1 соат
Ном ва навишти амалҳои арифметикии C++:
| Амал | Навишт |
|---|---|
| Инкори арифметикӣ | - |
| Ҷамъ | + |
| Тарҳ | - |
| Зарб | * |
| Тақсим | / |
| Бақия аз тақсим | % |
Инкори арифметикӣ амали унарӣ (якоперанда) аст: он ишораи ададро ба муқобил иваз мекунад. Боқимонда бинарӣ (дуоперанда) мебошанд.
Натиҷа:
7 / 2 ба баробар аст, на ба . Барои як операндро ҳақиқӣ кунед: . Бақия ба баробар аст. Дар ададҳои манфӣ низ қисми касрӣ партофта мешавад: ба баробар аст.
7 / 2.07 % 2-7 / 2Оператори бахшиш = қимати ифодаи тарафи ростро ҳисоб мекунад ва ба тағйирёбандаи тарафи чап медиҳад: тағйирёбанда = ифода;. C++ имкон медиҳад, ки як қиматро якбора ба якчанд тағйирёбанда диҳем: x = y = z = 1;. Ба ин оператор дар Дарси 5 боз бармегардем.
Мисоли 1. Тақсим ва бақияи 11 ва 4:
Натиҷа:
x / y – ҳар ду бутун, барои ҳамин 2. x / z – z ҳақиқӣ аст, барои ҳамин 2.75. Бақия – 3.
Ба ғайр аз арифметикӣ, C++ амалҳои мантиқӣ дорад: инкор !, конъюнксия (ва) &&, дизъюнксия (ё) ||. Натиҷа 1 (ҳақ, true) ё 0 (дурӯғ, false) аст.
&&. Аввал операнди якум ҳисоб мешавад. Агар он 0 бошад, тамоми ифода 0 аст ва операнди дуюм ҳисоб намешавад. Агар 1 бошад, операнди дуюм ҳисоб мешавад ва ифода ба он баробар аст.||. Аввал операнди якум ҳисоб мешавад. Агар он 1 бошад, тамоми ифода 1 аст ва операнди дуюм ҳисоб намешавад. Агар 0 бошад, натиҷа ба операнди дуюм баробар аст.Амалҳои нисбӣ (муқоиса) ҳам 1 ё 0 медиҳанд:
| Амал | Навишт |
|---|---|
| Хурд | < |
| Хурд ё баробар | <= |
| Калон | > |
| Калон ё баробар | >= |
| Баробар | == |
| Нобаробар | != |
Диққат: == қиматҳоро муқоиса мекунад, = бошад қимат мебахшад. Дар муқоиса ду аломат лозим аст.
Натиҷа:
Дар ин барнома A = 1, B = 0. A && B – 0, A || B – 1, !A – 0: чопи «010». Ифодаи охирин !(A != B) == (A == B): A != B – 1, !1 – 0, A == B – 0, ва 0 == 0 – 1.
Ин қоида ҳимоят мекунад: ифодаи x != 0 && y / x > 1 ҳеҷ гоҳ ба сифр тақсим намекунад, зеро агар x ба сифр баробар бошад, y / x ҳисоб намешавад:
Натиҷа:
Ин ҷо x = 0, барои ҳамин x != 0 – 0 ва y / x ҳисоб нашуд. Агар ҳисоб мешуд, тақсим ба сифр рух медод.
Ду амали махсус: инкремент ++ (як воҳид илова мекунад) ва декремент -- (як воҳид кам мекунад). Онҳо ду шакл доранд:
++a. Аввал қимати операнд тағйир меёбад, баъд дар ифода истифода мешавад.a++. Аввал қимати кӯҳна дар ифода истифода мешавад, баъд операнд тағйир меёбад.Дар навишти алоҳида a++; ва a = a + 1; як натиҷа медиҳанд (a--; ва a = a - 1; низ).
