Дарси 19. Мафҳумҳои асосии MS Word - Технологияи иттилоотӣ — синфи 7
Боби 4Технологияи коркарди иттилооти матнӣ
Дарси 19. Мафҳумҳои асосии MS Word
1 соат
Назария
Дарси 3 аз 11
Хониш: 12 дақиқа
Саволҳо: 7
Барои кор бо Word чор мафҳумро донистан лозим аст: саҳифаи чопӣ ва интихобҳои он; сархат ва нишондодҳои он; ҳуруф ва нишондодҳои он; форматбандии аломатҳо ва сархатҳо.
Саҳифаи чопӣ
Саҳифаи чопии компютерӣ ба варақи коғаз монанд аст, ки матни санад дар он чоп мешавад. Интихобҳои он:
Ёдрас мешавем: 10 мм = 1 см, 1 дюйм = 2,54 см = 25,4 мм. Ҳошияҳо қисмҳои коғазанд, ки дар онҳо матн чоп намешавад. Онҳоро одатан бо мм ё см чен мекунанд.
Сархат
Таърифи забонӣ: сархат як ё якчанд сатри ба ҳам алоқаманди матн аст, ки як фикри томро ифода мекунад. Матни санад аз маҷмуи сархатҳо иборат аст.
Ҳуруф (шрифт, font) – тарзи навишти аломатҳои алифбои як забон. Word имкон медиҳад, ки матн бо ҳуруфи гуногун ва андозаи тағйирёбанда навишта шавад: Times New Roman, Arial ва ғайра.
Яке аз нишондодҳои асосии ҳуруф – баландии он (кегл). Он аз рӯйи баландии ҳарфҳои хурд муайян мешавад ва мисли фосилаи байнисатрӣ бо пункт чен мекунанд. Дар нашрияҳо ҳарфҳои 8, 10, 12, 14, 16 пунктӣ маъмуланд.
Форматбандии аломат ва сархат
Ҳангоми форматбандӣ мазмуни матн тағйир намеёбад, танҳо намуди зоҳирӣ иваз мешавад. Масалан, калимаи «Тоҷик»-ро бо чор тарз менависем: ТОҶИК, Тоҷик, Тоҷик, Тоҷик – ҳарфҳо як хеланд, шакл фарқ мекунад.
пункт, дюйм, миллиметр ва фосиларо ба ҳамдигар мегардонед;
ҳуруф ва гарнитурро фарқ мекунед ва форматбандии аломат ва сархатро муқоиса мекунед.
Такрор (2 дақиқа)
Ҳафт ҷузъи равзанаи Word-ро номбар кунед.
Менюи Word чанд банди доимӣ дорад?
Лавҳаи ҳолатнамо чиро нишон медиҳад?
Вазъият барои андешаронӣ
Ду нафар як матнро чоп карданд. Яке саҳифаро пурра пур кард, дигаре аз ҳар тараф ҳошияи холӣ гузошт. Кадомаш хубтар аст ва чаро? Аз кадом тараф бояд ҳошияи калонтар бошад, агар варақҳоро дӯхта китоб кунем?
Саҳифаи чопӣ: бар, баландӣ ва чор ҳошия; сархат дар байни ҳошияҳои чап ва рост.
Қолабҳои A0–A5 ба ҳам дохил мешаванд: ҳар яке нисфи қолаби пеш аз худ аст; андозаҳо ба миқёс.
Дар Word
Дар Word сархат – ҳар порчаи матн, ки бо пахши тугмаи Enter ба охир мерасад. Агар Enter-ро чанд маротиба пай дар пай пахш кунед, чанд сархат (аслан сатрҳои холӣ) ҳосил мешавад. Матнро ба сатрҳо Word худаш тақсим мекунад.
Имрӯз
Дар версияҳои нави Windows ва Word ҳуруфҳои маъмул (Times New Roman, Arial, Calibri) ҳарфҳои тоҷикии ғ, ӣ, қ, ӯ, ҳ, ҷ-ро доранд; сафҳакалиди тоҷикӣ низ дар Windows ҳаст. Ҳуруфҳои иловагии «Tj», ки пештар лозим буданд, ҳоло зарур нестанд.
Гарнитури ҳуруф: як калима бо панҷ намуди зуҳур.
Ҳисоб ва санҷиш дар Word
Дар дафтар 24 пунктро ба миллиметр, дюйм ва фосила гардонед: 24⋅25,4/72≈8,47 мм.
Ҳамин тавр 36, 48, 72 ва 100 пунктро ҳисоб кунед ва санҷед: 72 пункт бояд ба 1 дюйм баробар шавад.
Word-ро кушоед, санади навро интихоб кунед ва андозаи саҳифа ва чор ҳошияро ёбед (банди «Нишонагузори саҳифа»).