Аз ҷомеаи кишоварзӣ ба саноатӣ
Акнун нишонаҳои давраҳои саноатӣ ва иттилоотиро дида мебароем ва меомӯзем, ки як ҳолат чӣ тавр ба ҳолати дигар мегузарад.
Ҷомеаи саноатӣ пеш аз ҳама ба рушди саноат, такмили воситаҳои истеҳсолот, тақвияти системаи захирасозӣ ва назорати сармоя равона шудааст. Он бар ивази ҷомеаи кишоварзӣ омадааст. Дар ҷомеаи кишоварзӣ омили ҳалкунанда хоҷагии деҳот буд – яъне системаи истифодаи замин ва заминдорӣ.
Гузариш аз ҷомеаи кишоварзӣ ба саноатӣ хеле босуръат, қариб якбора дар бисёр мамлакатҳо рӯй дод. Ин гузариш бо инқилоби дуюми саноатӣ вобаста аст; натиҷаҳои он махсусан дар мобайни асри XX ошкор буданд.
Инқилоби дуюми саноатӣ
Дар омодасозии ин инқилоб илмҳои дақиқи охири асри XIX ва ибтидои асри XX нақши ҳалкунанда бозиданд. Ибтидои онро одатан ба ихтирои электрон, радий, табдилдиҳии ҷузъҳои химиявӣ, кашфи назарияи нисбият ва механикаи квантӣ нисбат медиҳанд.
Ихтирои барқ ва радио ба рушди саноат таъсири бузурги амалӣ расонд. Инқилоби дуюми саноатиро инқилоби илмӣ-техникӣ низ меноманд: он пойгоҳи техникӣ ва технологияи истеҳсолро пурра аз нав сохт. Ин раванд зуд ба соҳаҳои дигар – хоҷагии қишлоқ, нақлиёт, алоқа, тиб, маориф, маишат паҳн шуд.
Саноат чист?
Барои тасаввури пурра дар бораи ҷомеаи саноатӣ бояд донист, ки саноат чист, ба одамон чӣ медиҳад ва чиро истифода мебарад. Саноатро одатан ба ду соҳа тақсим мекунанд.
| Соҳа | Вазифаи он |
|---|---|
| Саноати истихроҷ | Инсониятро бо ашёи хоми зарурӣ таъмин мекунад: маъдан, нафт, ангишт ва монанди инҳо аз замин гирифта мешавад. |
| Саноати маснуотбарор | Аз ашёи хом воситаҳои истеҳсолот (дастгоҳҳо, мошинҳо) ва молҳои истеъмолӣ (либос, мебел, яхдон ва ғайра) месозад. |
Раванди инноватсионӣ
Дар ҷомеаи саноатӣ ҳамин раванд нақши марказиро мебозад: ихтироъ танҳо ҳамон гоҳ фоида медиҳад, ки ба истеҳсолот ворид шавад.
