Забони C ва UNIX
C (хонед: «Си») – забони барномасозии маъмул аст. Таърихи он бо таърихи системаи амалиётии UNIX пайваст аст, зеро UNIX асосан бо забони C навишта шудааст.
Забони C соли 1972 аз тарафи барномасози амрикоӣ Деннис Ритчи барои компютери PDP-11 сохта шуд. Аз забони Ассемблер он воситаҳои самараноктарини кор бо хотираи компютерро мерос гирифт. Барои ҳамин барои аксари барномаҳо ба Ассемблер ниёз намемонад. Танҳо дар кори хеле махсус (масалан, барои микроконтроллерҳо) он то ҳол истифода мешавад.
Чаро забон «C» ном дорад? Дар солҳои 1970-ум забонҳоро бо ҳарфҳои алифбои лотинӣ ном мегузоштанд. Ҳангоми коркарди UNIX барои компютери PDP-7 барномасози дигари амрикоӣ Кен Томпсон забони B-ро эҷод кард. Забони навбатӣ ҳарфи навбатии алифборо гирифт: C («Си») – ҳарфи сеюми алифбои лотинӣ.
Барномасозии сохторӣ
Забони C дар натиҷаи кӯшиши инқилобӣ дар эҷоди барномасозии сохторӣ пайдо шуд. Он дар солҳои 1960-ум оғоз ёфта буд.
То пайдоиши забонҳои сохторӣ забонҳои ғайрисохторӣ истифода мешуданд. Дар онҳо барнома аз гузаришҳои зиёд байни сатрҳо иборат буд. Барномаи калонро хондан, фаҳмидан ва пайдарпайии амалҳоро пайгирӣ кардан хеле душвор буд – ҳамон вазъияте, ки дар боло тасвир шуд.
Забонҳои сохторӣ ин мушкилиро бо воситаҳои хуби идоракунӣ ҳал мекунанд, махсусан бо зербарномаҳо ва тағйирёбандаҳои локалӣ (маҳаллӣ). Барномаи калонро ба порчаҳои хурд тақсим мекунанд ва ҳар порча танҳо ҷузъиёти худро медонад. Барои ҳамин навиштани барномаҳои калон хеле осон шуд. Соли 1980 забони C дар байни забонҳои сохторӣ, аз ҷумла Паскал, яке аз беҳтаринҳо шинохта шуд.
Барномасозии объектгаро
Охири солҳои 1970-ум маълум шуд, ки танҳо усулҳои барномасозии сохторӣ ба мушкилоти нави барномасозӣ ҷавоб намедиҳанд. Барои ҳал кардани онҳо технологияи нав эҷод шуд – барномасозии объектгаро (ОО). Дар он барнома аз объектҳо сохта мешавад: ҳар объект маълумот ва амалҳои худро якҷоя дорад.
Забони C воситаҳои барномасозии объектгароро надошт. Барои ҳамин ба такмили минбаъдаи он эҳтиёҷ пайдо шуд. Натиҷаи он забони C++ буд.
Забони C++
C++ (хонед: «Си-плюс-плюс») соли 1979 аз тарафи Бярн Страуструп дар озмоишгоҳи илмӣ-таҳқиқотии ширкати Bell Telephone Laboratories дар шаҳри Мэрри-Хилл (иёлати Ню-Ҷерсии ИМА) эҷод шудааст. Аввал он «C бо синфҳо» ном дошт; номи C++ соли 1983 пайдо шуд. Нишони ++ дар худи C маънои «якто илова кун»-ро дорад, яъне C++ – «C, ки як қадам пеш рафтааст». Бо ин амал дар Дарси 4 шинос мешавед.
C++ намунаи объектгарои забони C аст ва ҳамаи хосиятҳо ва воситаҳои хуби онро мерос гирифтааст. Принсипи асосии C низ дар он мемонад: ба натиҷаи кори барнома на танҳо забон, балки барномасоз низ масъул аст.
