Сегменти куравӣ
Сегментро ҳамчун ҷисми чархзанӣ дида, интегралро аз то мегирем:
1 соат
Сегментро ҳамчун ҷисми чархзанӣ дида, интегралро аз то мегирем:
Қабати куравӣ — қисми кура, ки байни ду ҳамвории параллели кураро буранда ҷойгир аст (расми 2). Давраҳои буриш — асосҳои қабат, масофаи байни ҳамвориҳо — баландии Ҳаҷми қабат ба фарқи ҳаҷмҳои ду сегмент баробар аст; ба фарқи сегментҳо ҳисоб карда, формулаи зеринро ҳосил мекунем ( — радиусҳои асосҳо):
Бигзор ҳамворӣ дар масофаи аз марказ ҷойгир аст (дар як тараф). Ҳаҷми қабат Аз баъди содда кардан формулаи боло ҳосил мешавад.
Сектори куравӣ (конуси куравӣ) — ҷисме, ки аз сегменти куравӣ ва конус иборат аст: агар сегмент аз нимкура хурд бошад, он бо конусе, ки қуллааш маркази кура ва асосаш асоси сегмент аст, пурра карда мешавад (расми 3). Агар сегмент аз нимкура калон бошад, конус аз он хориҷ карда мешавад.
Формуларо мебароварем. Бигзор сегментро бо конуси қуллааш баландиаш ва радиуси асосаш () ҷамъ мекунем:
Агар конуси баландиаш хориҷ карда мешавад ва ҳамин натиҷа ҳосил мешавад.
Мисоли 2. Сектори доиравии кунҷаш ва радиусаш дар гирди диаметре, ки секторро ба ду қисми баробар ҷудо мекунад, чарх мезанад. Ҳаҷми ҷисми ҳосилшударо меёбем.
Ҳал. Ҷисм — сектори куравӣ. Диаметр кунҷи марказиро ба ду қисми ҷудо мекунад, пас баландии сегмент Ҳаҷм:
Ҷавоб:
Дар синф
1. Баландии сегменти куравӣ 0,4 ҳиссаи радиуси кураро ташкил медиҳад. Ҳаҷми ин сегмент кадом ҳиссаи ҳаҷми силиндрро, ки ҳамон радиуси асос ва баландиро дорад, ташкил медиҳад?
2. Ҳаҷми сектори куравиро ҳисоб кунед, ки радиуси давраи асоси он 60 см ва радиуси кура 75 см аст. Нишондод: сегмент аз нимкура хурд аст.
Дар хона
3. Радиуси асосҳои қабати куравӣ 3 м ва 4 м, радиуси сатҳи куравии он 5 м аст. Ҳаҷми қабатро ёбед. Нишондод: ду ҳолат аст: ҳамвориҳо дар як тарафи марказ ё дар ду тарафи он; ҳарду ҳолатро ҳисоб кунед.
Машқи 3.
Ҳамвории кураро буранда онро ба ду қисм ҷудо мекунад; ҳар қисми кура бо ҳамворӣ маҳдуд — сегменти куравӣ. Порчаи перпендикуляри аз маркази буриш то сатҳи кура баландии сегмент номида мешавад (расми 1).
Ҳаҷми сегменти куравӣ: Агар ҳамаи кура ҳосил мешавад:
Ҳаҷми сектори куравӣ ( — радиуси кура, — баландии сегмент):
Радиуси кура 3, баландии сегмент 2. Ҳаҷми сегментро ёбед (коэффитсиенти -ро то нависед).
Кадом формула ҳаҷми сектори куравиро медиҳад ( — радиуси кура, — баландии сегмент)?
Кураи радиусаш 5 бо ҳамворие бурида шуд, ки радиуси буриш 3 аст. Баландии сегмент чанд буда метавонад?