1 соат
Дар расми 1 (а) нуқтаҳои ва тасвир ёфтаанд. Агар хаткашакро ба нуқтаҳои ва наздик оварда, қалами тезкардашударо қад-қади он аз нуқтаи то нуқтаи ҳаракат диҳем, порчаи -ро ҳосил мекунем (расми 1 (б)). Нуқтаҳои ва ё номида мешаванд.
Масалан, тори ниҳоят борики таранг кашидашуда, ки аз мехчаҳои ва мегузарад, ба порчаи монанд аст.
Нуқтаи дилхоҳи ‑и порчаи онро ба ду порчаи ва ҷудо мекунад (расми 2).
Мисоли 1. Дар порчаи нуқтаи қайд шудааст: = 3 см, = 5 см. Дарозии чанд аст?
Ҳал. Дарозии порча ба ҳосили ҷамъи (суммаи) дарозиҳои ду қисмаш баробар аст:
Порчаҳоро бо ёрии паргор муқоиса намудан мумкин аст. Масалан, дар расми 3 бо паргор нишон дода шудааст, ки дарозии порчаи ба дарозии порчаи баробар аст. Дар ин маврид метавонем нависем, ки аст (расми 3 (а)).
Порчаи ба порчаи ки як қисми порчаи ‑ро ташкил додааст, баробар аст. Дар ин маврид порчаи аз порчаи кӯтоҳтар аст ё порчаи аз порчаи дарозтар мебошад (расми 3 (б)).
Акнун дар экран муқоиса кунед: паргори экранӣ ҳамон тавр кор мекунад.
Барои онҳое, ки ба ёрӣ ниёз доранд
Барои ҳама
Агар хаткашак ва паргор дошта бошед, дар дафтар иҷро кунед; дар сомона — бо паргори экранӣ.
1. Дар дафтаратон нуқтаҳои ва ‑ро қайд кунед. Бо хаткашак онҳоро пайваст намоед. Дар порчаи нуқтаи дилхоҳи ‑ро тасвир кунед. Нуқтаи порчаи ‑ро ба кадом қисмҳо ҷудо кардааст?
2. Дар порчаи (расми 3 (в)) нуқтаҳои ва ‑ро тавре қайд кунед, ки бошад. Порчаҳои ҳосилшударо нишон диҳед. Дарозии кадоме аз онҳо ба дарозии якҷояи дигаронаш баробар аст?
3. Аз рӯйи расми 5, бо ёрии паргор, дарозии порчаҳоро муқоиса намуда, натиҷаҳоро бо ишораҳои ва қайд кунед.
Машқҳо барои такрор:
4. Ададҳоро ба разрядҳо ҷудо кунед: 1 445 638; 1 005 389 210; 3 657 945 142; 124 392 167 245.
5. Бо рақамҳо нависед: а) як миллиону чилу шаш ҳазору сиву панҷ; б) чордаҳ миллиарду шашсаду панҷоҳу ду миллиону шашсаду чордаҳ.
Саволи калидӣ: «Чӣ тавр ду порчаро бе чен кардан муқоиса мекунем?»
Дар зеҳн ҷавоб диҳед (2 дақиқа; такрори мавзӯи 1.5):
Дар синф хаткашак нест, танҳо паргор ҳаст. Малика ва Рустам дар тахта ҳар кадом як порча кашиданд: порчаи Малика моил ҷойгир аст, порчаи Рустам уфуқӣ. Кадом порча дарозтар аст?
Кӯшиш мекунем
Ду нуқтаи дилхоҳро бо воситаи танҳо як порча пайваст кардан мумкин асту бас.
Порчаҳои дарозиҳои баробар дошта баробар мебошанд.
Дар порчаи нуқтаҳои ва тавре қайд шудаанд, ки Дар расм ҳамагӣ чандто порча ҳаст?
Дар порчаи нуқтаи қайд шудааст. Нуқтаи порчаи ‑ро ба кадом порчаҳо ҷудо кардааст? Ҳамаи ҷавобҳои дурустро интихоб кунед.
Пояҳои паргорро ба охирҳои порчаи кушоданд. Пояи сӯзандорро ба нуқтаи гузоштанд ва пояи қаламдор дар дохили порчаи афтод. Кадом дуруст аст?
