5.1 · 1/2. Дарозии давра. Адади π - Геометрия — синфи 9
Дарозии давра
Тасаввур кунед, ки давра аз ресмони наёзанда сохта шудааст. Ресмонро аз ягон ҷояш мекушоем ва ба шакли порча рост мекунем (расми 1). Дарозии ин порча дарозии давра аст; онро бо ҳарфи C C C ишора мекунанд.
Бо ресмон дарозиро хеле дақиқ чен кардан мумкин нест. Барои ҳисоб роҳи дигар лозим аст: дар давра n n n -кунҷаи мунтазам мекашем. Агар n n n -ро калон гирем, ин n n n -кунҷа ба давра наздик мешавад ва периметри P n P_n P n -и он ба дарозии давра наздик мешавад.
навбатӣ 5.1 · 2/2. Дарозии камон. Ченаки радиании кунҷ 1 соат
Тарафи n n n -кунҷаи мунтазами дарункашида a n = 2 R sin 180 ∘ n a_n = 2R\sin\dfrac{180^\circ}{n} a n = 2 R sin n 18 0 ∘ аст, пас
P n = n ⋅ a n = 2 R ⋅ n sin 180 ∘ n . P_n = n \cdot a_n = 2R \cdot n\sin\frac{180^\circ}{n}. P n = n ⋅ a n = 2 R ⋅ n sin n 18 0 ∘ . Нисбати P n 2 R = n sin 180 ∘ n \dfrac{P_n}{2R} = n\sin\dfrac{180^\circ}{n} 2 R P n = n sin n 18 0 ∘ -ро барои якчанд n n n ҳисоб мекунем:
n n n P n 2 R \dfrac{P_n}{2R} 2 R P n 6 3,0000 3{,}0000 3 , 0000 12 3,1058 3{,}1058 3 , 1058 24 3,1326 3{,}1326 3 , 1326 96 3,1410 3{,}1410 3 , 1410
Мебинем: бо афзудани n n n ин нисбат ба як адад — тақрибан 3,14 3{,}14 3 , 14 — наздик мешавад. Ин нисбат ба R R R вобаста нест, чунки R R R -и дар P n P_n P n ва дар 2 R 2R 2 R кӯтоҳ мешавад. Аз ин рӯ мегӯем:
Маълум: ду давра — O 1 ( R 1 ) O_1(R_1) O 1 ( R 1 ) ва O 2 ( R 2 ) ; O_2(R_2); O 2 ( R 2 ) ; C 1 , C_1, C 1 , C 2 C_2 C 2 — дарозии онҳо.
Матлуб: C 1 2 R 1 = C 2 2 R 2 . \dfrac{C_1}{2R_1} = \dfrac{C_2}{2R_2}. 2 R 1 C 1 = 2 R 2 C 2 .
Нисбати дарозии давра ба диаметр бо ҳарфи юнонии π \pi π («пи») ишора мешавад:
Қимати адади π \pi π аз замонҳои қадим диққати олимонро ҷалб кардааст. Дар асри III пеш аз милод олими бузурги юнонӣ Архимед қимати π ≈ 22 7 ≈ 3,14 \pi \approx \dfrac{22}{7} \approx 3{,}14 π ≈ 7 22 ≈ 3 , 14 -ро гирифта буд. Баъд маълум шуд, ки π \pi π касри даҳии беохири ғайридаврӣ, яъне адади ирратсионалӣ аст: π ≈ 3,1416 … \pi \approx 3{,}1416\ldots π ≈ 3 , 1416 … Дар ҳисобҳо одатан π ≈ 3,14 \pi \approx 3{,}14 π ≈ 3 , 14 мегиранд.
Дар виҷети зерин n n n -ро калон кунед ва мушоҳида кунед, ки P n 2 R \dfrac{P_n}{2R} 2 R P n ба π \pi π чӣ тавр наздик мешавад.
