1 соат
Давра бо радиуси ва маркази додашудааст. Хати рости -ро дар ҳамворӣ мегирем ва аз ба он перпендикуляри -ро мефарорем. Дарозии — масофаи маркази давра то хати рост. Се ҳолат мумкин аст (расми 1).
| Масофа | Нуқтаҳои умумӣ | Хати рост |
|---|---|---|
| нест | набуранда | |
| як | расанда | |
| ду | буранда |
Дар ин ҷадвал — масофаи маркази давра то хати рост. Ҳар нуқтаи дигари -и расанда аз дуртар аз аст: — гипотенузаи секунҷаи росткунҷаи , пас ва берун аз давра мехобад. Аз ин рӯ расанда бо давра фақат як нуқтаи умумӣ дорад. Хулоса: расанда ба радиуси ба нуқтаи расиш гузаронидашуда перпендикуляр аст.
Худатон санҷед: хатро ҳаракат диҳед ва нуқтаро ба давра гузоред.
Давра ҳамвориро ба ду соҳа ҷудо мекунад: соҳаи дохилӣ ва соҳаи берунӣ (расми 2).
Нуқтаҳо нисбат ба давра се хел ҷойгир мешаванд. Радиуси давраро меноманд.
Мисоли 1. Радиуси давра см аст. Нуқтаҳои дар масофаи см, см, см аз маркази давраанд. Онҳо нисбат ба давра чӣ тавр ҷойгиранд?
Ҳал. — нуқтаи дар дохили давра. — нуқтаи дар давра. — нуқтаи берун аз давра.
Мисоли 2. Радиуси давра см аст. Хати рост аз маркази давра дар масофаи см мегузарад. Ин хат чӣ гуна хат аст?
Ҳал. Масофа ба радиус баробар аст: см. Пас хат давраро дар як нуқта мебурад, яъне расанда аст.
Дар синф
1. Радиуси давра см аст. Ин давраро кашед ( — маркази давра). Агар см; см; см; см бошад, нуқтаи дар куҷо мехобад?
2. — маркази давра ва см аст. Агар нуқтаи шарти -ро иҷро кунад, вай дар кадом шакли геометрӣ мехобад?
3. Нуқтаи дар хати рости хобидааст, — маркази давраи радиусаш см. Бигзор бошад ва: а) см; б) см; в) см. Дар кадом ҳолат хати рости давраро мебурад?
4. Ҳолатҳои ҷойгиршавии хати рост ва давраро тасвир кунед, агар см ва масофаҳои маркази давра то хати рост : а) см; б) см; в) см бошад.
Дар хона
5. Агар бошад, чанд давраи марказаш ва аз нуқтаҳои ва гузаранда сохтан мумкин аст?
6. Давраи марказаш ва радиусаш см-ро кашед. Порчаҳои см, см, см-ро созед. Нуқтаҳои нисбат ба давра чӣ тавр ҷойгир мешаванд?
7. Дар давра нуқтаи -ро интихоб кунед. Аз ин нуқта радиуси ва расандаи -ро созед. Кунҷи байни радиус ва расандаро бо кунҷченкунак чен кунед.
Машқҳои 5, 6 ва 7. Дар дафтари хотира ҷадвали «масофа — нуқтаҳои умумӣ — хат»-ро нависед.
Расандаи давра — хати росте, ки аз нӯги радиус мегузарад ва ба ин радиус перпендикуляр аст. Нӯги радиус нуқтаи расиш ном дорад.
Бурандаи давра — хати росте, ки бо давра ду нуқтаи умумӣ дорад.
Доира — қисми ҳамворӣ, ки бо давра маҳдуд аст.
Хати рост нисбат ба давра чанд хел ҷойгир шуда метавонад? Чӣ тавр аз рӯйи масофа донистан мумкин аст, ки хат расанда аст?
Радиуси давра см аст, масофаи маркази давра то хати рост см. Ин хати рост чӣ гуна аст?
Радиуси давра см, см. Нуқтаи нисбат ба давра чӣ тавр ҷойгир аст?