1 соат
Барои як ҷисм ду андоза ҳаст:
| Масоҳати сатҳи пурра | Ҳаҷм |
|---|---|
| сатҳи берунаро чен мекунад | дохили ҷисмро чен мекунад |
| ҷамъи масоҳати рӯяҳо | шумораи кубҳои воҳидие, ки ҷисмро пур мекунанд |
| воҳиди квадратӣ: см², м² | воҳиди кубӣ: см³, м³ |
| куб: ; призма: |
| куб: ; призма: |
Ранг, қоғази печонидан, зардеворӣ — ин масоҳати сатҳ аст. Ҳаво дар синф, об дар зарф, ғалладона дар қуттӣ — ин ҳаҷм аст.
Андозаҳои синф: дарозӣ 8 м, бар 6 м, баландӣ 3 м. Барои як хонанда бояд на камтар аз 6 м³ ҳаво бошад.
Шумораи хонандагоне, ки ҳавои синф барои онҳо мувофиқ аст: Яъне аз рӯйи меъёр дар ин синф на зиёда аз 24 хонанда дарс хонда метавонад.
Агар дар синф 30 хонанда бошад: ба як хонанда м³ мерасад, ки аз 6 м³ камтар аст. Ҳаво кифоя нест.
Номи фасл — «Ҳаҷми ҷисмҳо дар фазо» — ба мазмуни он мувофиқ аст: масъала бо ҳаҷм ҳал шуд.
Призмаҳои ва ҳарду ҳаҷми 24 см³ доранд, вале шаклашон гуногун аст. Масоҳати сатҳи пурраашон:
Ҳаҷми якхела ҳатман масоҳати сатҳи якхела намедиҳад.
Куб ва призмаи росткунҷа дар ҳаёт бисёр вомехӯранд: қуттӣ, хишт, ҷевон, аквариум, китоб, хона. Кубчаҳо фазоро бе холигӣ пур мекунанд: барои ҳамин қуттиҳоро ба ҳам монда бор кардан осон аст.
1. Тасаввур кунед, ки куб фазоро чӣ тавр пур мекунад. Чанд куби хурди теғааш 1 см ба куби теғааш 3 см дохил мешавад?
2. Дар ҳаёти ҳаррӯза куб ва призмаҳои ростро дар куҷо дидан мумкин аст? Се мисол нависед.
3. Ду призмаи гуногун дода шудаанд, ки ҳаҷмашон ба 24 см³ баробар аст. Андеша карда, нависед, ки андозаҳои ин призмаҳо чӣ гуна буда метавонанд.
4. Оё ду призмаи гуногун ҳаҷми якхела дошта метавонанд? Ҷавоби худро бо мисолҳои мушаххас фаҳмонед.
Ҳаҷм аз масоҳати сатҳ чӣ фарқ дорад? Дар кадом вазъият ҳаҷм лозим аст ва дар кадом — масоҳати сатҳ?
Призмаи см ҳаҷми 24 см³ дорад. -ро ёбед (бо см).