Панҷ марҳалаи таҳқиқ
Истифодаи компютер имкон медиҳад, ки тағйирёбии амсиларо вобаста аз қимати ин ё он параметр омӯзем. Раванди сохтан ва таҳқиқи компютерии амсилаҳо панҷ марҳала дорад.
Ин раванд метавонад дароз бошад: мушаххассозӣ ва ислоҳкунӣ то он вақт такрор мешавад, ки натиҷаҳо бо қиматҳои объекти омӯхташаванда мувофиқ шаванд. Бинобар ин марҳалаҳо давр (сикл) ташкил медиҳанд.
Амсилаҳои геоиттилоотӣ
Амсиласозии геоиттилоотӣ ба харитаҳои электронии бисёрқабата такя мекунад. Дар қабати пойгоҳӣ географияи сарзамини додашуда тасвир мешавад, ҳар қабати навбатӣ – як ҷанбаи вазъи он (давлатҳо, шаҳрҳо, роҳҳо, майдонҳои ҳавоӣ). Аз ин рӯ онҳоро харитаҳои географии электронӣ низ меноманд.
Имрӯз тавассути интернет дастрасӣ ба харитаҳои интерактивии ҷаҳон, давлатҳо ва шаҳрҳо осон аст. Чунин харитаҳо одатан бо графики векторӣ сохта мешаванд, бинобар ин миқёсро ба ихтиёр иваз кардан мумкин аст (расм тоза мемонад).
Харита бо махзани маълумот пайваст аст, бинобар ин оид ба ҳар объект бо як пахш иттилоот гирифтан мумкин аст: аз рӯйхат аввал харитаро, баъд намуди инъикосро (тақсимоти сиёсӣ-маъмурӣ, аҳолӣ, нақлиёт) интихоб мекунанд; минтақаро пахш кунед – равзанаи иттилооти иловагӣ мекушояд.
Дар харита объектро ҷустуҷӯ кардан мумкин аст: дар майдони суроға номи кӯча ва рақами хона навишта мешавад. Масалан, «Хиёбони Рӯдакӣ, хонаи 17» дар харитаи Душанбе бинои асосии Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро бо ранги баландтар ҷудо мекунад.
Иттилооти оморӣ (шумораи аҳолӣ, рушди саноат, ифлосии муҳит), ки дар махзани маълумот нигоҳ дошта мешавад, бо харита пайваст мешавад ва дар он инъикос меёбад: минтақаҳоро бо тобишҳои гуногуни ранг пур мекунанд ё диаграмма мекашанд. Мисол: амсилаи «Шумораи аҳолӣ дар мамлакатҳои ҷаҳон».
Харитаи аҳолӣ бо тобиши ранг
Усули «пуркунии тобиши ранг»: қиматҳои аҳолӣ ба фосилаҳо (интервалҳо) тақсим мешаванд, ва ҳар кишвар бо тобиши ранги фосилаи худ пур мешавад. Миқдори фосилаҳо ва тарзи тақсим тағйирпазиранд. Дар тавзеҳи харита қиматҳои фосилаҳо ва миқдори кишварҳои дохили ҳар як нишон дода мешавад. Мисоли ҳисоб: агар қиматҳо аз 10 то 60 бошанд ва 5 фосилаи баробар лозим бошад, паҳнои як фосила аст.
