13.6 · 2/2. Масъалаҳо ва муодилаҳо - Математика — синфи 5
Ҳаракат дар дарё
Мисоли 1. Суръати катер ба муқобили ҷараён 11,7 км/соат, суръати ҷараён 2,4 км/соат. Суръати хоси катер (дар оби ором):
11,7 + 2,4 = 14,1 км/соат ; 11{,}7 + 2{,}4 = 14{,}1\ \text{км/соат}; 11 , 7 + 2 , 4 = 14 , 1 км / соат ; бо равиши ҷараён:
14,1 + 2,4 = 16,5 км/соат . 14{,}1 + 2{,}4 = 16{,}5\ \text{км/соат}. 14 , 1 + 2 , 4 = 16 навбатӣ 13.7 · 1/2. Ададҳои тақрибӣ 1 соат
,
5
км / соат
.
Муодилаҳо Муодилаҳоро бо касрҳои даҳӣ ҳамон тавр ҳал мекунем, ки бо ададҳои натуралӣ: ҷамъшаванда, тарҳшаванда ё тарҳкунандаи номаълумро меёбем.
Мисоли 2. ( x − 12,4 ) + 3,7 = 9,5. (x - 12{,}4) + 3{,}7 = 9{,}5. ( x − 12 , 4 ) + 3 , 7 = 9 , 5.
x − 12,4 = 9,5 − 3,7 = 5,8 , x = 5,8 + 12,4 = 18,2. \begin{aligned}
x - 12{,}4 &= 9{,}5 - 3{,}7 = 5{,}8,\\
x &= 5{,}8 + 12{,}4 = 18{,}2.
\end{aligned} x − 12 , 4 x = 9 , 5 − 3 , 7 = 5 , 8 , = 5 , 8 + 12 , 4 = 18 , 2. Санҷиш: ( 18,2 − 12,4 ) + 3,7 = 5,8 + 3,7 = 9,5. (18{,}2 - 12{,}4) + 3{,}7 = 5{,}8 + 3{,}7 = 9{,}5. ( 18 , 2 − 12 , 4 ) + 3 , 7 = 5 , 8 + 3 , 7 = 9 , 5.
Кор дар синф
Машқҳо
Дар синф 1. Суръати ҳаракати катер ба муқобили ҷараёни об 18,2 км/соат буда, суръати ҳаракати ҷараёни об ба 4,5 км/соат баробар аст. Суръати ҳаракати катерро дар оби кӯл ва бо равиши ҷараёни оби дарё ёбед.
2. Муодилаҳоро ҳал кунед:
а) ( x − 16,2 ) + 4,8 = 15,6 ; (x - 16{,}2) + 4{,}8 = 15{,}6; ( x − 16 , 2 ) + 4 , 8 = 15 , 6 ;
б) 34,2 − ( 18,5 + y ) = 14,3 ; 34{,}2 - (18{,}5 + y) = 14{,}3; 34 , 2 − ( 18 , 5 + y ) = 14 , 3 ;
в) 16,5 − ( z + 3,4 ) = 4,9 ; 16{,}5 - (z + 3{,}4) = 4{,}9; 16 , 5 − ( z + 3 , 4 ) = 4 , 9 ;
г) p + 16,23 − 14,8 = 9,1 ; p + 16{,}23 - 14{,}8 = 9{,}1; p + 16 , 23 − 14 , 8 = 9 , 1 ;
ғ) x + 2,94 = 5,72 + 80,28 ; x + 2{,}94 = 5{,}72 + 80{,}28; x + 2 , 94 = 5 , 72 + 80 , 28 ;
д) y − 6,85 = 8,72 + 6,14 − 2,25. y - 6{,}85 = 8{,}72 + 6{,}14 - 2{,}25. y − 6 , 85 = 8 , 72 + 6 , 14 − 2 , 25.
Дар хона 3. Ду автомобил дар як лаҳза аз ду маҳал ба пешвози якдигар равона шуда, баъд аз 2 соат вохӯрданд. Яке аз онҳо бо суръати 50 км/соат, дигараш бо суръати 5 км/соат сусттар ҳаракат карданд. Масофаи байни маҳалҳо ёфта шавад.
