Дарси 42. Афзорҳои технологияи иттилоотӣ

Афзорҳои ТИ

Раванди технологии истеҳсолоти моддӣ бо воситаҳои гуногуни техникӣ иҷро мешавад: таҷҳизот, дастгоҳ, хатҳои конвейерӣ. Барои истеҳсоли иттилоот низ афзорҳо лозиманд. Нақши онҳоро сахтафзор (компютер ва дигар дастгоҳҳои электронию техникӣ) ва нармафзор (таъминоти барномавӣ ва математикӣ) мебозанд. Бо иштироки онҳо иттилооти аввала ба иттилооти сифатан нав табдил меёбад. Аз ин воситаҳо маҳсулоти барномавӣ (нармафзор) афзорҳои технологияи иттилоотӣ номида мешавад.

Ба маҳсулоти барномавӣ ҳама барномаҳои маъмули таъиноти умум дохил мешаванд: протсессорҳои (вироишгарони) матнӣ ва графикӣ, системаҳои нашриявии болоимизӣ, ҷадвалҳои электронӣ, барномаҳои намоишсоз, браузерҳо, забонҳои барномасозӣ, системаҳои идоракунии махзани маълумот, дафтарҳои ёддошти электронӣ ва тақвимҳои электронӣ, системаҳои экспертӣ, системаҳои иттилоотии молиявӣ, муҳосиботӣ, маркетингӣ ва ғайра.

Татбиқи ТИ-и компютерӣ метавонад шаклҳои фаъолияти ташкилот ва корхонаҳоро ҷиддӣ тағйир диҳад. Се принсип (услуб)-и татбиқро фарқ мекунанд:

Имрӯзҳо «технологияҳои иттилоотии компютерӣ» зуд-зуд бо «технологияҳои иттилоотӣ» иваз мешавад. Сабаб: ҳоло ягон технологияи иттилоотиро бе компютер ва нармафзори махсус тасаввур кардан мумкин нест.

Хусусиятҳои асосии ТИ:

• стандартҳои табодули рақамии маълумот дар алгоритмҳо сохторӣ мебошанд;
• тарзи компютерии нигаҳдорӣ ва пешкашкунии иттилоот дар намуди зарурӣ васеъ татбиқ мешавад;
• иттилоот ба масофаи дилхоҳ бо ёрии технологияҳои рақамӣ интиқол дода мешавад.

Талабот ба афзорҳои ТИ:

• арзиши кам – дар доираи имкониятҳои харидор;
• худмухторият – бе талаботи махсус ба муҳити атроф;
• фасеҳии сохтор – мутобиқшавӣ ба соҳаҳои гуногун: идоракунӣ, маишат, илм, маориф, тиб, саноат, фарҳанг;
• муносибати «дӯстона» – корбар системаи амалиётӣ ва нармафзори дигарро бе тайёрии махсуси касбӣ истифода мебарад;
• эътимоди баланди сахтафзор ва нармафзор.

ТИ тамоми захираҳоеро дарбар мегирад, ки барои идоракунии иттилоот пешбинӣ шудаанд: компютерҳо, нармафзори мувофиқ ва шабакаҳо, ки барои сохтан, нигоҳ доштан, идора кардан, паҳн кардан ва ҷустуҷӯи иттилоот лозиманд. ТИ-ро ба се гурӯҳ ҷудо мекунанд:

Технологияҳои шабакавӣ

Шабакаҳои интиқоли маълумот одатан аз дастгоҳҳои канории алоқавӣ (терминалҳо) иборатанд, ки бо хатҳои интиқоли маълумот ва таҷҳизоти васлкунанда (гиреҳҳои шабака) муттаҳид шудаанд. Хатҳо ва гиреҳҳо табодули иттилоотро байни терминалҳо таъмин мекунанд.

Бештар ду намуди шабака истифода мешавад:

• шабакаи телефонӣ – дастгоҳҳои канории он табдилдиҳандаи оддии сигнали барқӣ ба возеҳӣ-шунавоӣ (тасвир ва садо) ва баръакс мебошанд;