Мисоли 2. Инкремент ба ду тарз:
Натиҷа:
b1 = ++a1: a1 аввал 11 шуд, баъд b1 ин қиматро гирифт. b2 = a2++: b2 қимати кӯҳнаи 10-ро гирифт, баъд a2 11 шуд. Дар охир ҳам a1 ва ҳам a2 ба 11 баробаранд.
Мисоли 3. Декремент ба ҳамин монанд кор мекунад:
Натиҷа:
Қадам ба қадам бубинед:
Барои истифодаи функсияҳои математикӣ парвандаи сарлавҳавии <math.h> лозим аст. Аргументи функсия ифодаи арифметикии дилхоҳ шуда метавонад. Аргументи функсияҳои тригонометрӣ дар радиан ченида мешавад.
| Функсия | Чӣ мегардонад |
|---|---|
sin(x), cos(x), tan(x) | синус, косинус, тангенс |
asin(x), acos(x), atan(x) | арксинус, арккосинус, арктангенс |
atan2(y, x) | арктангенси бо дарназардошти чорякҳо |
exp(x) | экспонента |
log(x) | логарифми натуралӣ |
log10(x) | логарифми даҳӣ |
sqrt(x) | решаи квадратӣ |
pow(x, y) | дар дараҷаи |
floor(x) | бузургтарин адади бутуни аз зиёд нашаванда |
ceil(x) | хурдтарин адади бутуни аз кам набошанда |
abs(x) | қимати мутлақи (бутун) |
fabs(x) | қимати мутлақи (ҳақиқӣ) |
Натиҷа:
pow(2, 2009) ба мебарояд, ки аз бузургтарин адади double () калонтар аст; барои ҳамин натиҷа inf (беохир) аст. Агар функсияи лозима дар ҷадвал набошад, онро бо айниятҳои мувофиқ ба функсияҳои ҷадвалӣ меоранд.
Тригонометрия бо радиан кор мекунад. Дараҷаро ба радиан бо мегузаронем. Адади -ро ҳамчун acos(-1.0) гирифтан мумкин:
Натиҷа:
Се барномаи аввал – барои озмоиш. Баъд чор супориш.
Саволҳо. Шифоҳӣ ҷавоб гӯед.
1. Дар C++ аз кадом амалҳои арифметикӣ, нисбӣ ва мантиқӣ истифода мебаранд?
2. Агар ҳангоми тақсим навъи ҳар ду операнд бутун бошад, навъи натиҷа чӣ мешавад?
3. Агар (true) ва (false) бошад, натиҷаи ифодаи (!(A != B) == (A == B)) ба 1 баробар аст ё ба 0?
4. Амали == аз амали = чӣ фарқ дорад?
5. Барои истифодаи функсияҳои математикӣ дар барнома номи кадом парвандаи сарлавҳавӣ лозим аст?
6. Ифодаи математикии бо кадом функсия ҳисоб мешавад? Чӣ чоп мешавад?
Супоришҳо. Мустақилона иҷро кунед.
7. Тарзи иҷрои амалҳои инкремент ва декрементро фаҳмонед.
8. Фарқи байни log(x) ва log10(x)-ро шарҳ диҳед.
9. Амалҳо ва функсияҳои ҷадвалии мавзӯъро дар дафтар қайд кунед ва барои ҳар кадом як мисол нависед.
/ бо ду бутун – бутун (қисми касрӣ партофта мешавад); % – бақия, танҳо барои бутун.!, &&, || ва <, <=, >, >=, ==, != 1 ё 0 медиҳанд; && ва || операнди дуюмро танҳо дар ҳолати лозим ҳисоб мекунанд.== муқоиса мекунад, = мебахшад.++a – аввал афзоиш, баъд истифода; a++ – аввал истифода, баъд афзоиш; -- ҳамин тавр.<math.h>: sqrt, pow, floor, ceil, fabs, abs, log, log10, sin… ; тригонометрия бо радиан.7 / 2 ба баробар аст ва % чӣ мекунад;sqrt, pow, floor…) дар барнома менависед.'A' ва "A" чӣ фарқ доранд?int-ро меёбед?sizeof(int).Шумо 11 шаклро дар 4 қуттӣ мегузоред. Дар як қуттӣ чанд шакл мешавад ва чандто боқӣ мемонад? Ин кор ду ҷавоб дорад. Чӣ тавр онҳоро дар барнома ҳисоб кунем?
