4.1 · 2/2. Радиуси давраи дарункашида - Геометрия — синфи 9
Маркази давраи дарункашида
Маълум: △ A B C , \triangle ABC, △ A BC , биссектрисаҳои кунҷҳои A A A ва B B B дар нуқтаи O O O мебуранд.
Матлуб: O O O дар биссектрисаи кунҷи C C C мехобад ва давраи марказаш O O ба се тараф мерасад.
навбатӣ 4.2. Хордаҳо, бурандаҳо ва расанда 1 соат
O
Радиуси давраи дарункашида Мисоли 1 (секунҷаи росткунҷа). Дар секунҷаи росткунҷа a , b a, b a , b — катетҳо, c c c — гипотенуза, r r r — радиуси давраи дарункашида. Исбот кунед, ки r = a + b − c 2 . r = \dfrac{a + b - c}{2}. r = 2 a + b − c .
Масоҳат ва радиуси давраи дарункашида Мисоли 2. Исбот кунед, ки масоҳати секунҷа S = p ⋅ r S = p \cdot r S = p ⋅ r аст, ки p p p — нимпериметр, r r r — радиуси давраи дарункашида. Аз ин ҷо r = 2 S a + b + c . r = \dfrac{2S}{a + b + c}. r = a + b + c 2 S .
Маълум: △ A B C , \triangle ABC, △ A BC , B C = a , BC = a, BC = a , A C = b , AC = b, A C = b , A B = c , AB = c, A B = c , O O O — маркази давраи дарункашида, радиус r . r. r .
Мисоли 3. Тарафҳои секунҷа 13, 14 ва 15 см, масоҳати он 84 см². Радиуси давраи дарункашидаро ёбед.
Нимпериметр: p = 13 + 14 + 15 2 = 21. p = \dfrac{13 + 14 + 15}{2} = 21. p = 2 13 + 14 + 15 = 21. Аз S = p r S = pr S = p r мебарояд: r = 84 21 = 4 r = \dfrac{84}{21} = 4 r = 21 84 = 4 см.
Кор дар синф
Машқҳо 1. Исбот кунед, ки дар секунҷаи росткунҷа r = a + b − c 2 r = \dfrac{a + b - c}{2} r = 2 a + b − c аст, ки a , b a, b a , b — катетҳо ва c c c — гипотенуза. Исботро худатон дар дафтар нависед ва бо мисоли 1 муқоиса кунед.
Нишондод Расми 1-ро кашед. Порчаҳои расандаҳоро аз қуллаҳои A A A ва B B B нависед ва гипотенузаро ба воситаи онҳо ифода кунед.
2. Агар a , b , c a, b, c a , b , c — тарафҳои секунҷа ва r r r радиуси давраи дарункашида бошад, исбот кунед, ки r = 2 S a + b + c , r = \dfrac{2S}{a + b + c}, r = a + b + c 2 S , яъне S = p r . S = p\,r. S = p r .
Нишондод Нақша: 1) масоҳати A O B AOB A OB -ро ёбед; 2) масоҳати B O C BOC BOC -ро ёбед; 3) масоҳати A O C AOC A OC -ро ёбед; 4) се масоҳатро ҷамъ кунед; 5) аз формулаи ҳосилшуда r r r -ро ёбед.
3. Катетҳои секунҷаи росткунҷа 40 см ва 42 см. Радиусҳои давраҳои дарункашида ва берункашидаро ёбед.
4. Тарафҳои секунҷа 7, 15 ва 20 см, масоҳаташ 42 см². Радиуси давраи дарункашидаро ёбед.
5. Периметри секунҷа 40 см, радиуси давраи дарункашидааш 3 см. Масоҳати секунҷаро ёбед.
6. Исбот кунед, ки дар секунҷа 1 r = 1 h a + 1 h b + 1 h c , \dfrac{1}{r} = \dfrac{1}{h_a} + \dfrac{1}{h_b} + \dfrac{1}{h_c}, r 1 = h a 1 + h b 1 + h c 1 , ки r r r — радиуси давраи дарункашида, h a , h b , h c h_a, h_b, h_c h a , h b , h c — баландиҳо.
