Дарси 29. Танзими MS PowerPoint - Технологияи иттилоотӣ — синфи 7
Танзим чист
Барномаҳои Windows ба корбар имкон медиҳанд, ки намуди равзанаҳоро мувофиқи табъи худ созад ва барои худ муҳити кории роҳат ба даст орад. Ба танзим овардани барнома маънои онро дорад, ки шакли зоҳирии равзана ва маҷмуи афзорҳои бандҳои менюи он тағйир дода мешаванд. Дар PowerPoint ин осон ва ҳатто қисман худкор аст.
Равзанаи «Интихобҳои PowerPoint»
Интихобҳои (параметрҳои) PowerPoint-ро аз банди Парванда ва зербанди Интихобҳо ба танзим меоранд: Парванда → Интихобҳо (Файл → Параметры). Равзанаи робитавии Интихобҳои PowerPoint (Параметры PowerPoint) мекушояд.
Равзана ду қисм дорад: номгӯи бандҳо (тарафи чап) ва интихобҳо ё афзорҳои танзимшавандаи банди интихобшуда (тарафи рост). Бандҳо инҳоянд:
Умумӣ (Общие) – муҳити умумии кор: минилавҳаи афзорҳо, азназаргузаронии динамикӣ, нақшаи рангии барнома;
Имлосанҷӣ (Правописание) – худбадалкунӣ, худтасҳеҳкунӣ, имлосанҷӣ, форматбандии матн, луғатҳо;
Сабткунӣ (Сохранение) – нигаҳдории рӯнамоҳо, сабти худкор, ҷузвдони сабти худкор;
Забон (Язык) – забони таҳрир, маълумотнома ва интерфейс;
Иловагӣ (Дополнительно) – тасҳеҳкунӣ, буридан, нусхагирӣ, ҷойгузин, сифати тасвир, экран, рӯнамои слайдҳо, чоп, овоз;
Танзими тасмаи афзорҳо (Настройка ленты) – афзорҳои тасма;
Лавҳаи дастрасии фаврӣ (Панель быстрого доступа) – афзорҳои лавҳаи фаврӣ;
Болосохт (Надстройка) – замимаҳои иловагии барнома;
Маркази идораи амният (Центр управления безопасностью) – танзимоти амнияти барнома.
Ҳангоми кушодани равзана ҳамеша банди Умумӣ кушода аст: он муҳити умумии корро ба танзим меорад. Масалан, бо он минилавҳаи афзорҳоро ҳангоми ҷудокунии матн намоён ё ноаён мекунанд, азназаргузаронии динамикиро фаъол ё ғайрифаъол мекунанд ва бо нақшаи рангии барнома ранги пойгоҳии равзанаро муайян мекунанд.
Имлосанҷӣ: худбадалкунӣ
Зербандҳои банди Имлосанҷӣ барои танзими худбадалкунӣ (иваз кардан), худтасҳеҳкунӣ, имлосанҷии худкор, форматбандии матн ва луғатҳо хизмат мекунанд. Худбадалкуниро бо Парванда → Интихобҳо → Параметрҳои худбадалкунӣ (Файл → Параметры → Параметры автозамены) кушоед: равзанаи дигаре пайдо мешавад, ки якчанд тугмаи қабатӣ дорад.
Тугмаи қабатии Худбадал (Автозамена) ба шумо имкон медиҳад:
тугмаҳои худбадалкуниро намоён ё ноаён кунед;
хатогиҳои тасодуфиро худкор ислоҳ кунед: масалан, ҳарфи якуми ҷумларо калон кунед, аз ду ҳарфи калони ибтидоии калима дуюмашро хурд кунед;
баъзе тугмаҳои ҳарфиро бо аломатҳои формулаҳои математикӣ вобаста кунед;
навбатӣ Дарси 30. Рӯнамосозӣ дар MS PowerPoint 1 соат
ибораҳои зуд-зуд такроршавандаро бо пайдарпайии ду-се аломат рамзбандӣ кунед: ҳангоми навиштани ин аломатҳо ибораи пурра худкор пайдо мешавад. Мисол: бо ҳарфҳои «ти» ибораи «технологияи иттилоотӣ»-ро рамзбандӣ мекунем. Агар аз сафҳакалид пайдарҳам ҳарфҳои т ва и ва баъд фосиларо навишт, дар ҷойи курсор худкор «технологияи иттилоотӣ» пайдо мешавад.
