Амалҳо дар ду система
Супориши 16.7. Амалҳоро иҷро кунед ва ҷавобро дар ҳамон системаи ҳисоб нависед, ки дар он мисолҳо дода шудаанд. Дар охир хулоса кунед, ки кадом система барои шумо муносибтар буд ва чаро: «Системаи … барои ман муносибтар буд, зеро …».
Рақамҳои римӣ дар ҳаёт
Супориши 16.8. Мисолҳое оред, ки дар куҷо бо рақамҳои римӣ дар ҳаёти худ дучор шудаед (масалан, дар китобҳо, дар лавҳаҳо, боз дар ягон ҷойи дигар). Бо ҳамсинфон мубодила кунед. Чаро ададҳои римӣ ҳоло хеле кам вомехӯранд?
Барои онҳое, ки мехоҳанд масъалаи мураккабтар ҳал намоянд
Супориши 16.9. Ададҳои нисбатан мураккабро аз системаи римӣ ба системаи арабӣ-ҳиндӣ баргардонед. Қоидаҳоеро, ки дар ин фасл кашф кардаед, истифода баред.
Супориши 16.10. Барои ҳамсинфатон, ки мехоҳад масъалаи мураккабтар ҳал кунад, дар системаи арабӣ-ҳиндӣ мисолҳо эҷод кунед. Бигзор ӯ онҳоро ба системаи римӣ баргардонад.
Машқҳо
Дар хона
М4. Ҳисоб кунед ва ҷавобро бо рақамҳои римӣ нависед: XV + XXV; L – XVII; XII · III; C : IV.
Барои боҳавасон
М6. Аз чӯбчаҳои гугирд навишта шудааст: VI – IV = IX. Танҳо як чӯбчаро ҷой иваз карда, баробарии дуруст ҳосил кунед.
М7. Аз рақамҳои I, V ва X ҳар кадомро як маротиба истифода бурда, калонтарин адади римиро нависед.
М8. Кадом соли асри XX дар навишти римӣ аз ҳама зиёд рақам дорад?
Вазифаи хонагӣ
- М4.
- Агар омӯзгор вазифаи онлайн супорида бошад, онро дар саҳифаи «Супоришҳо» мебинед.
Хулоса
- Системаи ҳисоб — тарзи навиштан ва хондани ададҳо бо рамзҳо ва аломатҳо.
- Рақамҳои римӣ: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1 000.
- Рақами хурд аз тарафи рост ҷамъ, аз тарафи чап тарҳ мешавад; як рақам бештар аз се маротиба пайиҳам навишта намешавад.
- Дар системаи римӣ разряд нест, бинобар ин бо рақамҳои арабӣ-ҳиндӣ ҳисоб кардан осонтар аст.
Ҷавоби саволи калидӣ: дар ин фасл мо фаҳмидем, ки чӣ тавр системаи ҳисоби римиро истифода бурдан мумкин аст.