Нишондод Аз S = 1 2 a h a S = \frac12 a h_a S = 2 1 a h a ба даст оред: 1 h a = a 2 S , \dfrac{1}{h_a} = \dfrac{a}{2S}, h a 1 = 2 S a , ва ҳамин тавр барои h b , h c . h_b, h_c. h b , h c . Баъд ҷамъ кунед ва S = p r S = pr S = p r -ро истифода баред.
Вазифаи хонагӣ
Машқҳои 4 ва 5. Исботи формулаҳои r = a + b − c 2 r = \frac{a + b - c}{2} r = 2 a + b − c ва S = p r S = pr S = p r -ро дар дафтари хотира нависед.
Вазифаи хонагии электронӣ «Геометрия 9 · Вазифаи хонагӣ · 4.1» (онро аз омӯзгор гиред): 6 савол. 2 кӯшиш.
Хулоса
Биссектриса тарафи муқобилро ба порчаҳои ба тарафҳои ҳамсоя мутаносиб тақсим мекунад: B D : D C = A B : A C . BD : DC = AB : AC. B D : D C = A B : A C .
Биссектрисаҳои секунҷа дар як нуқта — маркази давраи дарункашида — мебуранд.
Дар секунҷаи росткунҷа r = a + b − c 2 , r = \frac{a + b - c}{2}, r = 2 a + b − c , R = c 2 . R = \frac{c}{2}. R = 2 c .
Дар секунҷаи ихтиёрӣ S = p r , S = p\,r, S = p r , яъне r = 2 S a + b + c . r = \frac{2S}{a + b + c}. r = a + b + c 2 S .
Дар ин дарс
Ман медонам , ки биссектрисаҳои секунҷа дар як нуқта — маркази давраи дарункашида — мебуранд ва исботи онро.
Ман метавонам радиуси давраи дарункашидаи секунҷаи росткунҷаро аз формулаи r = a + b − c 2 r = \frac{a + b - c}{2} r = 2 a + b − c ёбам.
Ман метавонам формулаи S = p r S = p\,r S = p r ва r = 2 S a + b + c r = \frac{2S}{a + b + c} r = a + b + c 2 S -ро истифода барам.
Такрор (2 дақиқа)
Нуқтаи биссектрисаи кунҷ аз тарафҳои кунҷ чӣ гуна дур аст?
Агар аз як нуқта ба давра ду расанда гузаронида шаванд, порчаҳои онҳо чӣ гунаанд?
Масоҳати секунҷа бо тараф ва баландӣ чӣ тавр ёфта мешавад?
Ҷавобҳо
масофаҳо ба ҳарду тараф баробаранд (ва баръакс: нуқтаи дохили кунҷ, ки аз тарафҳо баробар дур аст, дар биссектриса мехобад); 2) баробаранд; 3) S = 1 2 a h . S = \frac12 a h. S = 2 1 ah .
Теорема Биссектрисаҳои кунҷҳои дарунии секунҷа дар як нуқта мебуранд. Ин нуқта маркази давраи дарункашида аст ва аз се тараф баробар дур аст.
O O O дар биссектрисаи кунҷи A A A аст, пас масофаи он то A B AB A B ва то A C AC A C баробар аст: d ( O ; A B ) = d ( O ; A C ) . d(O; AB) = d(O; AC). d ( O ; A B ) =
Расми 1. Давраи дарункашидаи секунҷаи росткунҷа.
Радиусҳои ба нуқтаҳои расиш кашидашуда ба катетҳо перпендикуляранд, кунҷи C C C рост аст. Пас чоркунҷаи C K O L CKOL C K O L — росткунҷа бо тарафҳои ҳамсояи баробар (O K = O L = r OK = OL = r O K = O L = r ), яъне квадрат: C K = C L = r . CK = CL = r. C K
Формула Дар секунҷаи росткунҷа: r = a + b − c 2 , r = \dfrac{a + b - c}{2}, r = 2 a + b − c , R = c 2 R = \dfrac{c}{2} R = (маркази давраи берункашида — миёнаҷойи гипотенуза).
Расми 2. Секунҷа бо се секунҷа тақсим шудааст: AOB, BOC ва COA.
O O O -ро бо қуллаҳои A , B , C A, B, C A , B , C мепайвандем. Секунҷа ба се секунҷа тақсим мешавад: A O B , AOB, A OB , B O C , BOC, BOC , A O C . AOC. A OC .
