1 соат
Биёед, акнун амалҳоро бо истифода аз рақамҳо нависем. Ба ҷойи варақаҳо разрядҳоро менависем.
Супориши 8. Кори фардӣ. Аз якиҳо сар карда, бо истифода аз ададҳо нависед, ки чӣ тавр ин ададҳоро ҷамъ ва иваз кардед.
| Ҳ | С | Д | Я | |
|---|---|---|---|---|
| 1 382: | 1 | 3 | 8 | 2 |
| 618: | 0 | 6 | 1 | 8 |
| Ҷамъ: | 2 | 0 | 0 | 0 |
(Ҳ — ҳазориҳо, С — садиҳо, Д — даҳиҳо, Я — якиҳо.)
Мисоли 2. Якиҳо: — 0-ро менависем, 1 даҳиро ба разряди даҳиҳо мегузаронем. Даҳиҳо: — 0, 1 садӣ ба разряди садиҳо. Садиҳо: — 0, 1 ҳазорӣ. Ҳазориҳо:
Ҷавоб:
Супориши 9. Кори дунафара. Дар гурӯҳҳои дунафара ба ҳамдигар бо суханони худатон тавсиф кунед, ки чӣ тавр шумо ин ададҳоро ҷамъ кардед. Акнун шумо метавонед ба саволи калидӣ ҷавоб диҳед:
Супориши 10. Кори дунафара. Тартиби иҷрои ҷамъ кардани ададҳои бисёррақамаро, ки ҳангоми «таг ба таг» навиштани ададҳо мушоҳида кардаед, нависед:
Мисоли 3. Якиҳо: Даҳиҳо: — 0, 1 ба садиҳо. Садиҳо: — 3, 1 ба ҳазориҳо. Ҳазориҳо: Ҷавоб:
Ҳамин қоидаро бо ёрии ҷамъшавандаҳои разрядӣ низ шарҳ додан мумкин аст. Аз дарсҳои гузашта медонем, ки адади дилхоҳи натуралиро ҳамчун суммаи ҷамъшавандаҳои разрядӣ навиштан мумкин аст. Дар чунин маврид мегӯянд, ки адад ба разрядҳо ҷудо карда шудааст. Масалан,
Ба разрядҳо ҷудо кардани адад ҳангоми ҷамъ ва тарҳ кардани ададҳои бисёррақама нақши муҳим мебозад.
Дар ҳолати зарурӣ, баръакс, 1-то ҳазориро бо 10-то садӣ, 1-то садиро бо 10-то даҳӣ ва ғ. иваз кардан мумкин аст — инро дар тарҳ (3.2) истифода мебарем.
Мисоли 4. Ададҳои 347 ва 859-ро ҷамъ мекунем.
Мисоли 5. Ададҳои 4 764 ва 9 576-ро ҷамъ мекунем.
Ҳамин мисолро «таг ба таг» қадам ба қадам бинед: тугмаи «Қадами навбатӣ»-ро пахш кунед.
Мисолҳои ин дарс ва як мисоли нав «таг ба таг» (сутунӣ) — рақамҳои хурди сурх дар боло воҳидҳоеанд, ки ба разряди оянда гузаронида шудаанд:
мавзӯи 2.3. Ҷамъу тарҳи ададҳои бисёррақама.
Дар синф
1. Ададҳоро ба разрядҳо ҷудо кунед: 43 567, 34 003, 60 004, 333 333, 6 305 218.
2. Кадом адади натуралӣ ба разрядҳо ҷудо шудааст:
3. Ададеро нависед, ки он аз: а) 6 даҳӣ ва 3 якӣ; б) аз 1 садӣ, 2 даҳӣ ва 5 якӣ; в) 6 ҳазорӣ ва 3 даҳӣ; г) 6 ҳазорӣ ва 5 садӣ иборат бошад.
4. Ҳиссаҳои дарозиро бо мм ифода намоед: а) 17 см; б) 46 дм; в) 150 м; г) 16 км 56 м 35 см.
5. Амалро иҷро намоед:
Дар хона
6. Ададҳоро ба разрядҳо ҷудо кунед: 7 458 000 356; 2 145 387 666; 13 056 670 684.
7. Ададеро нависед, ки он аз: а) 12 ҳазорӣ, 2 садӣ, 4 даҳӣ ва 7 якӣ; б) 11 миллионӣ, 6 садҳазорӣ, 7 даҳҳазорӣ, 9 ҳазорӣ, 5 садӣ, 6 даҳӣ ва 0 якӣ иборат бошад.
8. Амалро иҷро намоед:
Дарси оянда: «2.3 · 3/4. Тарзи дуюм: ҷамъшавандаҳои разрядӣ».
Ҳангоми ҷамъ кардани ададҳои бисёррақама, мо онҳоро аз рӯйи разрядҳо ҷамъ мекунем ва вақте ки воҳидҳои разрядӣ ба 10 баробар ё аз он зиёд мегарданд, онҳо ба разряди оянда якҷоя карда мешаванд.
Супориши 11. Қоидаеро, ки шумо ҳосил кардед, дар мисоли нав тафтиш кунед. Агар лозим бошад, метавонед ҷадвали ададҳо ё варақаҳо/кортҳоро истифода баред:
Агар қоидаи шумо амал накунад, тафтиш кунед, ки оё ҳама чизро дуруст иҷро кардед? Агар шумо аз рӯйи қоида (тартиб) дуруст амал карда бошед, аммо қоида амал намекунад, пас ба қоида баргардед ва онро ислоҳ кунед. Бо ҳамсинфонатон муқоиса кунед.
Ҳар як разряди оянда аз разряди гузашта 10 маротиба калон аст: 10-то якӣ – якто даҳӣ, 10-то даҳӣ – якто садӣ, 10-то садӣ – якто ҳазорӣ ва ғ.
Амали ҷамъро иҷро кунед: .
Амалро иҷро намоед: .