Сабткунӣ ва забон Хосиятҳои нигаҳдории рӯнамоҳоро бо банди Сабткунӣ (Сохранение) ба танзим меоранд. Дар ин банд интихобҳои нигаҳдории рӯнамо, таҳрири худмухтор ва якҷоякунии санадҳо ҳастанд. Яке аз интихобҳои муҳим – ҷузвдоне, ки рӯнамо пас аз муддати муайян дар он худкор сабт мешавад. Масалан, барои ҳифзи кори худ метавонед сабти худкорро ҳар 5 дақиқа дар ҷузвдони муайяншуда ба роҳ монед: агар компютер ногаҳон хомӯш шавад, кори охирини шумо гум намешавад.
Банди Забон (Язык) забони таҳрири рӯнамо, забони маълумотнома ва забони интерфейси барномаро муқаррар мекунад. Бо пайвандҳои Microsoft забонҳои дигарро ба барнома илова ё аз он ҳазф кардан мумкин аст.
Иловагӣ ва чоп Банди Иловагӣ (Дополнительно) параметрҳои тасҳеҳкунӣ, буридан, нусхагирӣ, ҷойгузин, сифати тасвир, андозагирӣ, экран, рӯнамои слайдҳо, чоп ва ҳамроҳкунии овозро дар бар мегирад.
Рӯнаморо асосан барои тамошо дар экран месозанд, вале баъзан онро чоп мекунанд: ҳамчун хомнавис ё маводди тақсимшаванда. Барои ин Парванда → Интихобҳо → Иловагӣ → Чоп (Файл → Параметры → Дополнительно → Печать) интихобҳои блоки Чоп -ро фаъол ё ғайрифаъол мекунанд:
чопи заминавӣ (Фоновая печать);
чопи ҳуруфи TrueType ҳамчун тасвири графикӣ;
чопи объектҳои татбиқшуда бо ҳалкунандагии ҷории чопгар;
сифати баланд (Высокое качество);
ҳамрадифсозии тасвирҳои шаффоф бо ҳалкунандагии ҷории чопгар.
Параметрҳои иловагӣ ҳангоми чоп ба ҳисоб гирифта мешаванд: истифодаи танзимҳои қаблии чоп, андозаи слайд мувофиқи саҳифаи чопӣ, рангҳои чоп, слайдҳои пинҳон ва чорчӯбаи слайд. Барои чопи рӯнамо мисли Word Ctrl+P ё Парванда → Чоп (Файл → Печать)-ро истифода мебаранд: равзанаи интихоби чопгар кушода мешавад ва дар он навъи чопгар, миқдори нусхаҳо, тарзи чоп ва ранги чопро муайян мекунанд.
Тасма ва лавҳаи дастрасии фаврӣ Вазифаи бандҳои Танзими тасмаи афзорҳо ва Лавҳаи дастрасии фаврӣ аз номашон маълум аст: онҳо барои ба тасма илова кардани афзори нав ё аз он ҳазф кардани афзори нолозим хизмат мекунанд. Лавҳаи дастрасии фаврӣ – сатри хурди тугмаҳо дар сарлавҳа, ки афзорҳои зуд-зуд истифодашавандаро нигоҳ медорад.
Корбар метавонад тасмаи хусусии худро созад ва афзорҳои бештар истифодашавандаро дар он ҷой диҳад. Тартиби афзорҳоро худаш муайян мекунад ва ба тасма ва ба ҳар афзор ном мегузорад. Банди Болосохт замимаҳои иловагии барномаро нишон медиҳад, Маркази идораи амният танзимоти амниятро дар бар мегирад.
Танзими PowerPoint дар намуна санҷида бин! Аз нав
Кори амалӣ Дар синфи компютерӣ танҳо қисмҳои бехатарро иҷро кунед (сабти худкор, қоидаи худбадалкунӣ); боқиро дар намунаи боло.
Кор дар синф
Машқҳо
Саволҳо Ба саволҳои зерин ҷавоб гӯед:
1. Ба танзим овардани барномаи MS PowerPoint чӣ маъно дорад?
2. Интихобҳои кории «MS PowerPoint»-ро бо ёрии кадом банди меню ба танзим овардан мумкин аст?
3. Равзанаи робитавии интихобҳои MS PowerPoint аз чанд қисм иборат аст? Кадомҳо?
4. Оё бандҳои интихобҳои «MS PowerPoint»-ро номбар карда метавонед?
5. Ҳангоми фаъол будани равзанаи робитавии интихобҳо ҳамчун пешфарз кадом банди он кушода аст? Барои чӣ?
6. Интихобҳои банди умумии MS PowerPoint барои иҷрои кадом вазифаҳо пешбинӣ шудаанд?
7. Зербандҳои банди имлосанҷии равзанаи робитавии интихобҳо барои танзими кадом интихобҳо хизмат мерасонанд?
8. Худбадалкунӣ чӣ гуна амал аст? Худтасҳеҳкунӣ чӣ?