Баландии ҳар се секунҷа аз — радиуси ба тарафи мувофиқ (перпендикуляр ба нуқтаи расиш).
Формула S = p r , r = S p = 2 S a + b + c . S = p\,r, \qquad r = \frac{S}{p} = \frac{2S}{a + b + c}. S = p r , r = p S = Калимаҳои калидӣ биссектрисаи секунҷа порчаҳои мутаносиб маркази давраи дарункашида радиуси давраи дарункашида нимпериметр
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Худро санҷед: ✓ ман хосияти биссектрисаро дар масъала истифода бурда метавонам; ✓ ман r r r -ро аз S S S ва p p p ёфта метавонам; ✗ ман ҳоло ҳам мушкилӣ дорам: ______.
Маркази давраи дарункашидаи секунҷа нуқтаи буриши медианаҳост.
Қадамҳои исботи формулаи S = p r S = p\,r S = p r -ро ба тартиб гузоред.
Унсурҳоро бо тартиби дуруст ҷойгир кунед 1 Ҷамъ мекунем: S = 1 2 r ( a + b + c ) = p r S = \frac12 r\,(a + b + c) = p\,r S = 2 1 r ( a
2
3
4
d ( O ; A C ) .
O O O дар биссектрисаи кунҷи B B B аст, пас d ( O ; A B ) = d ( O ; B C ) . d(O; AB) = d(O; BC). d ( O ; A B ) = d ( O ; BC ) . Аз 1 ва 2: d ( O ; A C ) = d ( O ; B C ) = r . d(O; AC) = d(O; BC) = r. d ( O ; A C ) = d ( O ; BC ) = r . Нуқтаи дохили кунҷи C C C аз тарафҳои он баробар дур аст, пас O O O дар биссектрисаи кунҷи C C C мехобад. Давраи марказаш O O O ва радиусаш r r r аз се тараф масофаи r r r дорад, яъне ба ҳар се тараф мерасад (радиус ба тарафи расанда перпендикуляр аст) — ин давраи дарункашида аст. =
C L =
r .
Расандаҳои аз як нуқта ба давра гузаронидашуда баробаранд: B K = B M , BK = BM, B K = BM , A L = A M . AL = AM. A L = A M . Азбаски B K = a − r BK = a - r B K = a − r ва A L = b − r , AL = b - r, A L = b − r , B M = a − r BM = a - r BM = a − r ва A M = b − r . AM = b - r. A M = b − r . c = A B = A M + M B = ( b − r ) + ( a − r ) = a + b − 2 r . c = AB = AM + MB = (b - r) + (a - r) = a + b - 2r. c = A B = A M + MB = ( b − r ) + ( a − r ) = a + b − 2 r . Аз ин ҷо 2 r = a + b − c 2r = a + b - c 2 r = a + b − c ва r = a + b − c 2 . r = \dfrac{a + b - c}{2}. r = 2 a + b − c . 2 c
O
S A O B = 1 2 c r , S_{AOB} = \frac12 c\,r, S A OB = 2 1 c r , S B O C = 1 2 a r , S_{BOC} = \frac12 a\,r, S BOC = 2 1 a r , S A O C = 1 2 b r . S_{AOC} = \frac12 b\,r. S A OC = 2 1 b r . S = S A O B + S B O C + S A O C = 1 2 r ( a + b + c ) = p r . S = S_{AOB} + S_{BOC} + S_{AOC} = \frac12 r\,(a + b + c) = p\,r. S = S A OB + S BOC + S A OC = 2 1 r ( a + b + c ) = p r . r = S p = 2 S a + b + c . r = \dfrac{S}{p} = \dfrac{2S}{a + b + c}. r = p S = a + b + c 2 S . a + b + c 2 S
.
+
b +
c ) =
p r
Баландии ҳар секунҷа аз O O O ба тарафи мувофиқ ба r r r баробар аст
S A O B = 1 2 c r , S_{AOB} = \frac12 c\,r, S A OB = 2 1 c r , S B O C = 1 2 a r , S_{BOC} = \frac12 a\,r, S BOC = 2 1 a r , S A O C = 1 2 b r S_{AOC} = \frac12 b\,r S A OC = 2 1 b r
Маркази давраи дарункашидаи O O O -ро бо қуллаҳо мепайвандем: секунҷа ба се секунҷа тақсим мешавад