1 соат
Барои ба чанд шоха ҷудо кардани барнома операторҳои шартӣ истифода мебаранд. Яке аз онҳо – оператори if (шохавӣ):
Агар ба ҷойи оператор якчанд оператор лозим бошад, онҳоро дар блок { } мегиранд:
Ҳангоми иҷро аввал қимати ифода ҳисоб мешавад. Агар ҳақ (true) бошад, оператори 1 иҷро мешавад; агар дурӯғ (false) бошад, оператори 2 (агар else бошад).
Мисоли 1. Қимати функсияи -ро вобаста ба ҳисоб мекунем:
Натиҷа:
Барои : нодуруст аст, пас else: . Блок-нақша:
Ифода дар if танҳо муқоиса ё амали мантиқӣ шуда наметавонад. Муҳим он аст, ки натиҷаи он ҳақ ё дурӯғ шавад. Дар C++ ҳар адади ғайрисифр – ҳақ, сифр – дурӯғ аст.
Мисоли 2. Ду адади , -ро хонда, -ро ҳисоб мекунем. Агар бошад, тақсим ма'no надорад. (Ба a ва b қимати аввала додем, то барнома дар лаборатория бе вуруд ҳам нашикана.)
Натиҷа:
Ҳамин барнома барои :
Натиҷа:
Дар if (b) шарт ҳақ аст, агар b ғайрисифр бошад. Ин ба if (b != 0) баробарқувва аст: ҳар ду шакл як натиҷа медиҳанд.
Оператори if метавонад дар дохили if дигар ҷойгир шавад.
Мисоли 3. Аз се адади натуралии , , калонтаринро меёбем:
Натиҷа:
Қадам ба қадам барои , , :
Ду барнома, ки фақат як ҷуфт { } фарқ доранд:
Натиҷа:
Дар барномаи якум else ба if (b > 0) тааллуқ дорад, барои ҳамин B чоп шуд. Агар if (b > 0)-ро ба блок гирем, else ба if (a > 0) мепайвандад:
Инҷо a > 0 ҳақ аст, пас else иҷро намешавад ва ҳеҷ чиз чоп намешавад (танҳо сатри нав).
Барои чанд интихоб else if-ро якбар-якбар менависанд: шартҳо аз боло ба поён санҷида мешаванд ва аввалинаш ҳақ бударо иҷро мекунанд.
Мисоли 4. Функсияи зеринро ҳисоб мекунем:
Натиҷа:
Барои : . Барои шохаи якум кор мекунад:
Натиҷа:
Мисоли 5. Муодилаи ()-ро ҳал мекунем: аввал дискриминант ва баъд се ҳолат.
Натиҷа:
Барои ва :
Натиҷа:
Натиҷа:
Натиҷаи якум барои (): як реша. Дуюм барои (): реша нест.
Саволҳо. Шифоҳӣ ҷавоб гӯед.
1. Чанд тарзи навишти оператори if-ро медонед?
2. Оё оператори if (x != 0) бо оператори if (x) баробарқувва аст?
Супоришҳо. Мустақилона иҷро кунед.
3. Барномаи ҳалли муодилаи (, – ададҳои ихтиёрӣ)-ро нависед.
4. Барои қимати ихтиёрии барномаи ҳисобкунии қимати функсияи -ро созед:
if (ифода) оператор 1; else оператор 2; – оператор 1 агар ифода ҳақ бошад, вагарна оператор 2.if (b) = if (b != 0).{ }.else ба наздиктарин if-и «холӣ» мепайвандад.else if – зина: шартҳо аз боло ба поён.if ва if … else-ро;if қимати ғайрисифр «ҳақ» ва сифр «дурӯғ» аст;if-и дохилӣ ва зинаи else if-ро истифода мебаред, ва медонед, ки else ба кадом if мепайвандад;if ҳал мекунед.== чӣ мекунад ва = чӣ?&& ва || қиматро ҳисоб мекунанд?x бо cin >> x; адади 3.7 ворид шавад, x чанд мешавад (int)?== муқоиса мекунад, = қимат мебахшад. 2. Операнди дуюмро танҳо дар ҳолати лозим ҳисоб мекунанд. 3. 3.Банкомат пулро фақат вақте медиҳад, ки дар суратҳисоб маблағи кифоя бошад, вагарна «маблағ намерасад» менависад. Дар ҳамаи барномаҳое, ки аз рӯи шарт роҳи дигар интихоб мекунанд, ин интихобро оператор мекунад. Чӣ тавр онро менависем?
