед:
- а) f(x)=1−sin6x+2cos(3π−x);
- б) f(x)=cos2(3x)1+
- в) f(x)=sin2(4x+1)1−4
- г) f(x)=(4−2x)31+
Вазифаи хонагӣ
- Машқҳои 3–7 («Такрор»).
- Машқҳои 8★ ва 9★ — барои онҳое, ки мехоҳанд.
- Вазифаи онлайн оид ба мавзӯи 4 — дар саҳифаи «Супоришҳо», агар омӯзгор онро супорида бошад.
Хулоса
- Қоидаи 1∘: F+G барои f+g; қоидаи 2∘: kF барои kf; қоидаи 3∘: k1F(kx+b) барои f(kx+b).
- Қоидаҳоро бо ҷадвал якҷоя истифода мебаранд; ҳар як ҷавобро бо ҳосилагирӣ месанҷанд: F′(x)=f(x).
- Шарти F(x0)=y0 доимии C-ро ягона муайян мекунад.
- Хатои маъмултарин — фаромӯш кардани k1 ва C.
Дар ин дарс
- Ман медонам қоидаи 3∘: агар F барои f ибтидоӣ бошад, k1F(kx+b) барои f(kx+b) ибтидоӣ аст.
- Ман метавонам функсияҳои ибтидоии (3x+5)7, cos(7x−9), ва ба ин монандро ёбам.
- Ман метавонам се қоидаро якҷоя истифода бурда, функсияи ибтидоии шартдорро ёбам.
Такрор (2 дақиқа)
- Қоидаҳои 1∘ ва 2∘-ро баён кунед.
- Ҳосилаи sin(5x+1)-ро ёбед.
- Функсияи ибтидоии x7-ро нависед.
Ҷавобҳо
- F+G барои f+g; kF барои kf. 2) 3)
Қоидаи 3°Агар F(x) функсияи ибтидоии f(x) ва k, b — доимиҳо (k=0) бошанд, он гоҳ k1F(kx+b) функсияи ибтидоии f(kx+b) мебошад.
Хатои маъмулЗарбкунандаи k1-ро фаромӯш накунед! Масалан, sin(7x−9) барои cos(7x функсияи ибтидоӣ : ҳосилааш мешавад. Ҳамеша санҷед:
Кори дунафараҲар як хонанда яке аз ифодаҳоро интихоб мекунад: (2x+1)4, sin(5x−2), Функсияи ибтидоиро ёфта, ба ҳамсоя диҳед; ӯ онро бо ҳосилагирӣ месанҷад.
Калимаҳои калидӣқоидаи ҷамъзарб бар ададf(kx + b)функсияи мураккабдоимии дилхоҳ
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам?Ин қоидаҳо ба кадом қоидаҳои ҳосилагирӣ мувофиқанд? Чаро дар қоидаи 3∘ ба k1 зарб мекунем?
Худро арзёбӣ кунед (✓ ё ✗):
- Ман қоидаҳои -ро медонам ва якҷоя истифода мебарам.
Функсияи sin(4x−1) барои f(x)=cos(4x−1) функсияи ибтидоӣ аст.
Кадом функсия барои f(x)=sin(5x−2) функсияи ибтидоӣ аст?
Як ҷавобро интихоб кунед Намуди умумии функсияҳои ибтидоии f(x)=6x2+cos2x-ро ёбед.
Як ҷавобро интихоб кунед 8
=
241(3x+
5)8
=
+
C.
,
M(1; 7). 2
(
3
x
+
1
)
1
.
1
−
2x3;
cos
(
2
−
x)+
3x;
2sin(4π−x).
1
5cos(5x+
1).
−
9)
нест
7cos(7x−9) F′(x)=f(x)? (3x−1)21.
1∘,
Ман барои (kx+b)n, sin(kx+b), cos(kx+b) функсияи ибтидоиро менависам. Ман ҷавобро ҳамеша бо ҳосилагирӣ месанҷам.Ман аз шарти F(x0)=y0 доимиро ёфта метавонам. F(0)
5cos(5x−2)
−cos(5x−2)
−5cos(5x−2)
2
x
+
C
2x3+2sin2x+C
2x3−2sin2x+C
6x3+2sin2x+C