Агар ҳангоми тақсим ҳар ду операнд бутун бошанд, натиҷа низ бутун аст: қисми касрӣ партофта мешавад. Агар ақаллан як операнд ҳақиқӣ бошад, натиҷа ҳақиқӣ мешавад. Амали % (бақия аз тақсим) танҳо бо ададҳои бутун кор мекунад.
3 1 3.5
-3 -1
Дар C++ номи нави ин парванда <cmath> аст (бе .h). <math.h> аз забони C мондааст ва дар ҳама ҷо кор мекунад. Дар барномаҳои нав одатан <cmath> менависанд, дар курси мо <math.h> истифода мешавад.
Кадомашро аллакай метавонед ва кадомашро боз машқ мекунед?
%-ро истифода мебарам.== ва =-ро фарқ мекунам.++a ва a++-ро дуруст мефаҳмам.Нависед: чаро pow(2, 2009) «inf» медиҳад?
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
cout << 7 / 2 << " " << 7 % 2;
cout << " " << 7 / 2.0 << "\n";
cout << -7 / 2 << " ";
cout << -7 % 2 << "\n";
return 0;
}
Кадом оператор ба x қимати 5-ро мебахшад?
Ифодаи 2 + 3 * 4 % 5-ро қадам ба қадам ҳисоб кунед. Қадамҳоро ба тартиби иҷро гузоред.
Барои ин сатр навишта шудааст: S = 3.14 * r ^ 2;. Хато дар чист?
Natijai taqsim: 2 2.75
Baqia: 3
010
1
0
b1 = 11
b2 = 10
11 11
b1 = 9
b2 = 10
9 9
4 1024
-3 -2
3.5 7
0 3
inf
0.523599
0.5
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int x = 11, y = 4;
float z = 4;
cout << "Natijai taqsim: " << x / y
<< "\t" << x / z << "\n";
cout << "Baqia: " << x % y << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int A = 1, B = 0;
cout << (A && B) << (A || B) << !A;
cout << "\n";
cout << (!(A != B) == (A == B));
cout << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int x = 0, y = 5;
int r = (x != 0 && y / x > 1);
cout << r << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int a1 = 10, a2 = 10;
int b1 = ++a1; // префикс
cout << "b1 = " << b1 << "\n";
int b2 = a2++; // постфикс
cout << "b2 = " << b2 << "\n";
cout << a1 << " " << a2 << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
using namespace std;
int main() {
int a1 = 10, a2 = 10;
int b1 = --a1; // префикс
cout << "b1 = " << b1 << "\n";
int b2 = a2--; // постфикс
cout << "b2 = " << b2 << "\n";
cout << a1 << " " << a2 << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
#include <math.h>
using namespace std;
int main() {
cout << sqrt(16) << " ";
cout << pow(2, 10);
cout << "\n";
cout << floor(-2.5) << " ";
cout << ceil(-2.5);
cout << "\n";
cout << fabs(-3.5) << " " << abs(-7);
cout << "\n";
cout << log(1) << " " << log10(1000);
cout << "\n";
cout << pow(2, 2009) << "\n";
return 0;
}
#include <iostream>
#include <math.h>
using namespace std;
int main() {
double pi = acos(-1.0);
double deg = 30;
double rad = deg * pi / 180;
cout << rad << "\n";
cout << sin(rad) << "\n";
return 0;
}
int A = 1, B = 0;
cout << (A && B) << (A || B);
int a = 5;
int b = a++;
cout << a << " " << b;