1 соат
Дар дарси 5.1 · 1/5 дастаи гул аз 2 садбарги зард ва 1 садбарги сурх иборат буд. Акнун миқдори гулҳоро тағйир медиҳем ва мебинем, ки нисбат чӣ мешавад.
Дастаҳои гулро дар як ҷадвал мегузорем:
| Даста | Зард : сурх | Ҳамагӣ |
|---|---|---|
| аввал | 3 гул | |
| 2 маротиба зиёд | 6 гул | |
| 6 маротиба зиёд |
| 18 гул |
| аз сеюм 2 маротиба кам | 9 гул |
Ҳар дафъа зард 2 маротиба зиёдтар аз сурх аст: Бо тағйир ёфтани шумораи гулҳо нисбат ҳамон монд. Худатон санҷед:
Мисол. -ро ихтисор мекунем. Ҳар ду адад ба 15 тақсим мешаванд:
1. Бо зарб кардани ҳар ду узв ба як адад барои ҳар як нисбат ҳадди ақал се нисбати баробар нависед:
2. Бо тақсим кардани ҳар ду узв ба як адад нисбатҳои баробар нависед:
Дар дастаи гул 2 садбарги зард ва 1 садбарги сурх аст.
Мисоли 2. Барои ороиши дастаи гул 4 садбарги зард ва 2 садбарги сурх гирифтанд. Муносибати онҳоро тавсиф кунед.
Дар дафтари худ ҷойҳои холиро пур кунед:
Диаграммаи доиравиро ба ҳиссаҳои баробар тақсим карда, садбаргҳои зардро зард ва сурхро сурх ранг кунед. Чаро диаграмма ба шаш ҳисса ҷудо шудааст?
4 аз 6; 4 ба 2; 6 гул. Диаграмма ба 6 ҳисса ҷудо мешавад, чунки дар даста ҳамагӣ 6 гул ҳаст.
Мисоли 3. Барои ороиш миқдори гулҳоро дар даста се маротиба зиёд карданд: акнун дар даста 12 садбарги зард ва 6 садбарги сурх аст.
Ҷойҳои холиро пур кунед ва диаграммаи доиравиро (ин дафъа ба ҳиссаҳои баробар) ранг кунед:
Чаро диаграмма ба 18 ҳисса ҷудо мешавад? Баъд пас аз ороиш гулҳоро ду маротиба кам карданд — 6 садбарги зард ва 3 садбарги сурх монд. Ҳамон саволҳоро барои ин даста ҷавоб диҳед.
Се маротиба зиёд: 12 аз 18; 12 ба 6; 18 гул. Диаграмма ба 18 ҳисса ҷудо мешавад, чунки гулҳо 18-то.
Ду маротиба кам: 6 аз 9; 6 ба 3; 9 гул.
Агар ҳар ду бузургии нисбатро ба як адади ғайрисифр зарб кунем ё тақсим кунем, нисбат тағйир намеёбад. Чунин нисбатҳо баробаранд:
Ба ҳар ду бузургӣ як адад илова кардан нисбатро нигоҳ намедорад: вале ва Танҳо зарб ва тақсим кор мекунанд.
Бо кадом амалҳо нисбатро нигоҳ медорем ва бо кадом амал не? Барои ҳар кадом мисол биёред.
Агар ба ҳар ду бузургии нисбати адади 3-ро илова кунем, нисбат тағйир намеёбад.
Кадом нисбатҳо ба баробаранд? (Ҳамаи дурустҳоро интихоб кунед.)
Нисбати -ро то ҳадди имкон ихтисор кунед.
Нисбатро бо тақсим кардани ҳар ду узв ба як адад ихтисор мекунанд.