1 соат
Агар призмаро аз теғаҳо бурида кушоем, шакли ҳамвор — шакли кушода ҳосил мешавад. Масоҳати сатҳи пурра ба масоҳати шакли кушода баробар аст: ҳамаи рӯяҳо дар он ҷойгиранд ва ҳеҷ кадом ду бор ҳисоб намешавад.
Андозаҳои призмаро иваз кунед, онро кушоед ва пӯшонед. Масоҳати сатҳи пурраро ёбед.
Масоҳати сатҳи пурраро бо см², дм², м² ва мм² ифода мекунанд. Оё байни онҳо алоқа ҳаст?
Воҳидҳои ченаки масоҳат бо якдигар алоқаманданд: онҳоро аз ченаки хурд ба калон ва баръакс овардан мумкин аст. Дар ҳар як ҳолат воҳиди дарозиро ба худаш зарб мекунем.
| Воҳид | Баробарӣ |
|---|---|
| 1 см² | 100 мм² |
| 1 дм² | 100 см² |
| 1 м² | 100 дм² = 10 000 см² |
Саид, Азиз ва Ҳаким масоҳати сатҳи пурраи призмаи росткунҷаи 5 см × 2 см × 3 см-ро алоҳида ҳисоб карданд.
Ҳар се нафар ҷамъи масоҳати ҳамаи рӯяҳоро ёфтанд, ба ҳамин сабаб ҷавобҳо якхела шуданд. Саид ҳар шаш рӯяро алоҳида ҳисоб кард. Азиз пай бурд, ки рӯяҳо ҷуфт-ҷуфт баробаранд, ва масоҳати ҳар як ҷуфтро ба 2 зарб кард. Ҳаким аввал масоҳати се рӯяи гуногунро ҷамъ кард ва ҷамъро ба 2 зарб кард — ин тарзи кӯтоҳтарин аст.
1. Шакли фазоӣ (рақамдор) ва шакли кушодаи онро (ҳарфдор) мувофиқ гузоред.
2. Шакли кушодаи призмаи росткунҷаро, ки андозаҳояш 2 см, 4 см ва 5 см аст, дар дафтар тасвир кунед.
Масоҳати сатҳи пурра: см².
3. Воҳидҳои ченаки масоҳатро иваз кунед: а) дм² ба см²; б) м² ба дм² ва см².
4. Саид, Азиз ва Ҳаким масоҳати сатҳи пурраи призмаи росткунҷаи 5 см × 2 см × 3 см-ро алоҳида ҳисоб карданд (ба боло нигаред). Тарзи ҳалли онҳоро муқоиса кунед. Фаҳмонед, ки онҳо чӣ тавр масоҳати сатҳи пурраро ҳисоб карданд. Дар ҳалли онҳо чӣ монандӣ ва чӣ фарқ мебинед?
Квадрати тарафаш 1 дм дода шудааст.
Воҳидҳои ченаки масоҳатро иваз кунед: а) см² ба мм²; б) м² ба дм² ва см².
а)
Масоҳати сатҳи пурраи бисёррӯя ба ҳосили ҷамъи масоҳатҳои ҳамаи рӯяҳои он баробар аст. Воҳиди ченаки масоҳати сатҳ, ба мисли воҳиди масоҳати шакли ҳамвор, воҳиди квадратӣ аст (мм², см², дм², м², км² ва ғ.).
Шакли кушода ба масоҳати сатҳ чӣ алоқа дорад? Чаро 1 дм² = 100 см², на 10 см²?
1 дм = 10 см.
Дар квадрат 10 сатр ва ҳар сатр 10 квадрати 1 см² дорад:
б)