Касрҳои баробар ва таносуб
Мисол. — таносуб аст, чунки Узвҳои он: 2, 3, 4 ва 6.
5. Муносибати байни бузургиҳо
5.2 · 2/5. Таносуб
1 соат
- Назария
- Дарси 7 аз 21
- Хониш: 7 дақиқа
- Саволҳо: 5
1 соат
Мисол. — таносуб аст, чунки Узвҳои он: 2, 3, 4 ва 6.
Агар яке аз узвҳои таносуб маълум набошад, онро бо баробар будани нисбатҳо ёфтан мумкин аст. Инро дар дарси оянда меомӯзем.
1. Бо истифода аз касрҳои баробар муайян кунед, ки оё нисбатҳои зерин таносуб ҳосил мекунанд. Ҷавобро шарҳ диҳед.
Намуна: ҳа, чунки аз баробар будани касрҳо бармеояд, ки ва онҳо байни ҳам баробаранд.
2. Аз се нисбати додашуда ду нисбати баробарро интихоб кунед ва таносуб нависед:
Ба Мисоли 1 баргардед (6 секунҷа ва 9 квадрат).
Касрҳои баробаранд ва муносибати байни онҳо нигоҳ дошта мешавад, новобаста аз он ки сурат ва махраҷ ба як адади ғайрисифр зарб ё тақсим шудаанд.
Чаро нисбатҳои ва баробаранд? Сурат ва махраҷи касри якумро ба … зарб кунем, касри дуюм ҳосил мешавад.
Ба 2: Ҳамин тавр — зарб ба 3.
Баробарии ду нисбатро таносуб меноманд.
Агар ё бошад, ва узвҳои таносуб ном доранд.
Ҷадвалро дар дафтари худ пур кунед. Дар ҳар сутун шумораи секунҷа ва квадратҳои нақши наққошро мебинед.
| 1 | 2 | 3 | |
|---|---|---|---|
| Секунҷа | 6 | 2 | … |
| Квадрат | 9 | … | 18 |
| Нисбат | |||
| Ҳамагӣ | 15 | 5 | 30 |
Дар ҷуфти ин ададҳо чиро мушоҳида кардед? Масалан, ва
Сутуни 2: квадратҳо нисбат Сутуни 3: секунҷаҳо нисбат
Барои муайян кардани он, ки ду нисбат таносуб ҳосил мекунанд ё не, касрҳои баробарро истифода мебарем. Нисбатҳо баробаранд, агар сурати дуюм аз сурати якум ва махраҷи дуюм аз махраҷи якум бо як ва ҳамон маротиба калон (ё хурд) бошанд.
Мисол: — ҳа, чунки ва Ва — не, чунки вале
Таносуб чист? Бо мисоли худ нишон диҳед, ки ду нисбат таносуб ҳосил мекунанд.
Дар ҷадвали нақш: секунҷа 4, ҳамагӣ 14 тахтача. Нисбати секунҷа ба квадрат бошад, чанд квадрат дорад?
Кадом нисбат ба баробар аст ва бо он таносуб месозад?
Ҳар се нисбат байни ҳам баробаранд: Масалан,