ҳамон як соат (саҳифаи 2/2)
Ин давоми саҳифаи якум аст: дар он бо гунё ва транспортир кунҷҳоро сохтем ва чен кардем.
Мисол. Соати 4:30. Ақрабаки дақиқа дар рақами 6 аст: (аз рақами 12). Ақрабаки соат аз рақами 12 то тоб хӯрдааст. Кунҷи байни онҳо:
Дар машқи интерактивӣ соатро гузоред ва кунҷи байни ақрабакҳоро бинед.
Ба вазъият бармегардем. Дар 3:00 ақрабакҳо кунҷи рост месозанд: Нигина дуруст мегӯяд. Дар 3:15 ақрабаки калон дар 3 аст ( вале ақрабаки хурд аз 3 гузашта, тоб хӯрдааст. Кунҷ аст, на ва на
Барои ҳама
Барои онҳое, ки мехоҳанд масъалаи мураккабтар ҳал намоянд
1. Варақи квадратшаклро гирифта, онро ду бор пайиҳам тавре қат намоед, ки ду кунҷи росташ ҳамҷоя бошанд. Вақте варақро мекушоед, мебинед, ки дар ҷойҳои қатшавӣ 4 кунҷи рост ҳосил шудааст. Ҳар яке аз ин кунҷҳои рост ба нисфи кунҷи кушод баробар аст.
2. Бо гунё кунҷи рост созед. Боз кунҷи рости дигареро созед, ки бо кунҷи сохтаатон як тарафи умумӣ дошта, қуллаҳояшон дар як нуқта ҷойгир бошанд. Оё бо ин амал кунҷи кушод ҳосил кардан мумкин аст?
3. Агар соат 18:30 бошад, кунҷи байни ақрабакҳои соат ба чанд градус баробар аст? Агар соат 21:00 бошад-чӣ?
4. Агар соат расо 16:00 бошад, кунҷи байни ақрабакҳои соат чанд градус аст?
5. Бо гунё ду хатти ростеро тасвир кунед, ки ҳангоми ҳамдигарро буридан кунҷҳои рост ташкил диҳанд. Онҳо ҳамвориро ба чанд ҳисса ҷудо мекунанд? Дар расм чандто кунҷи кушод ҳосил шудааст?
6. Кунҷҳои бузургиашон а) 45°; б) 60°; в) 75°; г) 135°-ро бо транспортир ва хаткашак созед.
7. Яке аз кунҷҳое, ки дар натиҷаи бурида шудани ду хатти рост ҳосил шудаанд, ба 55° баробар аст. Кунҷҳои боқимондаро ёбед.
8. Кунҷеро созед, ки он ба: а) чоряки кунҷи кушод; б) ҳаштяки кунҷи кушод; в) сеяки кунҷи рост; г) нисфи кунҷи рост баробар бошад.
9. Дар дафтар секунҷа кашед, ҳар се кунҷи онро чен кунед ва нишон диҳед, ки суммаи ин кунҷҳо ба 180° баробар аст. (Хатои ченкунӣ 1°–2° мумкин аст.)
10. Дар дафтар чоркунҷа кашед, ҳар чор кунҷи онро чен кунед ва нишон диҳед, ки суммаи ин кунҷҳо ба 360° баробар аст.
11. Доираи радиусаш 1,5 см-ро тасвир кунед. Онро ба ҳашт ҳиссаи баробар ҷудо кунед. Аз ҳашт се ҳиссаи онро ранг кунед.
12. Квадрати тарафаш 16 мм-ро тасвир кунед. Периметр ва масоҳати онро ҳисоб кунед.
13. Росткунҷаи ABCD ба ду квадрати баробар ҷудо карда шудааст. Суммаи дарозиҳои ҳамаи тарафҳои ин ду квадрат 14 см аст. Дарозии тарафҳои росткунҷаро ёбед.
14. Бо гунё квадрати тарафаш 4 см-ро созед.
15. Бо гунё росткунҷаи тарафҳояш 2 см ва 3 см-ро созед. Периметр ва масоҳати ин росткунҷа ба чанд баробар аст?
16. Кунҷ чанд градус аст, агар он ба: а) 20 %-и 180°; б) 25 %-и 60°; в) 45 %-и кунҷи пурра; г) ҳаштяки кунҷи кушод баробар бошад?
17. Ақрабакҳои соат кадом кунҷҳоро ташкил медиҳанд, агар ҳоло соат расо: а) 3; б) 5; в) 10; г) 11; ғ) 12 бошад?
18. Агар ҳоло соат: а) 2:30; б) 3:15; в) 5:45; г) 18:05 бошад, кунҷи байни ақрабакҳо ба чанд градус баробар аст?
19. Кунҷи бузургиаш 120°-ро созед ва онро ба се ҳиссаи баробар ҷудо кунед.
20. Дар секунҷа яке аз кунҷҳо 65° ва кунҷи дуюм 70° аст. Кунҷи сеюм аз чанд градус иборат аст?
21. Бо транспортир ва хаткашак ду кунҷи тез ва ду кунҷи кунд созед. Суммаи бузургиҳои ин кунҷҳоро муайян кунед.
22. Нури OC дар дохили кунҷи AOB ҷойгир аст. ∠AOC = 33° ва ∠COB = 67°. Бузургии кунҷи AOB-ро ёбед.
23. Нурҳои OC ва OP дар дохили кунҷи рости AOB ҷойгиранд. Агар ∠AOP = 30° ва ∠COB = 45° бошад, бузургии кунҷи POC чанд градус аст?
Тамоми давраи сиферблат 360° аст. Ақрабаки дақиқа дар 60 дақиқа 360°, яъне дар 1 дақиқа тоб мехӯрад. Ақрабаки соат дар 12 соат 360°, яъне дар 1 соат ва дар 1 дақиқа тоб мехӯрад.
Чаро дар соати 3:15 ақрабакҳо кунҷи 0° намесозанд?
Худро арзёбӣ кунед (✓ ё ✗):