1 соат
Масъалаҳои зеринро ҳал мекунем.
Масъалаи 1 (дар боло). Барои ҳалли ин масъала чунин ифодаро тартиб додан мумкин:
Масъалаи 2. Сайёҳ ду рӯз роҳ рафт. Рӯзи аввал ӯ 20 км ва рӯзи дуюм 5 км бештар масофаро тай кард. Дар ин ду рӯз ӯ кадом масофаро тай кард?
Ифодаи барои ҳалли ин масъала мувофиқ чунин аст:
Шартҳои ин ду масъала бо ҳам монанд мебошанд. Танҳо дар масъалаи 2 ба ҷойи 3 адади 5 омадааст. Агар мо ба ҷойи адади 5 адади 8-ро гирем, ифодаи масъала намуди ё намуди мегирад.
Масъалаи 3. Сайёҳ ду рӯз роҳ рафт. Рӯзи аввал ӯ 20 км ва рӯзи дуюм км бештар масофаро тай кард. Дар ин ду рӯз ӯ кадом масофаро тай кард?
Ин масъала аз ду масъалаи пештара умумитар аст. Агар дар он ба ҷойи ҳарфи адади 3-ро гузорем, шарти масъалаи 1, агар адади 5-ро гузорем, шарти масъалаи 2-ро соҳиб мешавем. Ифодаи барои ҳалли масъалаи 3 мувофиқ чунин мешавад:
Дар ин ифода ба ҷойи қимати 3-ро гузошта, адади ‑ро соҳиб мешавем. Агар дар он ба ҷойи адади 5-ро гузорем, қимати ҳосил мешавад. Ҳамин тавр, ҳангоми будан, қимати ифодаи ба баробар аст.
Агар сайёҳ дар рӯзи дуюми ҳаракаташ масофаи аз рӯзи якум 3 км, 5 км, 8 км камтарро тай мекард, ифодаҳои мувофиқ чунин намуд мегирифтанд:
Дар ин маврид қимати ифодаҳои ададӣ мувофиқан ба 37; 35 ва 32 баробар мешуд.
Мисоли 3. Қимати ифодаи ‑ро ёбед, агар: а) б) в) бошад.
Ҳал. Ба ҷойи қимати додашударо мегузорем ва амалҳоро бо тартиб иҷро мекунем — аввал тақсим, баъд тарҳ:
Акнун мошини ифодаҳоро санҷед: вай ба ҷойи ҳарф адад мегузорад, шумо ҳисоб мекунед. Дар қадами дуюм ду мошин машқи № 3-ро иҷро мекунанд.
Барои онҳое, ки ба ёрӣ ниёз доранд
Барои ҳама
1. Периметри росткунҷаро ёбед, агар:
2. Тарафи квадрат см аст. Периметри онро бо воситаи ифода кунед.
3. Барои ифодаҳои ва қиматҳои мувофиқашонро, ҳангоми 3, 5 ва 6 будан, ҳисоб кунед. Барои кадоме аз ин қиматҳои :
4. Яке аз тарафҳои росткунҷа 8 см буда, периметраш ба 72 см баробар аст. Тарафи дигари росткунҷаро муайян намоед.
5. Қимати ифодаро ёбед:
6. (машқҳо барои такрор). Адади номаълумро ёбед:
Саволи калидӣ: «Чаро дар математика ба ҷойи адад ҳарф менависанд?»
Пеш аз мавзӯи нав кор бо хатоҳоро аз рӯйи санҷиши мавзӯъҳои 9.1–9.5 анҷом диҳед: саҳифаи «Такрор ва санҷиш: бузургиҳо, порча ва хатҳо», қисми «Кор бо хатоҳо».
Дар зеҳн ҳисоб кунед (2 дақиқа):
Масъалаи 1. Сайёҳ ду рӯз роҳ рафт. Рӯзи аввал ӯ 20 км ва рӯзи дуюм 3 км зиёдтар масофаро тай кард. Дар ин ду рӯз ӯ кадом масофаро тай кард?
Кӯшиш мекунем
Ифодаҳое дучор меоянд, ки пурра ё қисман аз ҳарфҳо тартиб дода шудаанд ва онҳо бо аломатҳои амалҳои ҳисоб алоқаманд шудаанд. Чунин ифодаҳоро ифодаҳои ҳарфӣ меноманд.
Ҳамин тавр, дар ифодаи ҳарфӣ ба ҷойи ҳарфи он ададҳои гуногунро гузошта қиматҳои гуногуни ифодаи ададиро соҳиб шудан мумкин аст.
Тарафи квадрат см аст. Периметри онро бо воситаи ифода кунед (масалан, бо намуди ).
Кадоме аз инҳо ифодаи ҳарфӣ аст?
Дарозии росткунҷа 3 см ва бараш см аст. Кадом ифода периметри онро нишон медиҳад?