9. Роҳи бо ёрии пайдарпайии якчанд аломат рамзбандӣ намудани ибораю ҷумлаҳо кадом аст?
10. Чӣ тавр хосиятҳои нигаҳдории санадҳои рӯнамоиро ба танзим овардан мумкин аст?
11. Вазифаи банди забони равзанаи робитавӣ аз чӣ иборат аст?
12. Роҳи забонҳои иловагиро ба барнома ҳамроҳ ё аз он ҳазф намудан кадом аст?
13. Тавассути банди иловагии барнома кадом хосиятҳои равзанаро ба танзим овардан мумкин аст?
14. Барои интихоби навъи чопгар, муайян кардани миқдори нусхаҳои чоп, тарзи чоп, ранги чоп ва дигар амалҳои вобаста ба чопи санади рӯнамо истифодаи кадом банди барнома беҳтар аст?
15. Оё вазифаи бандҳои танзими тасмаи афзорҳо ва лавҳаи дастрасии фавриро медонед?
16. Чӣ тавр корбар метавонад тасмаи афзорҳои хусусии худро созад?
Супоришҳо Супоришҳои зеринро мустақилона иҷро кунед:
17. Равзанаи робитавии интихобҳоро кушоед ва аз бандҳои он бо навбат истифода бурда, вазифаҳояшонро омӯзед.
18. Оид ба тарзи танзими равзанаи MS PowerPoint дар компютер нақли хаттӣ нависед.
19. Тарзи ҷойгиршавии афзорҳоро дар намунаҳои тасмаи афзорҳо омӯзед ва барои худ тасмаи афзорҳои хусусие созед, ки дорои 15 афзор бошад. Ба афзорҳои тасма номҳои тоҷикӣ гузоред.
Вазифаи хонагӣ
Ба саволҳои 1–8 шифоҳӣ ҷавоб гӯед.
Саволҳои 9–16-ро дар дафтар ҷавоб диҳед.
Супоришҳои 17–19-ро иҷро кунед; 18-ро дар дафтар нависед, 19-ро дар намунаи боло ва (бо иҷозати омӯзгор) дар компютер.
Вазифаи хонагии онлайнро («ТИ 7 · Вазифаи хонагӣ · Дарси 29») дар саҳифаи «Супоришҳо» иҷро кунед, агар омӯзгор таъин карда бошад.
Хулоса
Танзим – тағйир додани намуди равзана ва афзорҳои тасма: Парванда → Интихобҳо.
Равзана ду қисм дорад: рӯйхати бандҳо (9 банд) ва интихобҳои банд; ҳамеша Умумӣ кушода мешавад.
Худбадалкунӣ ибораҳои зуд-зуд такроршавандаро бо ду-се аломат иваз мекунад; сабти худкорро бо «ҳар 5 дақиқа» ба танзим меоранд.
Танзимро бодиққат иҷро кунед: нодурустӣ барномаро вайрон карда метавонад.
Дар ин дарс
мегӯед, ки ба танзим овардани барнома чӣ маъно дорад;
равзанаи «Интихобҳои PowerPoint»-ро мекушоед ва номи нӯҳ бандашро мегӯед;
қоидаи худбадалкуниро месозед ва сабти худкорро ба танзим меоред;
медонед, ки чаро танзимро бодиққат иҷро мекунанд.
Такрор (2 дақиқа)
Чор реҷаи инъикоси рӯнаморо номбар кунед.
Майдончаи қайдҳо дар куҷост ва барои чӣ лозим аст?
Банди «Парванда» дар PowerPoint чӣ гуна фарқ мекунад?
Вазъият барои андешаронӣ Шумо рӯнамои дувоздаҳ слайдӣ дар бораи «технологияи иттилоотӣ» месозед ва ин ибораро даҳҳо маротиба менависед. Чӣ тавр метавон корро кӯтоҳ кард, ки компютер ибораро худаш нависад?
Равзанаи «Интихобҳои PowerPoint»: рӯйхати бандҳо дар чап, интихобҳои банд дар рост. Худбадалкунӣ: «ти» ва фосила – ибораи пурра. Қоидаи худбадалкунӣ сохтан
Парванда → Интихобҳо-ро пахш кунед.
Дар рӯйхати чап «Имлосанҷӣ»-ро интихоб кунед.
«Параметрҳои худбадалкунӣ»-ро пахш кунед ва тугмаи қабатии «Худбадал»-ро кушоед.
Дар майдони «Иваз кунед» (Заменять) «ти» ва дар майдони «Ба» (На) «технологияи иттилоотӣ»-ро нависед.
«Иловакунӣ» (Добавить) ва баъд «Ок»-ро пахш кунед. Қоида дар рӯйхат пайдо мешавад.