4. Суръати ҳаракати ҷараёни оби дарё ёфта шавад, агар суръати ҳаракати теплоход бо равиши ҷараён 31 км/соат ва ба муқобили он 25 км/соат бошад.
а) 762 − 1,56 + 1,401; б) 1 − 0,8742 + 1,03;
в) 750 − 97,248; г) 4,4444 − 3,9999;
ғ) 3,65 + 5,64 − 7,0001; д) 14 − 5,62 − 3,87.
6. Ифодаро сода кунед: а) 5,4 + x + 7,64 x ; 5{,}4 + x + 7{,}64x; 5 , 4 + x + 7 , 64 x ; p + 1,4 p + 2,6 p − 0,8. p + 1{,}4p + 2{,}6p - 0{,}8. p + 1 , 4 p + 2 , 6 p − 0 , 8.
7. Қимати ифодаи 54 − a 54 - a 54 − a a + 3,246 a + 3{,}246 a + 3 , 246
8. Суръати киштӣ дар оби ором 44,8 км/соат аст. Суръати ҷараёни оби дарё 4,5 км/соат мебошад. Суръати ҳаракати киштиро бо равиши ҷараён ва бо муқобили он ҳисоб кунед.
9. Муодилаҳоро ҳал кунед:
а) 10,4 − ( x + 6,25 ) = 1,84 ; 10{,}4 - (x + 6{,}25) = 1{,}84; 10 , 4 − ( x + 6 , 25 ) = 1 , 84 ;
б) 82 − ( 67,5 − y ) = 24,6. 82 - (67{,}5 - y) = 24{,}6. 82 − ( 67 , 5 − y ) = 24 , 6.
а) 5,2 + 0,482 + 0,482 p − 4,9 − 0,45 + 2,4 p ; 5{,}2 + 0{,}482 + 0{,}482p - 4{,}9 - 0{,}45 + 2{,}4p; 5 , 2 + 0 , 482 + 0 , 482 p − 4 , 9 − 0 , 45 + 2 , 4 p ;
б) 3,65 x + x − 0,37 x − x − 2,8. 3{,}65x + x - 0{,}37x - x - 2{,}8. 3 , 65 x + x − 0 , 37 x − x − 2 , 8.
Барои боҳавасон 11. Дарозии росткунҷа 7,8 м буда, бараш аз он 1 3 5 1\frac{3}{5} 1 5 3
12. Масофаи байни ду деҳаро автомобил дар 1 соату 15 дақ. тай кард. Агар суръати ҳаракати автомобил 10 км/соат камтар мебуд, ҳамин масофаро дар 1,5 соат тай мекард. Масофаи байни ду деҳа ва суръати ҳаракати автомобилро ёбед.
а) 8 19 20 + 5,875 + 24 37 40 ; 8\frac{19}{20} + 5{,}875 + 24\frac{37}{40}; 8 20 19 + 5 , 875 + 24 40 37 ;
б) 6,75 + 3 1 4 − 7 5 28 . 6{,}75 + 3\frac{1}{4} - 7\frac{5}{28}. 6 , 75 + 3 4 1 − 7 28 5 .
Ишора: 19 20 = 95 100 , \frac{19}{20} = \frac{95}{100}, 20 19 = 100 95 , 37 40 = 925 1 000 , \frac{37}{40} = \frac{925}{1\,000}, 40 37 = 1 000 925 , 1 4 = 0,25. \frac{1}{4} = 0{,}25. 4 1 = 0 , 25.
14*. Шакли дар расми 1 тасвирёфтаро аз рӯйи тарафҳои катакҳояш ба чунин шаш ҳисса ҷудо кардан лозим аст, ки онҳо шумораи баробари катакҳоро дарбар гирифта, дар ҳар як ҳисса яктогӣ ҳарфи «a» боқӣ монад. Ин корро чӣ тавр иҷро намудан мумкин аст?
Машқҳо барои такрор 15. Секунҷа кашида суммаи кунҷҳои онро ёбед.
