1 соат
Ду чӯбчаи ростро дар рӯи миз гузоред. Онҳоро бо чанд тарз ҷойгир кардан мумкин аст? Се тарз.
1. Нуқтаи умумӣ нест.
Ишораи он: Релсҳои роҳи оҳан, симҳои телефон, теғаҳои муқобили миз ё дафтар, равонакҳои зинапоя, соҳилҳои канал — мисолҳои хатҳои параллеланд. Хатҳои параллел дар ҳар самт (уфуқӣ, амудӣ, майл) метавонанд бошанд.
2. Фақат як нуқтаи умумӣ.
Агар хатҳои ва дар нуқтаи якдигарро бурида бошанд, менависанд: Хонед: «хати хати дар нуқтаи мебурад».
3. Ақаллан ду нуқтаи умумӣ.
Аз ду нуқтаи гуногун фақат як хати рост мегузарад (аксиома). Пас, агар ду хат ду нуқтаи умумӣ дошта бошанд, онҳо як хатанд ва нуқтаҳои умумиашон бешуморанд.
Хати -ро давр занонед ва мушоҳида кунед, кай хатҳо параллел мешаванд ва кай якдигарро мебуранд.
Геометрия бо Уқлидус аз якчанд мафҳуми одитарин ва тасдиқи оддӣ сар шуда, ҳама чизи дигарро аз онҳо мебарорад. Биёед чор калимаи асосиро ёд гирем.
Таъриф — як ҷумла ё чанд ҷумлаест, ки мафҳумро ошкор мекунад: аломати ҳатмии онро мегӯяд, то онро аз шаклҳои дигар ҷудо кардан мумкин шавад. Масалан: «Қисми хати рост, ки аз ду тараф бо нуқта маҳдуд аст, порча номида мешавад». Аломати фарқкунанда — «ду нуқтаи маҳдудкунанда». Нур ҳам қисми хати рост аст, аммо он фақат як нуқтаи маҳдудкунанда дорад.
Дигар ҳамаи тасдиқҳои геометрия дурустии худро бояд нишон диҳанд.
Масалан, тасдиқи «агар ду хати рост ба хати рости сеюм параллел бошанд, онҳо ба ҳам параллеланд» теорема аст: онро исбот кардан лозим аст. Исботҳоро дар мавзӯъҳои оянда меомӯзем. Дар исбот ҳар қадам ё ба таъриф, ё ба аксиома, ё ба теоремаи қаблан исботшуда такя мекунад.
Дар ҳамворӣ: а) се; б) чор; в) панҷ; г) даҳ хати ростро бо тарзҳои гуногун кашед. Онҳо дар чанд нуқта якдигарро мебуранд?
Дар синф
1. Се хати рост (а).
2. Чор хати рост (б).
Дар хона
3. Панҷ хати рост (в).
★ Барои ҳавасмандон
4. Даҳ хати рост (г). Аз ҳама бисёр чанд нуқтаи буриш мумкин аст? Қоидаи умумӣ барои хат пайдо кунед.
Ба ҳамсинф ҷуфт-ҷуфт ҷавоб диҳед: яке мепурсад, дигаре ҷавоб медиҳад, баъд ҷой иваз мекунед.
Ду хати рост дар ҳамворӣ, ки ягон нуқтаи умумӣ надоранд, параллел номида мешаванд.
Ду хати рост, ки фақат як нуқтаи умумӣ доранд, буранда номида мешаванд. Ин нуқтаро нуқтаи буриш меноманд.
Ду хати рост, ки ақаллан ду нуқтаи умумӣ доранд, ҳамҷояшаванда номида мешаванд. Ишораи он:
Мафҳумҳои одитарин — нуқта, хати рост ва ҳамворӣ: онҳо таъриф намешаванд, танҳо тасвир мешаванд. Дигар ҳамаи мафҳумҳо таъриф карда мешаванд.
Аксиома — тасдиқи оддие, ки бе исбот қабул мекунанд. Масалан: «аз ду нуқтаи гуногун фақат як хати рост мегузарад».
Теорема — тасдиқест, ки дурустиаш исботро талаб мекунад. Исбот — муҳокимаест, ки тасдиқро қабул ё рад мекунад.
Худро арзёбӣ кунед (✓ ё ✗):
Навишти -ро чӣ тавр мехонанд?
Кадом ҳадафро боз такрор кардан мехоҳед?
Хати ба хати параллел аст