Периметри n-кунҷа ва дарозии давра санҷида бин! Аз нав Мисоли 1. Радиуси чархи дучарха 35 35 35 см аст. Дарозии канори онро ёбед (π ≈ 3,14 \pi \approx 3{,}14 π ≈ 3 , 14 ).
C = 2 π R ≈ 2 ⋅ 3,14 ⋅ 35 = 219,8 см ≈ 2,2 м. C = 2\pi R \approx 2 \cdot 3{,}14 \cdot 35 = 219{,}8 \text{ см} \approx 2{,}2 \text{ м.} C = 2 π R ≈ 2 ⋅ 3 , 14 ⋅ 35 = 219 , 8 см ≈ 2 , 2 м . Яъне чарх ба як давр тақрибан 2,2 2{,}2 2 , 2 м роҳ мегузарад.
Мисоли 2. Дарозии давра C = 31,4 C = 31{,}4 C = 31 , 4 см аст. Радиусро ёбед (π ≈ 3,14 \pi \approx 3{,}14 π ≈ 3 , 14 ).
Ҳал. Аз C = 2 π R C = 2\pi R C = 2 π R ҳосил мекунем: R = C 2 π ≈ 31,4 6,28 = 5 R = \dfrac{C}{2\pi} \approx \dfrac{31{,}4}{6{,}28} = 5 R = 2 π C ≈ 6 , 28 31 , 4 = 5 см.
Кор дар синф
Машқҳо Дар ҳисобҳо π ≈ 3,14 \pi \approx 3{,}14 π ≈ 3 , 14 гиред; ҷавобро ҳам бо π \pi π ва ҳам тақрибан нависед.
1. Дарозии давраро ёбед, агар радиусаш: а) 2 2 2 см; б) 5 5 5 см бошад.
2. Радиуси давраро ёбед, агар дарозии давра 20 20 20 см бошад.
3. Радиуси Замин тақрибан 6400 6400 6400 км аст. Дарозии экваторро (хатти истиво) ёбед.
4. Дарозии давраро ёбед, агар радиусаш: а) 8 8 8 см; б) 15 15 15 м бошад.
5. Радиуси давраро ёбед, агар дарозии давра: а) 18 18 18 см; б) 1,28 1{,}28 1 , 28 см бошад.
6. Диаметри чархи автомобил 60 60 60 см аст. Чарх то расидан ба 1 1 1 км чанд давр мезанад?
Вазифаи хонагӣ Машқҳои 4 ва 5. Вазифаи хонагии электронӣ ба мавзӯи 5.1 дар дарси оянда мешавад.
Дар ин дарс
Ман медонам , ки дарозии давра чист ва чаро нисбати он ба диаметр барои ҳамаи давраҳо як адад аст.
Ман медонам адади π \pi π -ро ва формулаи C = 2 π R . C = 2\pi R. C = 2 π R .
Ман метавонам дарозии давраро аз радиус ва радиусро аз дарозии давра ёбам.
Такрор (2 дақиқа)
Тарафи n n n -кунҷаи мунтазами дар давраи радиусаш R R R дарункашидаро бо формула нависед.
Периметри шашкунҷаи мунтазами дарункашида барои R = 5 R = 5 R = 5 см чанд аст?
Диаметр ва радиус чӣ гуна алоқаманданд?
Ҷавобҳо
a n = 2 R sin 180 ∘ n ; a_n = 2R\sin\dfrac{180^\circ}{n}; a n = 2 R sin n 18 0 ∘ ; 2) тарафи шашкунҷа ба R R R баробар аст, пас P 6 = 6 ⋅ 5 = 30 P_6 = 6 \cdot 5 = 30 P 6 = 6 ⋅ 5 = 30 см; 3) d = 2 R . d = 2R. d = 2 R .
