Телеконфронс ва муоширати онлайнӣ
Телеконфронс (UseNet) – низоми мубодилаи иттилоот байни корбарони шабака дар мавзӯи муайян. Тарзи кор ба почтаи электронӣ монанд аст, аммо мубодила дар як мавзӯъ мегузарад. Дар як вақт дар шабака миқдори зиёди конфронсҳо дар мавзӯъҳои гуногун гузаронида мешавад; корбар дар ҳар кадоми онҳо иштирок карда метавонад. Дар телеконфронс сарҳадҳои ҷуғрофӣ ва забонӣ нест.
Нақши асосиро баранда мебозад: ӯ конфронсро ташкил мекунад, иштирокчиёнро даъват мекунад, забони муоширатро интихоб мекунад, раванди корро идора мекунад ва ҷамъбаст менамояд. Ҳайат ва шумораи иштирокчиён маҳдуд нест; муҳокима метавонад то ним сол давом кунад.
Муоширати зинда (online) – технологияи муошират дар вақти воқеӣ. Ин низом ба корбарон имкон медиҳад, ки байни худ дар вақти воқеӣ иттилоот табодул кунанд.
Паёмрасонҳо: ICQ намуна
Соли 1996 хадамоти нав бо номи ICQ (I Seek You – «Ман туро меҷӯям») пайдо шуд. Бо он муошират дар Интернет имконпазир гардид: номи барнома фарқи асосии онро мегӯяд – ҳамсуҳбатро «дидан». Масофаро фаромӯш кардан мумкин буд: дар як лаҳза бо шиносон ё шарикони корӣ дар ҳар нуқтаи олам робита барқарор мешуд. Дар он на танҳо суҳбат, балки мубодилаи пайғом, фиристодани парвандаҳо ва URL низ имконпазир буд; сатҳи махфиятро аз одӣ то мураккаб (шумо ҳамаро мебинед, вале шуморо касе намебинад) танзим мекарданд. Имкониятҳои он дар ҳамаи паёмрасонҳои имрӯза ҳастанд:
- рӯйхати робитаҳо – ҳар кас худаш муайян мекунад, кӣ дар рӯйхат аст;
- назорати онлайн – ҳозир кӣ дар шабака аст ва дар кадом вазъ кор мекунад;
- интихоби вазъ – «дар шабакаам», «берун шудам», «дастрас буда наметавонам», «нороҳат накунед», «кор карда истодаам», «барои суҳбат омодаам», «робита қатъ шуд», «реҷаи махфӣ», «реҷаи ноаёнии мутлақ»;
- ChatDirect – суҳбат (диалог, чат) бо шумораи номаҳдуди корбарон;
- MessageDirect – мубодилаи пайғомҳо; пайғоми ирсолшуда то кушода шуданаш нигоҳ дошта мешавад;
- сабти гуфтугӯ – ҳамаи пайғомҳои воридотӣ ва содиротӣ худкор сабт мешаванд, ҳатто агар бо даҳҳо нафар якбора суҳбат кунед; гуфтугӯро дар парвандаи матнӣ низ сабт кардан мумкин аст;
- махфият – худро аз назари дигарон пинҳон кардан;
- амният – ҳифзи дастрасӣ бо рамзи махфӣ;
- рӯйхати сиёҳ – пайғомҳои корбарони номатлуб беэътибор мешаванд;
- ҳамҷояшавӣ бо e-mail – зуд санҷидани қуттии почта;
- рақами шахсӣ (UIN) – корбарро муайян мекунад.
Фарҳанги муоширати шабакавӣ
Одоб ва ахлоқ аз овони тифлӣ дар оила ташаккул меёбад. Агар ҳангоми муошират меъёрҳои одитарини суҳбат риоя шавад, ҳамсуҳбати калонсол мефаҳмад, ки фарзанд дар оила тарбияи хуб гирифтааст. Тарзи муошират дар оила, байни ҳамсолон, дӯстон, дар кӯча, мактаб ва дигар ҷойҳои ҷамъиятӣ гуногун аст: бо наздикон ва ҳамсолон каме озодтар ҳастем, аммо бо меҳмонон, калонсолон ва хусусан шахси ношинос кӯшиш мекунем, ки таассуроти мусбат гузорем. Дар ҳама ҷой суҳбат бояд аз рӯйи меъёрҳои дар ҳеҷ ҷо нонавишта гузарад. Бо пайдоиши Интернет тарзи нав – пайдо шуд ва барои наврасону ҷавонон хеле машҳур аст: онҳо бо ёрии барномаҳо дар вақти воқеӣ шиносоӣ пайдо мекунанд, мукотиба мекунанд ва ҳатто бо камераи компютер рӯбарӯ гуфтугӯ мекунанд.