if (ифода)
оператор 1;
[else
оператор 2;]
if (ифода) {
операторҳои 1
} else {
операторҳои 2
}
Калимаи else ба наздиктарин if-и қаблӣ, ки ҳанӯз else надорад, мепайвандад. Одатан if-ҳои дохилиро бо фосилаи зинавӣ менависанд, лекин компилятор ба фосила нигоҳ намекунад.
Кадомашро аллакай метавонед ва кадомашро боз машқ мекунед?
if ва if … else-ро менависам.else ба кадом if мепайвандад.else if-ро месозам.Нависед: чаро дар if бояд == навишт, на =?
Агар x = 3 бошад, Мисоли 1 чӣ чоп мекунад? ( агар , вагарна .)
Дар барнома хато ҳаст: = ба ҷойи ==. Чӣ чоп мешавад?
x = 2
y = 10
a = 7
b = 2
a/b = 3.5
a = 7
b = 0
Taqsim ma'no nadorad
3
7
5
Maximum: 7
B
x = 4
y = -40
x = -20
y = 5
a = 1
b = -3
c = 2
x1 = 2
x2 = 1
a = 1
b = 2
c = 1
x = -1
a = 1
b = 0
c = 1
Muodila hal nadorad
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
float x, y;
cout << "x = ";
cin >> x;
if (x <= 1)
y = x * x;
else
y = 3 * x + 4;
cout << "y = " << y << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
double a = 0, b = 1;
cout << "a = ";
cin >> a;
cout << "b = ";
cin >> b;
if (b)
cout << "a/b = " << a / b << "\n";
else
cout << "Taqsim ma'no nadorad\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int a, b, c, max;
cin >> a >> b >> c;
if (a > b) {
if (a > c)
max = a;
else
max = c;
} else {
if (b > c)
max = b;
else
max = c;
}
cout << "Maximum: " << max << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int a = 1, b = 0;
if (a > 0)
if (b > 0)
cout << "A";
else
cout << "B";
cout << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int a = 1, b = 0;
if (a > 0) {
if (b > 0)
cout << "A";
} else
cout << "B";
cout << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int x;
float y;
cout << "x = ";
cin >> x;
if (x < -10)
y = 5;
else if (x < 0)
y = 15 * x;
else if (x <= 10)
y = -3 * x * x + 8;
else
y = x * x + 3 * x + 9;
cout << "y = " << y << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
#include <math.h>
using namespace std;
int main() {
double a = 1, b = 0, c = 0;
double d, x1, x2;
cout << "a = "; cin >> a;
cout << "b = "; cin >> b;
cout << "c = "; cin >> c;
d = b * b - 4 * a * c;
if (d > 0) {
x1 = (-b + sqrt(d)) / (2 * a);
x2 = (-b - sqrt(d)) / (2 * a);
cout << "x1 = " << x1 << "\n";
cout << "x2 = " << x2 << "\n";
} else if (d == 0) {
x1 = -b / (2 * a);
cout << "x = " << x1 << "\n";
} else {
cout << "Muodila hal nadorad\n";
}
return 0;
}
int x = 0;
if (x)
cout << "A";
else
cout << "B";
int a = -1, b = 5;
if (a > 0)
if (b > 0)
cout << "X";
else
cout << "Y";
int x = 3;
if (x = 5)
cout << "five";
else
cout << "other";