1 соат
Ифодаи мантиқӣ аз ифодаҳои нисбӣ ва операторҳои мантиқӣ сохта мешавад; қимати он – True ё False. Дар Python се оператори мантиқӣ ҳаст: or («ё»), and («ва»), not («не»). Ҷадвали ҳаққоният барои ду ифодаи нисбии X ва Y:
| X | Y | not X | not Y |
|---|---|---|---|
| True | False | False | True |
| False | True | True | False |
| True | True | False | False |
| False | False | True | True |
| X | Y | X and Y |
|---|
| X or Y |
|---|
| True | False | False | True |
| False | True | False | True |
| True | True | True | True |
| False | False | False | False |
Худатон ҷадвалҳоро пур кунед (Python-реҷа: True/False):
Авлавият. Агар якчанд оператор бошад, аввал not, баъд and, баъд or иҷро мешавад (дар ҳар сатҳ аз чап ба рост); қавсҳо тартибро тағйир медиҳанд.
Натиҷа:
Дар сатри 1 False and False аввал ҳисоб мешавад; дар сатри 2 қавс or-ро аввал мегузаронад – натиҷа дигар мешавад.
Қадам ба қадам:
and ва or қимати операндро бармегардонандДар Python None, 0, 0.0, '', [], () ва {} ҳамчун False ҳисоб мешаванд; ҳама чизи дигар (ҳар адади ғайрисифр, сатри ғайрихолӣ…) – ҳамчун True:
| Қимат | Ифода | Натиҷа |
|---|---|---|
| ҳеҷ чиз | bool(None) | False |
| сифр | bool(0) | False |
| сифри ҳақиқӣ | bool(0.0) | False |
| сатри холӣ | bool('') | False |
| рӯйхати холӣ | bool([]) | False |
| қатори холӣ | bool(()) | False |
| луғати холӣ | bool({}) | False |
| адади ғайрисифр | bool(5) | True |
| адади манфӣ | bool(-3) | True |
| сатри ғайрихолӣ | bool('a') | True |
| рӯйхати ғайрихолӣ | bool([0]) | True |
Аз ин рӯ and ва or на ҳамеша True/False, балки яке аз операндҳоро медиҳанд: x and y – агар x дурӯғ бошад, x, вагарна y; x or y – агар x рост бошад, x, вагарна y.
Мисоли 1. and дар реҷаи >>> бо сатрҳо:
a and b – 'b' (ҳар ду рост, натиҷа – охирини); '' and b – '' (чап дурӯғ, ҳамон мемонад); a and b and c – 'c'. Ҳамин тавр or:
| Оператор | Ифода | Натиҷа |
|---|---|---|
| and | 'a' and 'b' | 'b' |
| and | '' and 'b' | '' |
| and | 0 and 5 | 0 |
| and | 3 and 5 | 5 |
| or | '' or 'x' | 'x' |
| or | 0 or 5 | 5 |
| or | 3 or 5 | 3 |
| or | 0 or '' | '' |
Мисоли 2. and барои 7 > 7, 2 > -1 ва x > 0, y > 0:
Натиҷа:
Дар якум 7 > 7 – False, пас and – False. Дар дуюм ҳар ду True.
Мисоли 3. or барои 5 > 7, 2 < 3 ва 12 > 15, 20 < 15:
Натиҷа:
Дар якум 5 > 7 – False, 2 < 3 – True: or – True. Дар дуюм ҳар ду False.
Мисоли 4. 6 > 6 or 2 > -1 дар реҷаи >>>:
Чаро True? 6 > 6 – False, вале 2 > -1 – True; аз ду ақалан яке рост аст.
Мисоли 5. not барои адади 5:
5 ғайрисифр аст, пас True; not True – False.
Мисоли 6. not (a == 3 or a == 4) барои a = 37:
Натиҷа:
a == 3 ва a == 4 – ҳар ду False, or – False, not – True.
1. Дар Python ифодаҳои мантиқӣ чӣ тавр сохта мешаванд?
2. Қимати ифодаи мантиқӣ чӣ аст?
3. Дар Python кадом операторҳои мантиқӣ истифода мешаванд?
4. Оё шумо тарзи иҷрои операторҳои мантиқии дар ҷадвали ҳаққоният овардашударо шарҳ дода метавонед?
5. Дар иҷрои операторҳои мантиқии and, or ва not авлавият чӣ тавр муқаррар шудааст?
6. Тарзи иҷрои оператори мантиқии and чӣ гуна аст? Аз операторҳои мантиқии or ва not чӣ?
7. Мавзӯъро бодиққат хонда, таҳлил кунед ва барномаҳои овардашударо дар компютер иҷро кунед.
not, and, or; авлавият: not → and → or; қавс тартибро иваз мекунад.False барои None, 0, '', [], (), {}; ҳама чизи дигар – True.x and y ва x or y яке аз операндҳоро бармегардонанд.not (A or B) ≡ (not A) and (not B).not, and, or) ва ҷадвали ҳаққонияти онҳоро медонед;not, баъд and, баъд or) дар ифода истифода мебаред;0, '', [], None дар шарт False-анд ва and/or яке аз операндҳоро бармегардонанд.print(5 > 3, 5 == 3)?x = 4, print(x != 4)?True False. 2. False. 3. n > 0 and n < 10.Дар мағоза: «Агар кортро доред ва рамзро медонед – харид мекунед». Ё: «Агар нақд доред ё корт – харид мекунед». Чӣ фарқ дорад «ва» аз «ё», ва кай ҳар кадом дуруст аст?
10 <= n and n <= 20. Масъалаи 2: кабисаи сол. Масъалаи 3: not (a == 3 or a == 4).Кадомашро аллакай метавонед ва кадомашро боз машқ мекунед?
and, or, not-ро медонам.'' ва 0 дар шарт False-анд.Нависед: not (a == 3 or a == 4)-ро бе not чӣ тавр менависед?
Чӣ чоп мешавад (се сатр)?
Кадом ифода ба not (a == 3 or a == 4) баробарқувва аст (қонуни де Морган)?
True
False
True
False
>>> a = 'a'
>>> b = 'b'
>>> c = 'c'
>>> a and b
'b'
>>> '' and b
''
>>> a and b and c
'c'
False
True
True
False
>>> a = 6 > 6 or 2 > -1
>>> print(a)
True
>>> a = 5
>>> z = not(a)
>>> print(z)
False
True
print(True or False and False)
print((True or False) and False)
print(not True or True)
print(not (True or True))
a = 7 > 7 and 2 > -1
print(a)
x = 10
y = 20
c = x > 0 and y > 0
print(c)
a = 5 > 7 or 2 < 3
print(a)
c = 12 > 15 or 20 < 15
print(c)
a = 37
y = not (a == 3 or a == 4)
print(y)
print(3 > 2 and 5 > 4)
print(3 > 2 and 5 < 4)
print(3 < 2 or 5 > 4)
print(not 5)
print(repr('' and 'b'))
print(True or False and False)