16. Чоркунҷа кашида суммаи кунҷҳои онро ёбед.
17. Бо метрҳо ифода намоед: а) 7 м 6 дм 2 см 4 мм; б) 1 м 5 дм 7 мм.
18. Бо тонна ифода намоед: а) 8 т 258 кг 560 г; б) 14 228 кг.
19. Кунҷҳоеро созед, ки қуллаашон дар нуқтаи O ҷойгир буда чунин бошанд: ∠AOB = 35°, ∠BOC = 45°, ∠COD = 70°, ∠DOE = 145°.
20. Ғӯлачӯби сафедори дарозиаш 8,64 м-ро ба ду қисм ҷудо намуданд. Дарозии яке аз онҳо 3,85 м аст. Қисми боқимондаи ғӯлачӯб аз қисми буридашуда чанд м дарозтар аст?
Вазифаи хонагӣ
Аз қисми «Машқҳо» -и ҳамин саҳифа: № 3–10 (дар дафтар).
Агар омӯзгор вазифаи онлайн супорида бошад, онро дар саҳифаи «Супоришҳо» мебинед.
Хулоса
Касрҳои даҳиро таг ба таг тарҳ мекунем: вергул зери вергул.
Ҷойҳои холиро бо сифр пур мекунем: 4,4 − 3,999 = 4,400 − 3,999.
Ҳамчун ададҳои натуралӣ тарҳ мекунем ва вергулро зери сутуни вергулҳо мегузорем.
Санҷиш: тарҳкунанда + фарқ = тарҳшаванда.
Бо равиши ҷараён суръатҳо ҷамъ, ба муқобили ҷараён тарҳ мешаванд.
Дар ин дарс
Ман метавонам муодилаҳоро бо ҷамъу тарҳи касрҳои даҳӣ ҳал кунам.Ман метавонам масъалаҳои ҳаракат бо ҷараён ва ба муқобили ҷараёнро ҳал кунам.Ман метавонам тарҳро бо ҷамъ санҷам. Саволи калидӣ: Тарҳи касрҳои даҳӣ ба тарҳи ададҳои натуралӣ чӣ монандӣ дорад?
Такрор Даҳонӣ ҳисоб кунед:
6,8 − 4,43
10 − 0,4
2,37 + 4,43
Тарҳро чӣ тавр бо ҷамъ месанҷем?
Ғояи калидӣ Суръати ҳаракат бо равиши ҷараён = суръати хос (дар оби ором) + суръати ҷараён.
Суръати ҳаракат ба муқобили ҷараён = суръати хос − суръати ҷараён.
Суръат бо равиш ва ба муқобили ҷараён. Расми 1 (ба № 14*). Калимаҳои калидӣ тарҳи касрҳои даҳӣ тарҳшаванда тарҳкунанда ҳосили тарҳ (фарқ) санҷиш бо ҷамъ суръати ҷараён
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Мулоҳиза мекунем
Чӣ тавр мефаҳмед, ки тарҳро дуруст иҷро кардед?
Чаро ба тарҳшаванда сифр илова мекунем?
Худро арзёбӣ кунед (✓ ё ✗):
Ман қоидаи тарҳи касрҳои даҳиро медонам.
Ман метавонам касрҳои даҳиро таг ба таг тарҳ кунам.
Ман метавонам тарҳро бо ҷамъ санҷам.
Ман метавонам муодилаҳо ва масъалаҳои ҳаракат дар дарёро ҳал кунам.
Ман мефаҳмам, ки чаро ба тарҳшаванда сифр илова мекунем.
Муодиларо ҳал кунед: ( x − 16,2 ) + 4,8 = 15,6 (x - 16{,}2) + 4{,}8 = 15{,}6 ( x − 16 , 2 ) + 4 , 8 = 15 , 6
Муодиларо ҳал кунед: 34,2 − ( 18,5 + y ) = 14,3 34{,}2 - (18{,}5 + y) = 14{,}3 34 , 2 − ( 18 , 5 + y ) = 14 , 3