Вазъият барои андешаронӣ Чархи дучарха ва мизи давра дорем. Чӣ тавр дарозии канори онҳоро бо ресмон ва бо хаткашак муайян кардан мумкин аст? Агар радиусро 2 маротиба зиёд кунем, канор чанд маротиба дароз мешавад?
Расми 1. Давраро ба порча рост кардем: дарозии он тақрибан се диаметр ва боз қисми хурд аст. Расми 2. Шашкунҷа, дувоздаҳкунҷа ва бистучорқунҷаи мунтазам дар як давра: бо афзудани n периметр ба давра наздик мешавад. Теорема Нисбати дарозии давра ба диаметри он барои ҳамаи давраҳо як хел аст: C 2 R \dfrac{C}{2R} 2 R C ба R R R вобаста нест.
Дар ҳар давра n n n -кунҷаи мунтазам мекашем. Периметрҳо: P n = 2 R 1 ⋅ n sin 180 ∘ n P_n = 2R_1 \cdot n\sin\dfrac{180^\circ}{n} P n = 2 R 1 ⋅ n sin ва —
Оё медонед? Қадами 3-ро «ба ... наздик мешавад» навиштем — ин ғояи исбот аст, на исботи пурра. Дар синфҳои боло онро бо мафҳуми лимит дақиқ мекунанд. Барои ҳисобҳои мо ин ғоя кифоя аст.
Формула C 2 R = π , C = 2 π R = π d . \frac{C}{2R} = \pi, \qquad C = 2\pi R = \pi d. 2 R C = π , C = 2 π R = π d . Барои ҳавасмандон Ресмони давраи радиусаш R R R -ро иҳота кардааст. Ресмонро 1 1 1 м дароз мекунем ва онро ба шакли давраи калонтари ҳамон марказ мегузорем, то дар ҳама ҷо аз давра як хел дур бошад. Ин фосила чанд мешавад? Оё он ба R R R вобаста аст? (Барои тӯби футбол ва барои Замин чӣ?)
Ҳал Дарозии нав C + 1 = 2 π ( R + x ) , C + 1 = 2\pi(R + x), C + 1 = пас ва м. Фосила ба вобаста нест: тақрибан см ҳам барои тӯб, ҳам барои Замин.
Нисбати дарозии давра ба радиуси он ба π \pi π баробар аст.
Кадом қимат ба адади π \pi π наздиктар аст?
Як ҷавобро интихоб кунед A 22 7 \dfrac{22}{7} 7 22
B 3,15 3{,}15 3 , 15
C 3,1 3{,}1 3 , 1
D 3,2 3{,}2
n 18 0 ∘
P n ′ = 2 R 2 ⋅ n sin 180 ∘ n P_n' = 2R_2 \cdot n\sin\dfrac{180^\circ}{n} P n ′ = 2 R 2 ⋅ n sin n 18 0 ∘ формулаи тарафи n n n -кунҷаи мунтазам. Пас барои ҳар як n n n чунин аст: P n 2 R 1 = n sin 180 ∘ n = P n ′ 2 R 2 \dfrac{P_n}{2R_1} = n\sin\dfrac{180^\circ}{n} = \dfrac{P_n'}{2R_2} 2 R 1 P n = n sin n 18 0 ∘ = 2 R 2 P n ′ — аз 1. Агар n n n беинтиҳо калон шавад, P n P_n P n ба C 1 C_1 C 1 ва P n ′ P_n' P n ′ ба C 2 C_2 C 2 наздик мешавад. Нисбатҳо дар тарафи чапи 2 ва тарафи рости 2 ҳамеша баробаранд, пас C 1 2 R 1 = C 2 2 R 2 \dfrac{C_1}{2R_1} = \dfrac{C_2}{2R_2} 2 R 1 C 1 = — аз 2. 2 π ( R +
x ) ,
x = 1 2 π ≈ 0,16 x = \dfrac{1}{2\pi} \approx 0{,}16 x = 2 π 1 ≈ 0 , 16 3
,
2
2 R 2
C 2