Ҷадвали маъмул ва ҷадвали электронӣ
Ҷадвал маҷмӯи сатрҳо ва сутунҳои ба ҳам алоқаманд аст; дар буриши онҳо катакҳо ҳосил мешаванд. Вазифаи асосии ҷадвал – тасвир ва коркарди ададҳо.
Ҷадвалҳои маъмул (дар коғаз) ҳама ҷо ҳастанд: феҳристи баҳоҳои хонандагон, маоши кормандон, тақвими сол, ҷадвали дарсӣ, рӯйхати чорабиниҳо бо вақт ва ҷой. Баъдтар одамон ба ҷадвал аз ададу матн ғайр формула, расм, график ва ҳатто садо ҷой доданд. Бо пайдоиши компютер мазмуни ҷадвал сифатан тағйир ёфт.
- Ҳисобкунӣ. Дар ҷадвали маъмул – бо дасти худ ё бо калкулятор; дар электронӣ – худкор, аз рӯи формула.
- Тағйири адад. Дар ҷадвали маъмул натиҷаро аз нав ҳисоб кардан лозим аст; дар электронӣ натиҷаҳо худ нав мешаванд.
- Иттилоот. Дар ҷадвали маъмул асосан матн ва адад; дар электронӣ адад, матн, формула, диаграмма, расм.
Барномаи махсус, ки бо ҷадвали электронӣ кор мекунад, протсессори ҷадвалӣ ном дорад. Ҷадвал – он чизе, ки шумо месозед; протсессори ҷадвалӣ – барномае, ки бо он месозед.
Иқтисоддонҳо, менеҷерҳо, математикҳо, муҳандисон ва омӯзгорон ҷадвалҳоро истифода мебаранд. Функсияҳои дарунсохти онҳо ба масъалаҳои иқтисодӣ, математикӣ, оморӣ ва ҳуҷҷатгузорӣ мувофиқ карда шудаанд.
Протсессорҳои ҷадвалии маъмул:
- Microsoft Excel (аз Microsoft Office; пулакӣ);
- LibreOffice Calc (озод ва ройгон; барои Windows, Linux ва macOS);
- Google Sheets (дар браузер, бо аккаунти Google).
Азбаски сохт ва тарзи кори ҳамаи онҳо монанд аст, мо принсипҳои умумиро меомӯзем ва мисолҳоро бо Excel менависем.
Китоб, варақ, катак
Ҷадвали электронӣ ба истифодабаранда ҳисобкуниро дар намуди китоби корӣ медиҳад.
- Китоби корӣ аз варақҳои номдор иборат аст; ин як парванда дар компютер аст.
- Варақи корӣ – як ҷадвал; аз катакҳо иборат аст.
- Сутунҳо бо ҳарфҳои лотинӣ ном доранд: A, B, …, Z, AA, AB, …
- Сатрҳо бо ададҳо рақам шудаанд: 1, 2, 3, …
- Катак – буриши сутун ва сатр. Суроғаи он аз номи сутун ва рақами сатр иборат аст: A1, D55.
Пеш аз ворид кардани маълумот катакро фаъол кунед: онро бо тугмаи чапи муш (ё бо ангушт) пахш кунед. Катаки фаъол бо чорчӯбаи ғафс иҳота мешавад; дар кунҷи поёнии росташ квадрати хурд (маркер) ҳаст.
Сатри формулаҳо
Маълумотро ба худи катак ё ба сатри формулаҳо дар боло ворид мекунанд. Он се қисм дорад:
- майдони ном (аз чап) – суроғаи катаки фаъолро нишон медиҳад (дар расм C2); дар он суроға ё диапазонро навишта, ба он ҷо рафтан мумкин аст;