Дар слайд «ти» ва фосила нависед: ибора худ пайдо мешавад.
Дар хотир доред Ҳангоми танзими равзанаи барнома иҷрои нодурусти ҳар гуна амал метавонад ба вайрон шудани кори система оварда расонад. Бинобар ин зимни танзим эҳтиёткор бошед: пеш аз тағйир додан бифаҳмед, ки танзим чӣ кор мекунад, ва дар компютери мактаб бе иҷозати омӯзгор чизеро тағйир надиҳед. Агар шубҳа дошта бошед, «Лағв»-ро пахш кунед.
Интихобҳои PowerPoint-ро аз назар гузаронед
PowerPoint-ро кушоед ва Парванда → Интихобҳо-ро пахш кунед.
Бандҳоро бо навбат кушоед ва вазифаи ҳар як интихобро хонед, вале чизеро тағйир надиҳед.
Дар банди «Имлосанҷӣ» қоидаи «ти» → «технологияи иттилоотӣ»-ро илова кунед ва «Ок»-ро пахш кунед.
Дар слайд «ти» ва фосила нависед. Натиҷа: ибораи пурра пайдо мешавад.
Дар банди «Сабткунӣ» сабти худкорро ба «ҳар 5 дақиқа» гузоред ва ҷузвдонашро бинед.
Дар намунаи боло ба «Лавҳаи дастрасии фаврӣ» афзори «Чоп»-ро илова кунед.
Дар намуна тасмаи хусусӣ созед ва 15 афзор дар он ҷой диҳед (дар компютери воқеӣ танҳо бо иҷозати омӯзгор).
Дар дафтар дар бораи тарзи танзими PowerPoint нақли хаттӣ нависед.
Калимаҳои калидӣ танзим интихобҳо худбадалкунӣ сабти худкор лавҳаи дастрасии фаврӣ тасмаи афзорҳо
Ман дар ин дарс чӣ омӯхтам? Кадомашро аллакай метавонед ва кадомашро боз машқ мекунед?
Ман равзанаи «Интихобҳо»-ро мекушоям ва бандҳояшро мегӯям.
Ман қоидаи худбадалкунӣ месозам.
Ман сабти худкорро ба танзим меорам.
Ман медонам, ки чаро танзимро бодиққат иҷро мекунанд.
Нависед: кадом ибораро шумо бо ду ҳарф рамзбандӣ мекунед?
Танзимҳои PowerPoint-ро бе эҳтиёт тағйир додан мумкин аст: ба барнома зиён намерасад.
Худбадалкунӣ дар PowerPoint чӣ кор мекунад?
Як ҷавобро интихоб кунед A ду-се аломатро худкор бо ибораи пурра иваз мекунад B рӯнаморо баъди анҷом худкор чоп мекунад C слайдҳои нави рӯнаморо худкор месозад D забони интерфейси барномаро иваз мекунад
Дар кадом банди равзанаи «Интихобҳо» забони интерфейси барномаро интихоб мекунанд?
Як ҷавобро интихоб кунед A Забон B Сабткунӣ C Иловагӣ D Умумӣ
Интихобҳои чоп (чопи заминавӣ, сифати баланд ва ғайра) дар кадом банд ҷойгиранд?
Як ҷавобро интихоб кунед A Иловагӣ B Болосохт C Забон D Умумӣ
Лавҳаи дастрасии фаврӣ – ин…
Як ҷавобро интихоб кунед A рӯйхати слайдҳо дар тарафи чапи майдони корӣ B тугмаҳои афзорҳои зуд-зуд истифодашаванда, ки онҳоро худатон интихоб мекунед C тугмаҳои реҷаҳои инъикос дар лавҳаи ҳолатнамо D ҷойи тавзеҳҳои маърӯзачӣ дар поёни слайд
Пеш аз тағйир додани танзим чӣ кор кардан беҳтар аст?
Як ҷавобро интихоб кунед A чизе накунед ва ба интихобҳо нигоҳ накунед B дарҳол интихобҳоро якҷоя тағйир диҳед C бифаҳмед, ки танзим чӣ кор мекунад, ва дар компютери мактаб аз омӯзгор бипурсед D барномаро бе нигоҳ доштани кор пӯшонед
Тартиби гузоштани сабти худкорро ҳар 5 дақиқа муайян кунед.
Унсурҳоро бо тартиби дуруст ҷойгир кунед 1 Банди «Сабткунӣ»-ро интихоб кунед
2 «Ок»-ро пахш кунед
3 Парванда → Интихобҳо-ро пахш кунед
4 Дар майдони сабти худкор 5 дақиқаро гузоред